Wie gezond leeft, verlengt het leven met zes jaren

Longitudinaal onderzoek Voor het eerst is gemeten wat gezond leven concreet oplevert: langer leven zonder dodelijke ziekte. Maar wel meer dementie.

Van ruim 9.000 mensen in de Rotterdamse wijk Ommoord wordt sinds 1989 de gezondheid in de Rotterdamstudie onderzocht.
Van ruim 9.000 mensen in de Rotterdamse wijk Ommoord wordt sinds 1989 de gezondheid in de Rotterdamstudie onderzocht. Foto Peter Hilz/HH

Mensen die niet roken, niet te zwaar zijn en een goede bloeddruk hebben, leven gemiddeld zes jaar langer dan mensen mét die drie risicofactoren. Ze leven zelfs negen jaar langer in goede gezondheid.

Lees ook het uitgebreide achtergrondverhaal over de conclusies uit het gezondheidsonderzoek: Zes jaar langer leven door het gezond te doen

Een grote Nederlandse studie, die al dertig jaar duurt, laat voor het eerst concreet zien wat gezond leven oplevert. De cijfers komen uit de Rotterdamse wijk Ommoord. Daar wordt sinds 1989 van inmiddels duizenden inwoners bijgehouden hoe ze leven, werken, eten en bewegen en welke ziekten ze krijgen. Dat blijkt uit een artikel, maandag, in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS Medicine.

Onderzoekers van het Rotterdamse Erasmus MC hebben de invloed van de drie risicofactoren (roken, overgewicht en bloeddruk) op zes chronische, levensbedreigende ziekten berekend. Het gaat om kanker, hartziekten, beroerte, diabetes, longziekten (met COPD als belangrijkste) en neurodegeneratieve ziekten zoals parkinson en dementie.

Het moment waarop een van die ziekten voor het eerst toesloeg lag voor de gezond levende mensen gemiddeld negen jaar later dan voor de mensen die roken, overgewicht en een te hoge bloeddruk hebben.

Hartziekte, kanker, COPD en diabetes zijn samen goed voor 87 procent van de eerste levensbedreigende ziekten bij mensen met de drie risicofactoren. Bij de gezondlevenden zijn die vier aandoeningen toch nog, maar gemiddeld jaren later, bij 65 procent de eerst optredende chronische ziekte.

Dementie

Dementie springt in het ontstane gat: voor bijna 20 procent van de mensen zonder de drie belangrijke risicofactoren is dat de eerste levensbedreigende ziekte. Bij slechts 4 procent van de rokers met overgewicht en hoge bloeddruk is dementie de eerste ziekte.

Lees ook:

„Nee”, zegt hoogleraar epidemiologie Arfan Ikram en onderzoeksleider van de Rotterdam Study, „roken beschermt niet tegen dementie. Roken verhoogt de kans op dementie, maar bij de mensen met de risicofactoren treden andere ziekten nóg eerder op.”

De Rotterdam Study leverde al honderden wetenschappelijke publicaties op over de aanwezigheid van aparte ziekten en hun risicofactoren. Er kon nu voor het eerst naar combinaties worden gekeken omdat de eerste deelnemers al dertig jaar meedoen. Zij waren 55-plussers toen ze instroomden. Van de ruim 9.000 mensen van wie de gegevens nu zijn gebruikt, zijn er al inmiddels bijna 3.000 overleden.

Gezonder leven

Gezond leven schuift vooral hartziekten, longziekten en diabetes weg in de tijd, blijkt uit deze Rotterdamse cijfers. Maar wie door gezond leven ziekten uitstelt of voorkomt, zal uiteindelijk zien dat een andere ziekte staat te wachten om in het ouder wordende lichaam toe te slaan.

Kenners noemen het de vervangende ziekte. Als die kwalen, en de competing risks, niet zouden bestaan, zou het uitbannen van één ziekte een veel groter effect hebben. De werkelijkheid is dat er meer dan een paar ziekten uitgesteld en verslagen moeten worden voordat iedereen gezond honderd jaar wordt.

Lees op nrc.nl: Langer leven