De rust is terug in de coalitie – voor nu

Klimaatdebat De spanning die rond het klimaatthema heerste, vloeide tijdens een debat in Tweede Kamer snel weg. De coalitie sloot de rijen.

In het klimaatdebat maakte de oppositie het VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff (boven) niet echt lastig.
In het klimaatdebat maakte de oppositie het VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff (boven) niet echt lastig. Foto’s David van Dam

Het begon op 12 januari met een interview van Klaas Dijkhoff in De Telegraaf, en het eindigde dinsdagavond in de Tweede Kamer. Wekenlang heerste er een crisissfeer rond de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, maar het debat over het klimaatakkoord maakte duidelijk dat de rijen weer gesloten zijn. De oppositie probeerde verdeeldheid te zaaien tussen de coalitiepartners over de manier waarop Nederland de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met 49 procent moet verminderen ten opzichte van 1990, maar slaagde daar geen moment in.

Klaas Dijkhoff, fractievoorzitter van de VVD, klonk heel anders dan in het Telegraaf-interview, waarin hij zei dat hij liever het kabinet zou laten vallen dan „de burger”. Tijdens het debat herhaalde Dijkhoff nog maar eens dat ook hij zich committeert aan de doelstellingen die Rutte III zich heeft gesteld. Hij wilde alleen „het hysterische beeld” over het klimaatakkoord bij zijn achterban „rechtzetten”, zei hij. Zo zouden kiezers denken dat ze veel minder vlees mogen eten, of binnen drie jaar geen cv-ketel meer kunnen kopen. Dijkhoff had willen laten zien dat alles nog onderhandelbaar is, zei hij. Dat heeft „voor rust gezorgd” bij de achterban.

GroenLinks en PvdA zijn voor een CO2-heffing en tegen het boetesysteem

Het klimaatdebat stond eigenlijk gepland voor vorige week, maar ging toen niet door omdat de VVD haar klimaatspecialist had afgevaardigd en Dijkhoff niet wilde komen. De voltallige oppositie – onder aanvoering van PvdA-leider Lodewijk Asscher – eiste dat Dijkhoff het debat zelf zou voeren, vanwege diens veelbesproken interview. Dinsdag kwam de VVD-fractievoorzitter alsnog. Echt lastig werd het hem echter niet gemaakt. Wat opviel was dat het de woordvoerders van 50Plus en de Partij voor de Dieren waren die Dijkhoff stevig bevroegen over zijn uitspraken in De Telegraaf.

Foto David van Dam

De coalitiepartijen leken een niet-aanvalsverdrag te hebben gesloten. Onlangs ging het er tijdens het wekelijkse vragenuur nog fel aan toe over het klimaatakkoord, dit keer lieten VVD, CDA, D66 en ChristenUnie elkaar met rust.

Wat in hun voordeel werkte, was dat het concept-klimaatakkoord op dit moment bij het Planbureau voor de Leefomgeving en het Centraal Planbureau ligt. Die komen naar verwachting op 13 maart met hun doorrekeningen van de plannen om de CO2-uitstoot terug te dringen. Tot die tijd is er inhoudelijk nauwelijks iets over te zeggen. Vanzelfsprekend beklemtoonde iedere coalitiepartij dinsdag dat het beleid voor de burger wel betaalbaar en draaglijk moet blijven.

GroenLinks en PvdA namen een voorschot op toekomstige onderhandelingen. Zij zijn voorstander van een CO2-heffing en zien niets in het boetesysteem dat in het concept-klimaatakkoord staat. Vooruitlopend op de Provinciale Statenverkiezingen van 20 maart, waarbij de coalitie haar meerderheid in de Eerste Kamer naar alle waarschijnlijkheid verliest, proberen zij hun rol als samenwerkingspartner op te eisen. Als de coalitie zijn initiatiefwet voor een CO2-heffing niet steunt, zei Klaver onlangs, zou hij niet met het kabinet gaan samenwerken. Deze strategie leidt vooralsnog nergens toe. CDA-leider Sybrand Buma zei dinsdag dat hij altijd wil praten, maar „zonder voorwaarden vooraf”. En Gert-Jan Segers van de ChristenUnie verweet Klaver „obstructie”.

Over de CO2-heffing kon de coalitie in afwachting van de doorrekeningen nog weinig anders zeggen dan dat er „geen taboes” zijn. Dijkhoff: „We zullen de opties straks wegen en naast elkaar leggen.” Na urenlang debatteren constateerde Asscher verheugd dat „de blokkade op de CO2-heffing” aan het wegebben is.Hoe verloopt het debat precies? Lees het liveblog: Kamer in debat over klimaatmaatregelen

Onder de coalitiepartijen is de rust teruggekeerd – voor even. Die CO2-heffing, daar kijken ze later wel naar. Maar dat moment kan snel komen, want steun van de oppositie is straks in de Eerste Kamer hard nodig.

    • Guus Valk
    • Barbara Rijlaarsdam