Politieke overwegingen spelen in opvolging Draghi een grote rol

Topfuncties ECB De Ier Philip Lane wordt dinsdag hoogstwaarschijnlijk voorgedragen als hoofdeconoom van de Europese Centrale Bank. Maar wie wordt straks de nieuwe Mario Draghi?

Lane steunde de afgelopen jaren het extreem ruime monetaire beleid van de ECB, wat hem de reputatie van ‘duif’ opleverde. Het Nederlandse bestuurslid, Klaas Knot, geldt als ‘havik’.
Lane steunde de afgelopen jaren het extreem ruime monetaire beleid van de ECB, wat hem de reputatie van ‘duif’ opleverde. Het Nederlandse bestuurslid, Klaas Knot, geldt als ‘havik’. Foto Felix Schmitt

De Europese Centrale Bank – dat is Mario Draghi. Althans, dat is het beeld: ‘Draghi houdt de rente laag’. ‘Draghi koopt miljarden aan leningen op’. Om de doorslaggevende rol van de ECB-president bij het bezweren van de eurocrisis is de Italiaan in zijn eentje bijna synoniem komen te staan voor het monetaire beleid. Geen wonder dat het naderende einde van zijn ambtstermijn, op 31 oktober dit jaar, de geruchtenmachine nu al doet draaien. Wie volgt hem op?

Je zou bijna vergeten dat er dit jaar nóg twee belangrijke posten vrijkomen in Frankfurt. Eind mei vertrekt de hoofdeconoom van de ECB, de Belg Peter Praet. En eind december loopt de termijn af van de Fransman Benoît Coeuré, verantwoordelijk voor de financiële markten.

Binnen de zeskoppige ECB-directie zijn Praet en Coeuré Draghi’s belangrijkste adjudanten. De ECB-vergaderingen beginnen met achtereenvolgens Coeurés analyse van de markten en Praets duiding van de economische situatie. Praet en Coeuré zijn het die, in de aanloop naar ECB-vergaderingen, bellen met de nationalebankpresidenten van de eurolanden om een zo groot mogelijke consensus te vinden binnen het 25-koppige ECB-bestuur. Dat bestaat uit de negentien nationalebankpresidenten en de zes directieleden. Praet is met name invloedrijk: hij bereidt de verklaringen voor die Draghi in zijn persconferenties voorleest.

Lees ook: Draghi is de sluwe sfinx die de euro bijeen houdt

Duif en havik

Voor Praets baan is al iemand gevonden: Philip Lane, nu gouverneur van de centrale bank van Ierland. Hij is de enige kandidaat voor de vacature. Komende maandag zullen de ministers van Financiën van de eurolanden Lanes kandidatuur bespreken, dinsdag zullen ze hem naar verwachting voordragen. Na raadpleging van het Europarlement moeten EU-leiders de benoeming in maart bevestigen.

Met Lane in de grote, glazen ECB-toren zal de geest van Draghi ook na diens vertrek voortleven. Net als Praet geldt Lane als een vertrouweling van Draghi. Hij steunde de afgelopen jaren, als Iers lid van het ECB-bestuur, het extreem ruime monetaire beleid, wat hem de reputatie van ‘duif’ opleverde. Het Nederlandse bestuurslid, Klaas Knot, geldt als ‘havik’: hij staat een bescheidener monetair beleid voor.

Niet helemaal zeker is of Lane binnen de directie precies dezelfde portefeuille krijgt als Praet, maar logisch is dit alleszins. De Ier geldt als uitstekend econoom. Met een dissertatie van Harvard op zak is hij beter geknipt voor de baan van hoofdeconoom dan wie dan ook in Frankfurt.

En wie wordt de nieuwe Draghi? Dat is niet aan de ECB zelf, maar aan de leiders van de eurolanden. Bij die beslissing gaat het niet alleen om inhoudelijke kwaliteiten, hoe belangrijk de functie ook is: heel denkbaar is het dat Draghi’s opvolger in zijn of haar achtjarige termijn een nieuwe financiële crisis te lijf zal moeten gaan. Politieke overwegingen spelen eveneens een grote, zo niet bepalende rol. Er moeten straks in Europa meer topfuncties worden verdeeld, waaronder ook de voorzitterschappen van de Europese Commissie en van de Europese Raad. Na de Europese verkiezingen van mei komt de stoelendans op gang. Het land dat in Brussel een toppost binnensleept, maakt minder kans in Frankfurt – en vice versa.

En dan moet ook in de ECB-directie evenwicht worden gevonden tussen ‘duiven’ en ‘haviken’, tussen noordelijke en zuidelijke, grote en kleine eurolanden, tussen mannen en vrouwen. Er zit nu slechts één vrouw in de directie, de Duitse Sabine Lautenschläger. Zeker als de nieuwe Draghi weer een man wordt, zal de druk op regeringen toenemen om dan ten minste op de plek van Coeuré een vrouw te benoemen.

De namen die nu de ronde doen, zijn vooral die van mannen. De Duitser Jens Weidmann, huidig president van de Bundesbank, heeft zelf interesse laten doorschemeren in de baan van Draghi. Duitsland, het grootste euroland, leverde nog nooit een ECB-baas. Tegen Weidmann spreekt evenwel dat hij wel een erg grote havik is: bij alle grote besluiten onder Draghi stemde hij tegen. Bovendien is een andere Duitser, de christen-democraat Manfred Weber, kandidaat voor de Europese Commissie.

Zoals vaker bij topbenoemingen dingt Frankrijk ook mee – ook al leverde het al een ECB-president, Draghi’s voorganger Jean-Claude Trichet. De baas van de Banque de France, François Villeroy de Galhau, wordt genoemd. En het slimme en in Frankfurt geliefde ECB-directielid Coeuré zegt zelf geïnteresseerd te zijn in een promotie. Tegen Coeuré spreekt dat iemand eigenlijk niet langer dan acht jaar in de directie mag zitten – maar een uitzondering wordt mogelijk geacht. Christine Lagarde, chef van het Internationaal Monetair Fonds, zou ook kans maken, maar zij heeft geen ervaring bij een centrale bank.

In het midden

De grote vraag is welke Europese topposities Duitsland en Frankrijk straks opeisen. Een compromis kan ook uitlopen op een ECB-president uit klein land. Uit een peiling van de Financial Times onder economen kwam Erkki Liikanen, oud-gouverneur van de Finse centrale bank, als favoriet naar voren. Noord-Europeanen zijn dikwijls monetaire haviken – maar Liikanen is dat niet. Hij geldt als vertrouweling van Draghi. Met Liikanen aan het roer, en Lane als hoofdeconoom, kan het ECB-beleid wel eens sterk gaan lijken op dat onder Draghi.

Er gaan nog de nodige andere namen rond. De Finse oud-eurocommissaris Olli Rehn. Ardo Hansson uit Estland. En: Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank. Hij kreeg onlangs een internationale financieel-politieke functie in Bazel, maar dat is een deeltijdbaan die een ECB-rol (die van Draghi, of die van Coeuré) niet in de weg hoeft te staan. Voor de havik Knot spreekt dat hij zich de voorbije jaren flexibeler heeft opgesteld dan Weidmann. Tot nu toe laat Knot vakkundig in het midden of hij wel of niet naar de ECB wil.

    • Mark Beunderman