Ferm China? Het is plots bedeesd

China en Europa Europa heeft, net als de VS, steeds meer moeite met Chinese staatsbedrijven die hier investeren in essentiële infra en techfirma’s kopen.

Het Huawei Beijing Executive Briefing Centre in Beijing.
Het Huawei Beijing Executive Briefing Centre in Beijing. Foto Fred Dufour/AFP

„De Noorse markt is een mug vergeleken met China”, twitterde Hu Xijin, hoofdredacteur van de Chinese populistische partijkrant Global Times eerder deze week. Hij reageerde op een bericht van de Noorse inlichtingendienst deze maandag. Die stelde dat de Chinese telecomgigant Huawei als een veiligheidsrisico gezien moet worden voor de Noorse staat. „Wat voor technologie heeft het land?”, vroeg Hu zich af. „Noorse inlichtingendienst, toon wat zelfrespect.”

Noorwegen is niet het enige land dat moeite heeft met Huawei. In Nederland stelt GroenLinks dat we niet met Huawei in zee moeten voor de aanleg van het nieuwe 5G-netwerk. Nu is Nederland in Hu’s ogen misschien ook niet veel groter dan een mug, maar ook Duitsland en Groot-Brittannië overwegen Huawei uit te sluiten.

GroenLinks: Treed China met zelfvertrouwen tegemoet

En dat is mogelijk maar het begin: de EU en individuele Europese landen hebben ook moeite met Chinese staatsbedrijven die Europese hightechfirma’s kopen of investeren in essentiële en strategische infrastructuur als havens en kerncentrales. De kans dat Europa ook op die gebieden minder toeschietelijk wordt, is groot.

De tweet van de Chinese hoofdredacteur is in het Engels gesteld en bedoeld voor een niet-Chinees publiek. Want in China wordt Twitter geblokkeerd. China is nu zo machtig en technologisch zo geavanceerd dat het helemaal niet meer zit te wachten op kleine klantjes in kleine, achterlijke landjes als Noorwegen, is de boodschap van de hoofdredacteur.

Veel gewone Chinezen zijn het met hem eens, maar juist de overheid is de laatste tijd een stuk aarzelender en niet meer zo assertief als aan het begin van de handelsoorlog met de VS, vorig jaar. Zo reageerde China verrassend matig toen Washington bekendmaakte dat de VS inderdaad om de uitlevering van de in Canada gearresteerde Huawei-topvrouw Meng Wanzhou zouden vragen. Op datzelfde moment klaagde de Amerikaanse staat Huawei aan voor diefstal van technologie en voor het schenden van sancties tegen Iran.

Xi’s speech in Davos: dat was tóén

Dat alles gebeurde aan de vooravond van belangrijke handelsbesprekingen met China eind januari. Het leek een opzettelijke schoffering van de Chinese delegatie die naar Washington zou komen. Toch zegde China niet af. China bracht het onderwerp zelfs niet officieel ter sprake.

China wil de situatie kennelijk niet op de spits drijven. Beijing lijkt bang dat veel EU-landen, of zelfs de EU als geheel, zich in navolging van de VS gaan afkeren van China. Niet alleen voor een bedrijf als Huawei, dat een belangrijk deel van zijn omzet uit Europa haalt, zou dat grote gevolgen hebben. Het zou ook de bredere samenwerking met Europa op technologisch en wetenschappelijk gebied schaden.

China had dat een jaar terug nog niet verwacht. President Xi Jinping sprak in 2017 voor het eerst in Davos. Zijn toespraak viel juist in de Europese landen bijzonder goed. Terwijl Trump zich distantieerde van Europa, globalisering, vrijhandel en de noodzaak iets aan het klimaat te doen, wierp Xi zich op als nieuwe voorvechter van deze Europese idealen. China en Europa zouden zich samen kunnen inzetten voor een beter klimaat, een open wereldeconomie en een sterke rol voor multilaterale organisaties als de VN.

Daar lijkt nu onverwacht de klad in gekomen. Ook EU-landen hebben veel moeite met Huawei en ook de EU wil niet meer dat China zomaar alles kan opkopen en in strategisch cruciale sectoren kan investeren zonder dat eerst wordt gekeken of dat wel in het belang van Europa is.

China is er alles aan gelegen om de handelsoorlog met de VS te beëindigen. Maar wat kan China bieden en wat zouden de VS dulden?

Voor China komt die gewijzigde opstelling op een heel ongelukkig moment: de groei zwakt af, niet alleen door de handelsoorlog met de VS. China is daarnaast ondanks alle stevige taal nog niet sterk genoeg om het zonder de westerse technologie en de westerse markt te stellen. Zhang Ming, de Chinese ambassadeur bij de VN, waarschuwde eind januari voor de gevolgen van een afwijzing van Huawei. Chinese staatsmedia meldden dat uitgebreid. „Ik denk niet dat dit verhaal iets te maken heeft met veiligheid, en de zogenaamde zorgen om de veiligheid zijn niet gebaseerd op enige feiten of bewijs”, citeerde het Volksdagblad de ambassadeur. „Ik geloof eerder dat het een daad van protectionisme is met een politiek motief. Dat duidt op verzet tegen globalisering.”

Dat zeggen ook Chinese overheidsvertegenwoordigers allemaal, maar niet iedereen in China gelooft erin. Vooraanstaand econoom Xiang Songzuo zei dit jaar in een rede aan de Renmin Universiteit dat China niet goed inschat waar het nu staat in de internationale arena. De buitenwereld accepteert volgens hem niet langer dat China onbeperkt blijft profiteren van een open internationaal systeem zonder dat het zelf hervormt: die tijd is volgens hem voorgoed voorbij. Zijn tekst is in China van internet gehaald.