Direct succes voor ‘grote onbekende’

WK afstanden Jan Coopmans is pas een paar weken bondscoach van de Nederlandse schaatsers. Na twee keer goud op de teamsprint volgde bij de WK afstanden goud en zilver op de ploegachtervolging. De rol van de bondscoach? „Je bent eigenlijk meer manager binnen de kaders van de merkenteams.”

De mannenploeg won goud op de achtervolging, met Sven Kramer (achter), Marcel Bosker (midden) en Douwe de Vries.
De mannenploeg won goud op de achtervolging, met Sven Kramer (achter), Marcel Bosker (midden) en Douwe de Vries. Foto Lukas Barth/EPA

Twee duimen opstekend, hard klappend en fanatiek gebarend moedigt hij op het rechte eind zijn winnende ploeg aan. Om dan met de armen over elkaar naar de ereronde te kijken. Niet dat Jan Coopmans onbewogen blijft na succes. „Ik krijg tranen in de ogen na zo’n race”, zegt de nieuwe bondscoach na afloop.

Goud op de ploegachtervolging bij de WK afstanden in Inzell voor de Nederlandse mannen (Sven Kramer, Douwe de Vries en Marcel Bosker), zilver voor de vrouwen (Ireen Wüst, Antoinette de Jong en Joy Beune). Een dag eerder wonnen mannen- en vrouwenploeg al het nieuwe onderdeel teamsprint. Halverwege het toernooi heeft het grootste schaatsland nog geen individueel nummer gewonnen. Maar de teamonderdelen, in het verleden regelmatig bron van ruzie en mislukking, compenseren het gemis. Is de hand van Coopmans al na een paar weken soms al zichtbaar? „Dit is een mooi startpunt.”

Wie was niet verrast, toen schaatsbond KNSB in december met de 61-jarige Limburger op de proppen kwam als nieuwe bondscoach. Coopmans was jaren coach in Duitsland maar in Nederland een grote onbekende. „Ik vind daar nog niet zo heel veel van”, reageerde Sven Kramer. Wat direct werd uitgelegd als kritiek. Maar in Inzell geven schaatsers en coaches van de merkenteams de nieuwe man krediet. Al valt ook op dat coaches van merkenteams soms wegschaatsen als Coopmans tijdens een training op ze afstapt. Eigen team eerst, blijft regel één in het Nederlandse schaatsen.

Is Coopmans de ideale ’bruggenbouwer’ tussen de eilandjes, zoals hij zichzelf bij zijn aanstelling afficheerde? „Jan heeft bij ons jarenlang goed gewerkt”, zegt de voormalige Duitse chef-trainer Markus Eicher. „We hebben vier jaar samengewerkt met goede en minder goede momenten”, nuanceert Bart Schouten, voordat hij bondscoach van Canada werd van 2006 tot 2010 coach in Duitsland. Volgens Eicher had Coopmans een goed oog voor techniek. Maar bondscoach in Nederland? „Een totaal andere functie, veel meer politiek. Als Jac Orie iets zegt, moet je je daar als bondscoach bij neerleggen.”

In de eerste weken van zijn vierjarige ambtstermijn naar Peking 2022 maakte Coopmans een rondgang langs betrokkenen. „Hij is bij mij thuis geweest”, vertelt Geert Kuiper op de tribune van de Max Aicher Arena. De vorige bondscoach is tegenwoordig als technisch adviseur in dienst bij de Canadezen. Het eerste advies aan zijn opvolger? „Praat niet met schaatsers en coaches via de pers. Bel ze zelf op. Of beter, selecteer en laten zij jou bellen.” Zo voorkom je onnodig discussie. „Als bondscoach ben je nationaal bezit. Iedereen bemoeit zich ermee.”

Direct boze sms-jes

Dus stelt Coopmans zich diplomatiek op. „Ik wil de individuele voorbereiding zo weinig mogelijk verstoren”, zegt hij op een persconferentie voorafgaand aan de WK afstanden. Toen hij in januari de selecties bekendmaakte en per ongeluk iets zei over de afwezigheid van Jorrit Bergsma, vlogen hem direct boze sms-jes van diens coach Jillert Anema om de oren. Welkom in het Nederlandse schaatsen. „Het is soms een eenzame job”, weet Kuiper.

Hoe om te gaan met het eigenbelang van de merkenteams? „Topsport en compromissen gaan niet samen”, stelt Kuiper. „Toch moet je die als bondscoach soms sluiten.” Teamonderdelen zijn voor Nederlandse schaatsers ondergeschikt aan de individuele afstanden. „Je bent meer een manager, binnen de gegeven kaders van de merkenteams.” Coopmans vertelde in Inzell dat hij in zomer en herfst meer gezamenlijke trainingsmomenten wil. Kuiper: „Je kunt dat idee beter loslaten. Je weet nooit wie later bij een WK beschikbaar zijn.”

Olympisch ging het alleen in Sotsji 2014 goed op de ploegachtervolging, met twee keer goud. Maar zelfs toen was er ruzie, rond Bergsma. Zelf stopte Kuiper na zilver (vrouwen) en brons (mannen) vorig jaar in Gangneung. „Op een gegeven moment draag je te veel verleden met je mee en doe je het nooit goed.”

Heeft Coopmans een voordeel doordat hij nooit eerder in Nederland werkte? „Niemand begint blanco”, zegt Kuiper. „Ik gold als het vriendje van Kramer en Anema. Jan is nu ‘de grote onbekende’. Dat stempel moet je eerst wegwerken. Dit jaar mag je hem eigenlijk nog niet beoordelen. Pas volgend jaar kan hij zijn inbreng echt laten zien.”

    • Maarten Scholten