‘Het klimaat, daar léven we in. Kom op jongens!’

Klimaatspijbelen Van aardrijkskundelessen tot sociale media, het klimaat houdt scholieren bezig, al is niet iedereen even serieus.

Eerdere klimaatprotesten van scholieren en studenten georganiseerd door 'Youth For Climate' in Zwitserland.
Eerdere klimaatprotesten van scholieren en studenten georganiseerd door 'Youth For Climate' in Zwitserland. Foto Salvatore Di Nolfi/EPA

Laatst had een jongen nog lacherig gedaan over het klimaat. „Windmolenjunkies” had hij zijn bezorgde klasgenoten genoemd. „Maar daarna werd ’ie helemaal volgespamd op Whatsapp”, zegt Wouter de Jonge (14), droogjes. Hij maakt zijn fiets los op het schoolplein van het Zaanlands Lyceum in Zaandam. Een klasgenoot, Caspar Koekkoek, 3-gymnasium, knikt. „Het bewustzijn is snel gegroeid. Eerst vonden veel het nog onzin, nu zijn er steeds meer serieus.”

Al zouden ze willen, middelbare scholieren kunnen nauwelijks om het klimaat heen. Ze leren over opwarming van de aarde tijdens de aardrijkskundeles, zien smeltende poolkappen op Instagram, horen hun ouders praten over zonnepanelen en krijgen de milieurampen mee via het nieuws. En donderdag mogen ze zelfs spíjbelen voor het klimaat, om te demonsteren in Den Haag.

De opkomst? Moeilijk inschatten. Drieduizend, meende een gemeentewoordvoerder in de media. Onder wie ook studenten. Op het Zaanlands Lyceum kregen de scholieren een brief, dat ze mogen spijbelen mits ouders toestemming geven en de leerlingen schriftelijk beargumenteren waarom ze willen meelopen. „Van onze klas gaat denk ik de helft”, zegt Wouter. „En daarvan de helft om niet naar school te hoeven.” Den Haag lonkt, leggen Wouter en Caspar uit. Een paar zijn verslaafd aan kaartspel Magic en in Den Haag heb je een van de weinige Magic-winkels.

Wisselende interesse

Maak een rondje langs scholen in Nederland en je merkt dat de interesse voor zo’n klimaatdemonstratie, een mars georganiseerd door Haagse scholieren, wisselend is. „Ik ga alleen als er rellen komen”, zegt een jongen met capuchon op, rokend in de fietsenstalling van het Ds. Pierson College in Den Bosch. Daar gaat sowieso vrijwel niemand, want het is proefwerkweek. „Balen”, zegt Yara van Kerkhof (16), 5-atheneum. Ze maakt zich al langer zorgen om het klimaat en had ’m al in haar agenda staan. „Ik heb dan een proefwerk Nederlands, helaas.”

Lees ook over dit opinieonderzoek: Jongeren zijn net zo bezorgd over het klimaat als ouderen

Maar op het Nehalennia, een scholengemeenschap in Middelburg, is de klimaatactie als een lopend vuurtje rondgegaan. Dinsdag hadden zich al 125 leerlingen opgegeven. Zoals Imad Krima (15). „Omdat het leuk is”, zegt hij. Zijn ouders vinden het prima, als hij maar meedoet. „Maar ik hoef niet met spandoeken te zwaaien ofzo.”

De vier bovenbouwers (vwo) met wie hij na schooltijd in de kantine zit, een deel wachtend op de bus, gaan niet. De moeder van Pieter Remijn (16) vindt het niet nodig, Jasmijn Akkerdaas (15) en Emma van der Neut (15) hebben een toets die ze niet mogen inhalen. Sem Brasser (15) is het niet met de staking eens. „Er gaan veel mensen heen die in de zomer met het vliegtuig op vakantie gaan.”

Hoe serieus de zorgen over het klimaat zijn, dat wisselt. „Klimaatverandering? Oh, dat hoofdstuk hebben we nog niet gehad”, zegt iemand op het schoolplein in Zaandam. Een jongen op een scooter, verderop: „Ik kan er ook niks aan doen, weet je. Als het koud is trek ik warme kleren aan. En als het warm is een korte broek.”

Spandoeken en protestborden gemaakt door leerlingen voor Youth for Climate, dat de demonstratie deze donderdag organiseert.

Maar Tyrone Peeringa (14, 2-vwo) maakt zich wél zorgen. „Als we het allemaal maar laten gebeuren, weten we niet hoe het met de wereld verder gaat.” En ook Yara, van het Ds. Pierson in Den Bosch, is gealarmeerd: „Het klimaat, daar léven we in. Kom op jongens!”

Die zorgen, die hebben de scholieren deels meekregen van thuis. Veel ouders doen íéts voor het klimaat, klinkt het. Groenteburgers kopen, plastic scheiden, vlees kopen met sterren. Al is dat laatste ook niet per se goed vlees, zag Jasmijn op het nieuws. „Ook biologisch vlees is niet perfect”, weet Sem.

Netflix onder de douche

Tyrone: „Mijn vader is van plan een elektrische auto te kopen. En we zetten de verwarming iets lager.” Lucy Herrebout (14), een vriendin: „Wij hebben thuis zo’n apparaat dat zelf prik kan maken. Dat scheelt weer plastic flesjes.”

Sommige leerlingen doen zelf iets. Yara gebruikt nu stoffen broodzakjes in plaats van aluminiumfolie. „En soms vergeet ik ze en heb ik een schuldgevoel.” Jasmijn probeert wat korter te douchen, maar dat is eigenlijk vooral vanwege de gasrekening. „Het is zo lekker warm. Mijn zus staat er ook graag lekker lang onder, soms wel drie kwartier.” Sem knikt. „Ik kijk Netflix onder de douche, dan zet ik mijn waterdichte telefoon op een plankje.”

Vliegvakanties? „Helaas niet”, roept een jongen op het plein in Den Bosch. „Wij gaan altijd naar de camping”, zegt Yara smalend. „Yes! In Nederland.”

Online shoppen? „Oh ja”, zegt Jasmijn schuldbewust. „Maar als die busjes toch in de buurt zijn, kunnen ze net zo goed even langs mijn huis komen.” Óf je rijdt zelf heen en weer naar de stad, relativeert Pieter Remijn, óf het busje. Als hij met de trekker over het land rijdt, zegt hij, stoot hij ook behoorlijk wat uit. „Maar dat is nodig, voor het bedrijf.” Zijn ouders hebben wél 120 zonnepanelen op de schuur gezet.

Van grote invloed is de aardrijkskundeles, zeggen scholieren. Daar gaat het alléén nog maar over klimaatverandering, lijkt wel. Al drie films hebben ze er op het Ds. Pierson over gekeken. Beter dan gewoon les, dat wel. En ook op het Zaanlands zijn „al heel wat lessen eraan verkloot”, zegt Caspar – die overigens wél serieus is en gaat demonstreren. Wouter: „Je merkt dat sommigen geen zin hebben in de les en dan proberen de discussie naar het klimaat toe te sturen.” „En docenten reageren erop”, zegt Caspar. „Die zeggen ‘oh wat leuk, wat goed dat jullie zo actief zijn’.”

In de klas van Tyrone is het bewustzijn vooral gegroeid sinds het project ‘Wijk van de Toekomst’, waarin ze in groepjes nadenken over duurzame manieren van leven. Elk huis een eigen moestuin, had zijn groepje bedacht. Een 14-jarige leerling heeft na een hoofdstuk klimaatverandering bij de aardrijkskunde tegen haar moeder gezegd dat ze vegetariër wordt, „aangezien we nógal veel vlees eten”. Vele kleine beetjes helpen, begreep ze.

Sociale media spelen een belangrijke rol in het groeiend bewustzijn. Op Instagram komen ‘memes’ voorbij over klimaatverandering. En korte filmpjes van de NOS. Of foto’s van dieren, verstrikt in plastic soep. „Het regenwoud, dat vind ik echt erg”, zegt Imad. „Dat is helemaal weg en gaat nooit meer terugkomen hè. De grond is te giftig.”

Maken de scholieren hun ouders een verwijt? Hadden die moeten ingrijpen? „Nee hoor”, zegt Wouter. „De industrialisatie was gewoon niet tegen te houden.” Wijzend naar zijn jas: „Zonder industrialisatie stond ik hier waarschijnlijk nog steeds in schapenvacht.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.

    • Mirjam Remie
    • Freek Schravesande