Oppositie wil coalitie opnieuw uit elkaar spelen in debat over klimaat

Klimaat De fractievoorzitters zullen zélf het woord voeren dinsdag, maar inhoudelijk is het wachten tot 13 maart.

Klaas Dijkhoff (VVD), vorige week afwezig, zal dinsdag wel in de Kamer zijn.
Klaas Dijkhoff (VVD), vorige week afwezig, zal dinsdag wel in de Kamer zijn. Foto Bart Maat/ANP

Om de verwachtingen maar direct wat te temperen: het líjkt alsof deze dinsdag in de Tweede Kamer het alomvattende klimaatdebat plaatsvindt, maar dat is niet zo. Inhoudelijk valt er tot half maart nauwelijks iets zinnigs te zeggen over de klimaatplannen van het kabinet. Wat het debat hooguit kan opleveren, is politiek gehakketak.

Na twee spannende weken voor Rutte III, over het kinderpardon, waarin het net niet tot een kabinetscrisis kwam, staat de Tweede Kamer op scherp. De oppositie zal proberen de coalitie opnieuw uit elkaar te spelen. Iedereen weet dat VVD en CDA op klimaatterrein andere ambities en zorgen hebben dan D66 en de ChristenUnie. Maar het lijkt onwaarschijnlijk dat deze verschillen binnen de coalitie alsnog tot een crisis leiden.

Als het al tot een klimaatcrisis komt, dan zal dat niet voor 13 maart zijn. Op die dag komen het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Planbureau (CPB) met hun doorrekeningen van het concept-klimaatakkoord dat eind december werd gepresenteerd. Vijf ‘klimaattafels’ onder leiding van VVD-prominent Ed Nijpels werkten op verzoek van het kabinet negen maanden lang aan plannen om de CO2-uitstoot voor 2030 te halveren. Pas als het pakket aan maatregelen is doorgerekend, volgt de politieke besluitvorming door VVD, CDA, D66 en ChristenUnie: welke maatregelen gaan we wel uitvoeren en welke niet?

D66 en ChristenUnie laten zich graag voorstaan op hun ambitieuze klimaatplannen en zijn erop gebrand de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs (2015) te halen. Coalitiepartners VVD en CDA daarentegen stellen zich conservatiever op.

Alle twaalf de CDA-lijsttrekkers voor de Provinciale Statenverkiezingen melden deze dinsdag in De Telegraaf dat zij realistischer klimaatplannen willen dan het kabinet voorstaat. De groep wil dat de klimaataanpak aan vier voorwaarden voldoet: er moet draagvlak zijn, de veranderingen moeten voor iedereen te betalen zijn, het moet niet te snel gaan en Nederland zou niet meer moeten doen dan andere Europese landen.

VVD-leider Dijkhoff wil geen „belachelijk dure maatregelen” nemen „die de doelen wel halen maar intussen de portemonnee van mensen hard raken”. De oppositie zal er alles aan doen om deze verdeeldheid binnen de coalitie aan de oppervlakte te brengen.

Het klimaatakkoord richt zich op de doelstellingen voor 2030, maar er is nog een klimaatonderwerp dat meer urgentie vereist: de Urgenda-uitspraak. De rechter heeft bepaald dat de Nederlandse staat de CO2-uitstoot in 2020 met 25 procent moet hebben teruggedrongen. Eind januari werd duidelijk dat de vereiste reductie bij lange na niet in zicht is; er zijn drastische aanvullende maatregelen nodig, zoals het sluiten van kolencentrales. Het kabinet heeft aangekondigd zijn best te willen doen om de Urgenda-doelen alsnog te halen.

Tegenzin

Het verklaart de tegenzin waarmee de coalitie deze dinsdag debatteert over de klimaatplannen. Daar komt bij dat de coalitie van links en rechts op kritiek kan rekenen: de PVV en Forum voor Democratie zijn fel tegen het klimaatakkoord en vinden ‘hoe minder maatregelen, hoe beter’. GroenLinks daarentegen kan het niet ver genoeg gaan.

Het klimaatdebat stond eigenlijk gepland voor vorige week woensdag, maar ging toen niet door omdat VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff weigerde te komen. De VVD had haar klimaatwoordvoerder Dilan Yesilgöz-Zegerius afgevaardigd, maar daar nam de oppositie geen genoegen mee. Het was immers Dijkhoff die half januari een interview had gegeven in De Telegraaf waarin hij afstand nam van het klimaatakkoord.

De VVD-fractievoorzitter hoorde het debat te voeren „over de schade die hij heeft aangericht”, sprak PvdA-leider Lodewijk Asscher. „De coalitie is het niet eens als het gaat om klimaatbeleid, en de fractievoorzitters duiken”, zei Jesse Klaver van GroenLinks.

Dezelfde avond zegde Dijkhoff toe dat hij bij het volgende klimaatdebat zelf zou komen. En dus is het deze week tijd voor een tweede poging, waarbij de fractievoorzitters van de coalitiepartijen het woord voeren. De oppositie heeft het voor elkaar: het klimaat is nu Chefsache.

    • Barbara Rijlaarsdam