De zonneauto ziet in Helmond het licht

Auto's zonne-energie Twee bedrijven willen dit jaar beide een zonneauto op de markt brengen. De peperdure uit Helmond belooft een bereik van 800 kilometer, de goedkopere Duitser 250 kilometer. De Belgische expert heeft vooral twijfels.

Onder het zeil staat een vertrouwelijk presentatiemodel van een zonneauto dat Lightyear laat zien aan potentiële kopers. Het model is gemaakt van klei en hout, en zilvergrijs gespoten.
Onder het zeil staat een vertrouwelijk presentatiemodel van een zonneauto dat Lightyear laat zien aan potentiële kopers. Het model is gemaakt van klei en hout, en zilvergrijs gespoten. Foto Merlin Daleman

Voor 144.000 euro inclusief btw kun je het instapmodel bestellen, met een groter accupakket komt de aanschafprijs op 159.000 euro. Maar dan heb je wel een zonneauto. In december opende autobouwer Lightyear, een start-up die voorkomt uit de TU Eindhoven, zijn productiehal in Helmond. Daar wil het bedrijf dit jaar de eerste exemplaren maken van een elektrische gezinsauto die deels wordt aangedreven met zonne-energie.

Zo’n auto bestaat nu nog niet – er zijn maar twee start-ups ter wereld die eraan willen beginnen. Het Helmondse bedrijf is een van de pioniers die van de zonneauto, al een halve eeuw een toekomstdroom, commerciële werkelijkheid wil maken.

Twee maanden na de opening staat in de nieuwe hal in Helmond nog geen enkele machine. De eerste onderdelen van de Lightyear One worden ontwikkeld op kantoor, vertelt directeur Lex Hoefsloot. „We bestellen pas een productielijn als we precies weten hoe de auto gebouwd gaat worden”, zegt hij.

Nieuw kantoor

Voor de prijs van drie elektrische middenklassers belooft Lightyear een actieradius van 800 kilometer, plus nog circa 60 kilometer meer als de zon volop schijnt. Geen enkele moderne elektrische auto heeft een dergelijke range.

„Je hebt geen laadpaal nodig. Wij kunnen de automobilist zijn vrijheid teruggeven”, zei Hoefsloot in december bij de presentatie. Hij stond op een podium tussen paarse spotlights. Naast hem blies een rookmachine een nauwelijks zichtbare witte pluim.

Een paar jaar geleden waren Hoefsloot en veel van zijn collega’s nog techniekstudenten en -promovendi. In 2013, 2015 en 2017 won het team van de TU Eindhoven in de World Solar Challenge in Australië de tweejaarlijkse cruiser-wedstrijd, waarin je zo ver mogelijk moet rijden.

Lees meer over de World Solar Challenge: ‘Werk vinden wordt voor ons niet moeilijk

Lightyear, opgericht in november 2016, groeide het afgelopen jaar zo snel dat het een nieuw kantoor moest betrekken. Tech-investeerder Sioux uit Eindhoven stak 5 miljoen euro in Atlas Technologies, zoals het bedrijf officieel heet. Een jaar geleden had Lightyear nog twaalf werknemers, nu honderd. Het heeft inmiddels 77 bestellingen binnen voor zijn peperdure auto. Twintig ervan kwamen van Leaseplan Nederland.

Met die deal wordt Leaseplan een van de belangrijkste investeerders in Lightyear. „Ik ga er zeker zelf in rijden, en de auto komt in onze demo-vloot”, zei directeur Erik Henstra bij de bekendmaking in december.

Achterin de zaal stond een groepje collega’s met zwarte Lightyear-truien in het Engels te kletsen. Motortechnoloog Chris Vorster (31) uit Zuid-Afrika kwam in augustus in dienst. „Ik wilde al een zonneauto bouwen sinds m’n zevende”, zegt hij.

Foto Merlin Daleman

Eerste zonneauto uit 1960

De eerste zonneauto dateert al van 1960. De Amerikaanse fysicus Charles Escoffery wilde demonstreren hoe auto’s zich ook zouden, of hadden, kunnen ontwikkelen. Escoffery nam een elektrische auto uit 1912 – een tijd waarin de verbrandingsmotor nog niet alomtegenwoordig was – en schroefde „10.640 silicium-cellen” op het dak. Het voertuig met zonnepaneel kwam dat jaar naar Amsterdam. Het mocht een rondje rijden door een autoshowroom, terwijl buiten „het hemelwater bij stromen neerviel”, aldus de verslaggever van Trouw.

Anno 2019 komen zonneauto’s nog steeds zelden de weg op, behalve voor wedstrijden. Ze zijn gebouwd voor aerodynamica, niet voor comfort. Intussen groeit het aantal gewone elektrische auto’s met stekker ongekend, geholpen door dalende prijzen van batterijen. Ook de actieradius groeit. De nieuwste elektrische Kia Niro bijvoorbeeld rijdt met een ongeveer even zware batterij als die van de Lightyear al tot 455 kilometer, volgens fabrieksopgave.

Waarom zou je dan het dak van je auto bekleden met zonnepanelen? Je kunt ze ook op je huis schroeven: meer plek, en de kans dat ze kapotgaan is kleiner.

„Ik heb er mijn twijfels over”, zegt onderzoeker Peter Van den Bossche over de waarde van zonneauto’s. Hij is bij de Vrije Universiteit Brussel gespecialiseerd in elektrische auto’s. „Op een gewone auto is het oppervlak voor panelen veel te klein.” Daar komt bij, zegt hij, dat de auto’s ook in het donker moeten rijden. „Zonne-energie zal een bijdrage leveren, maar die is beperkt.”

De twee zonneauto’s die serieus in ontwikkeling zijn, gaan volgens de bouwers beide dit jaar in productie. Naast de Lightyear– waarvan er dit jaar circa vijf gebouwd worden – is er de goedkopere Sion van de Duitse start-up Sono Motors. „Die zou ik geen zonneauto noemen”, schampert Hoefsloot. De Sion heeft een kleinere actieradius, van 250 kilometer, plus maximaal 30 kilometer erbij als de zon schijnt. Hij krijgt wel – toch het vermelden waard – een luchtzuivering van mos in het dashboard.

Allebei zijn het allereerst elektrische auto’s die je oplaadt via een stekker. De zonnepanelen voegen slechts circa 10 procent toe aan de actieradius – enkele tientallen kilometers dus.

Een week opladen

Het is lastig om een auto volledig op zonne-energie te laten rijden. Op het dak van een Lightyear passen omgerekend 3,5 standaardzonnepanelen. Samen leveren die in een uur in de volle zon 1 kilowattuur (kWh). Dat is maar een fractie van de, zeg, 60 kWh die de batterij van de nieuwste elektrische auto’s opslaat. Zo’n batterij helemaal op zonnestraling opladen duurt ook in de zomer al gauw meer dan een week.

„Het succes van zo’n voertuig zal sterk afhangen van de gebruiker”, zegt Theo Hofman, universiteit hoofddocent bij de TU Eindhoven. De Lightyear zal na een uur in de volle zon zo’n 10 kilometer kunnen rijden. Dat kan aan een doorsnee ritje toch bijdragen, denkt Hofman. „Driekwart van de Nederlandse autogebruikers rijdt 25 à 40 kilometer per dag.”

De Belgische onderzoeker Van den Bossche is sceptischer. Hij noemt de zonneauto vooral „een commercieel aantrekkelijke boodschap”.

Zeker is dat Lightyear veel gegund wordt. Leaseplan-baas Henstra loofde op de persconferentie de „Nederlandse bravoure” van de jonge autobouwers. De provincie Noord-Brabant gaf een ton subsidie en een huurgarantie voor de productiehal. En D66 bepleitte in Kamervragen al ruimere belastingvoordelen voor zonneauto’s, zoals nu voor waterstofauto’s gelden.

Lightyear wil beginnen op de Europese markt. Maar voor een auto die helemaal zonder laadpaal kan, ziet het bedrijf uiteindelijk een toekomst voor zich in ‘opkomende economieën’. Denk aan Afrikaanse landen waar geen laadpalennetwerk is, maar wel veel zon. Hoefsloot: „Om wereldwijd een miljard auto’s te vervangen door elektrische, heb je heel veel laadpalen nodig. Lightyear maakt dat probleem een beetje kleiner.”

    • Hester van Santen