Ruzie Frankrijk en Italië escaleert: ambassadeur terug

Di Maio steunt gele hesjes Er was over en weer al veel irritatie, maar na de steun van Italiaanse vice-premier voor Franse protestacties was voor Parijs de maat vol.

Italiaanse vice-premier Di Maio
Italiaanse vice-premier Di Maio Foto Andrew Medichini/AP

Na een hoog opgelopen ruzie tussen Frankrijk en Italië, met veel venijnige uithalen over en weer, heeft Parijs zijn ambassadeur in Rome donderdag „voor overleg” teruggeroepen.

„Frankrijk was enkele maanden lijdend voorwerp van herhaalde beschuldigingen, aanvallen zonder grond, exorbitante verklaringen”, schreef het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken. „Dat is zonder precedenten sinds het einde van de oorlog. Meningsverschillen hebben is één zaak, de onderlinge relatie misbruiken voor electorale doelen is een ander.”

Directe aanleiding voor deze Franse vuist op tafel is de ontmoeting die de Italiaanse vicepremier Luigi Di Maio woensdag had, voor de tweede keer in korte tijd, met leiders van de Franse gele-hesjesbeweging. Di Maio, leider van de Vijfsterrenbeweging, zoekt in de aanloop naar de Europese verkiezingen in andere landen politieke vrienden. De gele hesjes, zei hij, bestrijden net als wij de elite en zijn privileges en verdedigen de belangen van het volk. Hij moedigde ze aan hun acties tegen de Franse regering niet op te geven.

Dat moet president Macron in het verkeerde keelgat zijn geschoten. Hij was al boos over een uitspraak van Di Maio vorige maand, dat het Franse ‘koloniale’ Afrikabeleid leidt tot meer migratie naar Europa – waarvan Italië de meeste lasten draagt. Di Maio’s politieke partner, vicepremier Salvini van de Lega, had vorige maand gezegd te hopen dat Frankrijk „zich snel bevrijdt van een erg slechte president”.

„Deze laatste inmengingen vormen een extra en onaanvaardbare provocatie”, vindt Parijs. Zij tonen „een gebrek aan respect”.

Het heeft nooit geklikt tussen Macron en het populistische kabinet dat in juni aantrad in Rome. Macron kritiseerde al na twee weken het „cynisme” van Salvini, toen die weigerde het reddingsschip Aquarius met ruim zeshonderd bij Libië geredde migranten te laten aanmeren in Italië.

Salvini liet gepikeerd een gepland bezoek van de kersverse premier aan Parijs uitstellen. Hij werd nog woedender toen een prominent lid van Macrons beweging En Marche de Italiaanse opstelling „om te kotsen’’ noemde. De president zelf waarschuwde een week later, met een verwijzing naar het grenzen-dichtbeleid van Salvini, voor de „lepra’’ van nationalisme in Europa.

Salvini probeert zich te profileren als de belangrijkste Europese tegenspeler van Macron: niet méér Europese samenwerking, zoals Macron wil, maar macht terughalen uit Brussel naar Rome. Macron speelt dit spel mee: op een Franse campagneposter voor de Europese verkiezingen wordt Salvini samen met de omstreden Hongaarse leider Viktor Orbán neergezet als een gevaar voor Europa. De reactie van Salvini: „Macron en zijn vrienden moeten erg bang worden. In 2019 wacht hen een ‘volkslente’ die hen omver zal werpen. ‘’

Migratie is een ander twistpunt. De „arrogante’’ Macron moet ophouden kritiek te leveren op het Italiaanse besluit geen schepen met opgepikte migranten uit Libië meer toe te laten en zelf zijn havens openstellen, roept Salvini bij herhaling.

Een gevoelig punt is ook de aanwezigheid van een aantal wegens terrorisme veroordeelde Italianen in Frankrijk. Salvini wil dat Frankrijk deze uitlevert, net zoals de Braziliaanse president Bolsonaro vorige maand heeft gedaan. Het gaat om mensen die betrokken waren bij aanslagen door links-extremistische organisaties in de jaren 70 en 80.