Roemenië wil geen Roemeense als Europees officier van justitie

Rechtsstaat De Roemeense ex-aanklager Laura Kovesi is kandidaat voor de Europese toppositie. Boekarest wil daar een stokje voor steken.

Anticorruptie-aanklager Laura Kovesi op een conferentie in 2018.
Anticorruptie-aanklager Laura Kovesi op een conferentie in 2018. Foto ROBERT GHEMENT /EPA

Aan het binnenhalen van een Europese toppositie gaat meestal een fanatieke lobby van het thuisland van de betrokkene vooraf. Ambtelijke benoemingen in en rond Brussel worden door politici als bijzonder eervol gezien. Maar het tegendeel is waar in het geval van de Roemeense topaanklager Laura Codruta Kovesi.

Vorig jaar werd Kovesi, die in eigen land naam maakte als keiharde corruptiejager, door de Roemeense regering ontslagen. Maar nu is zij, tot grote ergernis van diezelfde regering, favoriet om het Europese Openbaar Ministerie (EOM) te gaan leiden.

Kandidatuur blokkeren

De Roemeense minister van Justitie Tudorel Toader kondigde dinsdag tegenover de regeringsgezinde nieuwssite Stiripesurse aan zijn best te zullen doen om Kovesi’s kandidatuur te blokkeren. Hij hoopt zijn collega’s binnen de EU ervan te overtuigen dat Kovesi „wandaden begaan heeft nadele van de burgers, ten nadele van de rechtsstaat”. Roemenië is op dit moment voorzitter van de EU.

Maandag werd bekend dat de selectiecommissie van het EOM wil dat Kovesi de eerste baas wordt van het instituut dat vanuit Luxemburg fraude en corruptie met EU-gelden gaat vervolgen. Het openbaar ministerie moet eind 2020 operationeel zijn. Nederland besloot na aanvankelijk verzet zich vorig jaar ook aan te sluiten.

Lange staat van dienst

In Roemenië heeft Kovesi (45) een lange staat van dienst als openbaar aanklager. In 2006 werd zij de jongste procureur-generaal ooit en vanaf 2013 leidde zij het nationale anti-corruptie agentschap in Boekarest. Ze haalde internationale krantenkoppen toen ze in 2015 achter toenmalig premier Victor Ponta aanging in een fraude- en corruptiezaak. Ze hielp burgemeesters, parlementariërs en voormalig ministers veroordelen. Totdat minister Toader en president Klaus Iohannis vorig jaar besloten haar te ontslaan en wetgeving doorvoerde die anti-corruptie onderzoek bemoeilijkt.

Binnen de Europese Unie worden alleen Hongarije, Griekenland en Bulgarije corrupter ingeschat dan Roemenië, volgens de vorige week gepubliceerde ranglijst van Transparancy International.

Besluit eind deze maand

Maar hoe graag Toader ook zou willen, hij is niet bij machte om de benoeming van Kovesi te blokkeren. De Europese Commissie besluit eind deze maand of Kovesi de baan als Europees aanklager krijgt. Daarna zal haar benoeming worden bekrachtigd door het Europees Parlement.

Het is overigens niet voor het eerst dat een nationale regering – tevergeefs – probeert een prominente Europese benoeming te blokkeren. In 2017 herkoos de Europese Raad van regeringsleider de Pool Donald Tusk is als haar voorzitter. Van de 28 EU-leiders stemde alleen de Poolse premier tegen.

    • Emilie van Outeren