Opinie

    • Floor Rusman

Niet-zo-Gutmenschen

Floor Rusman

Morgen is het zover: scholieren gaan ook hier klimaatspijbelen. Ik hoop dat ze bestand zijn tegen kritiek, want Greta Thunberg, de 16-jarige aanstichter uit Zweden, schreef zaterdag op Facebook dat ze „enorme hoeveelheden haat” over zich heen krijgt en dat geldt ook voor de scholieren in Brussel.

Weinig roept zo veel woede op als gewone mensen die pretenderen het goede te doen: zo wekken ze de indruk iedereen die niet meedoet te veroordelen. De niet-zo-Gutmenschen moeten vervolgens omgaan met hun eigen onvolmaaktheid en dat doen ze doorgaans zonder veel zelfkritiek.

De eerste tactiek: doen alsof het idealisme onoprecht is. De klimaatkinderen zouden niet protesteren uit oprechte betrokkenheid, maar enkel omdat ze geen zin hebben in school. Zou het? Zelf zat ik in de McDonald’s als ik geen zin had in school, maar goed, tijden veranderen.

De gretigheid waarmee de spijbelintenties in twijfel worden getrokken doet me denken aan de reacties destijds op Occupy. De niet-zo-Gutmenschen namen een kijkje, keerden terug en zeiden: niks aan de hand jongens, geen idealisme te zien in dat tentenkamp, enkel alcoholisme en verveling. Hetzelfde bij de Maagdenhuisbezetting van 2015: de studenten werd verweten alleen uit te zijn op blowen, zuipen en dingen kapotmaken. Kennelijk vinden we het verontrustender als mensen idealen hebben dan wanneer ze zich bezighouden met dingen als zelfdestructie.

Als het verwijt van onoprechtheid niet voldoet zien we tactiek twee: de hypocrisiekritiek. De klimaatkids mogen dan praatjes hebben over duurzaamheid, zelf gaan ze hartstikke vaak met het vliegtuig en kunnen ze niet zonder hun smartphone, zo klinkt het. Je zag het ook bij Rob Jetten, over wie GeenStijl onlangs ‘onthulde’ hoeveel verre vliegreizen hij maakt.

Dat hypocrisieverwijt vind ik interessant, omdat het ervan uitgaat dat idealen de verplichting met zich meebrengen voorbeeldig gedrag te vertonen. Alsof je niet juist kunt pleiten voor een CO2-belasting omdat je zelf merkt dat vliegen te aantrekkelijk is.

En waarom zou je eigenlijk überhaupt consistentie nastreven? Zelf vind ik hypocrisie een leuke eigenschap. Het geeft mensen reliëf. Als ik een niet-hypocriet mens probeer te bedenken schiet me alleen Jezus te binnen, en over hem zijn de verhalen mogelijk wat aangedikt.

Het erkennen van onze hypocrisie maakt het makkelijker om niet in defaitisme te vervallen wanneer we eens een ‘slechte’ keuze maken. Als goed gedrag niet een kwestie is van alles of niets, is de druk niet zo hoog – en hoeven de niet-zo-Gutmenschen zich ook niet inferieur te voelen.

Floor Rusman vervangt deze woensdag Lotfi El-Hamidi.