‘Een bij kan eenvoudige rekensommen oplossen’

Echt waar? Iedere week bespreekt de redactie wetenschap hier een opvallend persbericht. Honingbijen die optellen en aftrekken? Het kan, zeggen Australische en Franse biologen. Blauw is +1, geel is -1, zo leert de bij.

Naar andere rekenkundige vaardigheden van honingbijen is niet gekeken.
Naar andere rekenkundige vaardigheden van honingbijen is niet gekeken. Foto Unsplash

Het kost wat tijd – honderd sessies van elk 4 tot 7 uur – maar dan heb je ook wat: rekenende honingbijen. Onderzoekers van de RMIT University in Melbourne leerden bijen om kleuren te herkennen als ‘symbolische representaties’ van optellen en aftrekken. De bijen moesten een Y-vormig doolhof invliegen, en zagen daar tussen de 1 en 5 vormen: allemaal blauw of allemaal geel. Vervolgens moesten ze naar een volgende ruimte vliegen, waar twee keuzemogelijkheden waren – dezelfde vormpjes met één vorm extra, of juist één minder. In het begin maakten de bijen willekeurige keuzes, later ‘leerden’ ze dat blauw +1 betekende en geel -1. Bestond de uitgangspositie uit 4 blauwe blokjes, dan kon de bij kiezen tussen 5 of 3, en was 5 de juiste keus. Een goed antwoord werd beloond met suikerwater, een fout antwoord afgestraft met kinine, staat in Science Advances.

Volgens de biologen bewijst hun onderzoek dat veel meer diersoorten kunnen rekenen dan werd gedacht. In eerdere onderzoeken werd al aangetoond dat sommige primaten, vogels en spinnen kunnen optellen en/of aftrekken.

Vermenigvuldigen of delen

Of dat betekent dat bijen echt kunnen rekenen? Nee. Er is bijvoorbeeld niet gekeken naar andere rekenkundige vaardigheden, zoals vermenigvuldigen of delen. De Britse hoogleraar neuro-etholoog Paul Graham zegt in The Guardian dat het niet bewijst dat bijen begrip hebben van wiskunde of getallen: „Je weet niet wát het dier precies doet, omdat je niet onderzoekt hóé hij het doet.”

Ruimtelijk inzicht hebben bijen in ieder geval wel. Een werkster die voedsel gevonden heeft, toont de locatie ervan door in een acht-vorm te dansen. De hoek die het midden van de acht maakt ten opzichte van de bovenzijde van de honingraat, verraadt hoe de bijen ten opzichte van de zon moeten vliegen om het voedsel te vinden.