Exclusief bamboedieet van panda is recent ontstaan

Biologie Pandaberen zijn al miljoenen jaren vegetariër. Maar hun exclusieve bamboedieet bestaat pas een paar duizend jaar.

Bamboe etende panda.
Bamboe etende panda. Foto iStock

Recente voorouders van reuzenpanda’s waren duidelijk minder kieskeurige eters dan de panda’s van nu. Onderzoek aan fossiele botten en kiezen wijst uit dat panda’s pas in de afgelopen vijfduizend jaar zijn overgestapt op een dieet van alleen maar bamboe. Dat staat in Current Biology van vorige week.

Pandavoorouders hadden vroeger een veel groter leefgebied. Dat strekte zich uit van Beijing tot aan Thailand, Myanmar en Laos. Nu leven panda’s alleen nog hoog in de bergen van Midden-China. Daar kunnen ze ongestoord bamboe knagen in de koele bamboebossen.

„Tot nu toe werd gedacht dat reuzenpanda’s al zeker twee miljoen jaar alleen maar bamboe aten”, zegt onderzoeker Fuwen Wei van de Chinese Academie van Wetenschappen in Beijing in een persbericht. Panda-kaakspieren en -tanden zijn volledig afgestemd op het kauwen van de harde, vezelige scheuten en bladeren. De dieren hebben zelfs een zesde vinger ontwikkeld, een polsbotje dat uitgroeide tot pseudoduim, om de harde stengels te kunnen grijpen. Maar het onderzoek van Wei laat zien dat de omslag naar een exclusief bamboedieet veel recenter moet hebben plaats gevonden.

Botmonsters

Wei en collega’s verzamelden tand- en botmonsters van 82 hedendaagse in het wild geboren reuzenpanda’s. Ook namen ze monsters van 12 fossiele panda’s van tussen de 5.000 en 8.700 jaar oud. In die botten en tanden maten zij isotopen van stikstof, koolstof en zuurstof. Isotopen in botmateriaal kunnen vertellen waar een dier geboren is, waar het tijdens zijn leven geweest is en of zijn voeding bestond uit vlees of planten.

De fossiele panda’s blijken een hogere concentratie van het 15N-isotoop te hebben dan de hedendaagse panda’s. Dat betekent dat de oude panda’s een gevarieerder voedselpatroon hadden. Naast bamboe aten ze ook andere plantensoorten, al blijkt uit het isotopenonderzoek niet welke. De oudere panda’s in leefden een gevarieerder klimaat en leefomgeving: in subtropische bossen en in het grensgebied van bossen en open vlaktes.

De onderzoekers denken dat panda’s in twee fasen de eters geworden zijn die ze nu zijn. Eerst waren ze vleeseters of omnivoren, twee miljoen jaar geleden werden ze vegetariërs die veel bamboe aten. En ergens in de afgelopen vijfduizend jaar zijn ze alleen nog maar bamboe gaan eten.

    • Anne Martens