Opinie

Een CO2- heffing hoeft geen banen te kosten

Voer eerst een beperkte CO2-heffing in, schrijven en , en zorg dat andere landen dan volgen.

Beeld Studio NRC

Zeventig economen deden in NRC een oproep aan de politiek voor het invoeren van een forse CO2-heffing van vijftig euro per ton uitgestoten CO2: Die CO2-heffing voor de industrie moet er komen (26/1). De industrie heeft daarna op diverse plaatsen beargumenteerd dat deze heffing nauwelijks tot CO2-reductie zou leiden en veel werkgelegenheid zou kosten. In deze krant schreven Tata Steel, Dow, Sabic en Air Products dat een heffing contraproductief zou zijn (Nationale CO2-heffing levert nul klimaatwinst op, 29/1).

Ze haalden daarbij de studie van CE Delft voor het ministerie van Economische Zaken en Klimaat aan, uitgekomen in december 2018. Volgens die studie, schreven de vier bedrijven, „blijkt dat een CO2-heffing alleen voor de Nederlandse industrie – bovenop de al bestaande CO2-heffing binnen het EU-emissiehandelsysteem – daarom zo goed als geen CO2-reductie oplevert” en dat werkgelegenheid naar het buitenland verdwijnt. Als auteurs van deze studie willen wij erop wijzen dat onderzoek óók bouwstenen levert voor een CO2-heffing zonder grootschalig verlies aan werkgelegenheid.

Lees ook het opiniestuk van Tata Steel, Dow, Sabic en Air Products: Nationale CO2-heffing levert nul klimaatwinst op

Uit onderzoek van Price Waterhouse en Coopers blijkt bijvoorbeeld dat de energiekosten in Nederland voor de energie-intensieve industrie nu lager zijn dan in de ons omringende landen. Deze lage energiekosten staan een effectief klimaatbeleid in de weg: er is geen financiële prikkel. De Tweede Kamer en de Algemene Rekenkamer evalueerden in 2012 het klimaat- en energiebeleid en het bleek dat het energiebesparingstempo in de industrie flink achterloopt bij de rest van Nederland. Het parlementair onderzoek ‘Kosten en effecten klimaat- en energiebeleid’, uitgevoerd door CE Delft en het Instituut voor Milieuvraagstukken (VU), concludeerde: „In de energie-intensieve industrie is tenslotte in de periode 2000-2007 een beleid gevoerd met een steeds minder verplichtend karakter. Met dit beleid zijn nauwelijks resultaten geboekt.” De Algemene Rekenkamer concludeerde dat dit vooral kwam door het ontbreken van prijsprikkels en het vrijwillige karakter van de afgesloten convenanten. Als er niet betaald hoeft te worden, blijkt de industrie ook geen grote investeringen te doen om energie te besparen.

Heffing leidt tot reductie

Een CO2-belasting kan dit veranderen. Je kunt ons onderzoek inzetten om de noodklok te luiden over werkgelegenheid, maar als je het minder selectief leest, dan weet je dat uit ons onderzoek blijkt dat een CO2-heffing die oploopt van zes euro per ton in 2020 tot achttien euro per ton in 2030 bijna 1 megaton aan CO2-reductie kan opleveren, met een beperkt concurrentienadeel voor de Nederlandse energie-intensieve industrie.

Als we rekening houden met de lagere energiekosten in Nederland in vergelijking met Duitsland, België en Frankrijk, is het geschatte verlies aan directe werkgelegenheid door ons berekend op ongeveer driehonderd banen, met een beperkt risico op een groter banenverlies. Dat risico kan worden verkleind door de opbrengsten van de CO2-heffing terug te sluizen naar de industrie in de vorm van subsidies voor energiebesparing. Hierdoor kunnen de energiekosten van bedrijven omlaag; een belangrijk concurrentiemiddel in een mondiale markt.

Pakket van maatregelen nodig

Een reductie van 1 megaton is niet voldoende. De jaarlijkse CO2-uitstoot in Nederland moet in 2030 met 48,7 megaton verminderd zijn ten opzichte van 1990. De industrie moet voor een reductie van 14,3 megaton CO2 zorgen. Er is dus meer nodig. Kan de CO2-heffing dan niet omhoog? Ja, maar dan verzwakt de concurrentiepositie van de industrie wel. Laat je de nationale CO2-heffing tot 2030 oplopen tot zo’n 30 euro per ton CO2, bovenop de al bestaande prijs in het Europese emissiehandelssysteem, dan leidt dat volgens ons onderzoek zeker tot een grotere CO2-reductie (3 megaton), maar ook tot een veel groter gevaar op negatieve effecten voor het Nederlandse bedrijfsleven. Als Nederland echter een eerste stap zet met een beperkte CO2-heffing, creëert dat ruimte voor onze buurlanden om ook een CO2-heffing in te voeren. Dan zou je een opwaartse spiraal kunnen krijgen waarin verschillende landen stapsgewijs hun CO2-prijs kunnen verhogen, zonder negatieve effecten op de concurrentiepositie.

Lees ook: Kwestie in kaart: zes opvattingen over de CO2-heffing

Een CO2-heffing is geen panacee voor al het klimaatbeleid in de industrie. Als onderdeel van een breder beleidspakket is er echter wel degelijk ruimte voor een CO2-belasting. Een heffing geeft namelijk een directe prikkel tot CO2-reductie en kan bestaan naast andere beleidsinstrumenten, zoals de in het voorlopige Klimaatakkoord voorgestelde bonus-malusregeling en de nieuwe Stimuleringsregeling duurzame energieproductie (SDE++). Een CO2-minimumprijs kan er juist toe bijdragen dat deze andere instrumenten effectiever worden, doordat er voor bedrijven een grotere stimulans ontstaat voor het reduceren van hun CO2-uitstoot.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.