Landgoed Sissinghurst lijkt het decor voor een Jane Austen-verfilming

Kunst op reis Waar leefden kunstenaars? Op reis naar de plekken waar zij hun stempel drukten. Deze week Vita Sackville-West op landgoed Sissinghurst.

Foto’s i-Stock

Onderweg naar het plaatsje Cranbrook, Kent, ten zuiden van Londen, heb ik om eerlijk te zijn nog nooit van Vita Sackville-West gehoord. Iemand in mijn reisgezelschap heeft een boek over haar bij zich, omdat we het landgoed Sissinghurst gaan bezoeken. Hier woonde Sackville-West (1892-1962), een vrouw uit een aristocratische familie die gedichten, romans en reisverhalen schreef. Ik leer dat zij getrouwd was met diplomaat en schrijver Harold Nicolson, maar dat beiden biseksueel waren en naast hun huwelijk openlijk andere relaties hadden. Pas bij het gegeven dat Sackville-West ook een verhouding had met Virginia Woolf begint iets te dagen. Gaat Woolfs boek Orlando niet over haar intense liefde voor een vrouw?

Mijn interesse wordt aangewakkerd als Sissinghurst Castle in zicht komt. Het is gelegen te midden van keurig aangelegde tuinen, en heeft de karakteristieke Engelse bouwstijl uit de zeventiende eeuw. Er zijn verschillende gebouwen, opgetrokken uit rode baksteen, met hoge puntdaken, poorten, trappetjes en gietijzeren hekken met sierlijke bogen. Klimop groeit langs de muren en overal bloeien bloemen. Het lijkt het decor voor een Jane Austen-verfilming. Je waant je direct in het Engeland van een eeuw terug; het Victoriaanse tijdperk van kuisheid, behoudendheid, ontzag voor de kerk, regels en tradities. En hier woonde dus een vrouw die openlijk uitkwam voor haar biseksualiteit, polygamie en androgynie.

Vita Sackville-West werd geboren in Knole House, een landhuis op zo’n 40 kilometer afstand van Sissinghurst. Zij was enig kind én vrouw, waardoor haar ouderlijk huis werd geërfd door een neef. „The biggest tragedy of her life”, zoals haar zoon het later zou omschrijven.

Nicolson probeerde het verlies van Knole House goed te maken door Sissinghurst Castle te laten restaureren. Vanaf 1930 woonden ze op het landgoed. De tuinen liet hij aan Sackville-West over – ze schreef zelf veel voor tijdschriften over tuinieren. De verschillende delen van de tuin richtte ze allemaal anders in. Zo is er een geurende kruidentuin, met een melange van twintig verschillende kruidensoorten. Het meest indrukwekkend is de witte tuin, met tientallen bloemensoorten, maar allemaal wit en zo geselecteerd dat er altijd iets in bloei staat.

Naast wandelen door de tuinen, kun je de gebouwen van Sissinghurst bezoeken, met namen als ‘Elizabethan tower’ en ‘South Cottage’. Nicolson had zijn schrijfkamer in de cottage, Sackville-West huisde in de toren. Haar schrijfkamer is intact gelaten: een houten bureau, ouderwetse stoelen, rijen boekenkasten aan de wanden. De romans The Edwardians en All Passion Spent behoren tot haar bekendste werk, evenals het gedicht ‘The Land’, een reactie op T.S. Eliots ‘The Waste Land’.

In al haar gedichten en in haar boeken schrijft Sackville-West nooit expliciet over haar persoonlijke leven, haar huwelijk of haar biseksualiteit. Daarvoor moet je haar brieven en dagboeken lezen, waarvan sommige postuum zijn gepubliceerd. Hun zoon Nigel Nicolson, ook schrijver, heeft hun unieke relatie en de manier waarop ze probeerden taboes te doorbreken na hun dood beschreven in Portrait of a Marriage (1973).

Sackville-West wordt vaak beschouwd als feministe, ‘gender rebel’ van het eerste uur, extravagant en tegendraads. Maar ze was ook conservatief, patriottisch en gehecht aan het romantische Engelse platteland. Vrienden en familie beschreven haar juist als verlegen in gezelschap. Het zicht vanaf de toren op de tuinen en de uitgestrekte grasvelden rondom het landgoed voert je mee naar haar wereld, met in je achterhoofd haar dichtregels:

Days I enjoy are days when nothing happens

When I have no engagements written on my block

When no one comes to disturb my inward peace

When no one comes to take me away from myself

Landgoed Sissinghurst is dagelijks geopend (tuinen van zonsopgang tot zonsondergang, gebouwen tussen 11.00-16.00 uur). Biddenden Road, Cranbrook, Kent. nationaltrust.org.uk/sissinghurst-castle-garden
    • Jolanda van de Beld