Weer is een anti-systeem-kandidaat verkozen, ditmaal in El Salvador

Nayib Bukele De 37-jarige Nayib Bukele, dit weekend verkozen tot president van het Latijns-Amerikaans land, belooft af te rekenen met corruptie en criminaliteit.

Nayib Bukele en zijn vrouw Gabriela tijdens verkiezingsavond zondag in San Salvador.
Nayib Bukele en zijn vrouw Gabriela tijdens verkiezingsavond zondag in San Salvador. FOTO RODRIGO SURA/EPA

Met een ruime zege in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen heeft de 37-jarige Nayib Bukele zondag het decennia-oude tweepartijenstelsel van El Salvador een grote klap toegediend. Nadat Brazilië, Mexico en Costa Rica vorig jaar een buitenstaander verkozen, kiest hiermee opnieuw een land in Latijns-Amerika voor een anti-establishment-kandidaat die belooft af te rekenen met corruptie en criminaliteit.

Bukele, geboren uit Salvadoraans-Libanese ouders, kreeg bijna 54 procent van de kiezers achter zich, waardoor geen tweede ronde nodig is. In juni zal hij aantreden als jongste president uit de geschiedenis van het Midden-Amerikaanse land van 6 miljoen inwoners.

Overal in Latijns-Amerika floreren kandidaten die zich afzetten tegen de gevestigde politiek, zoals in Costa Rica

„Dit is een historische dag voor ons land. El Salvador heeft vandaag het tweepartijensysteem vernietigd”, juichte Bukele zondag. Zijn twee tegenstanders van de rechtse ARENA-partij en het linkse FMLN gaven hun nederlaag snel toe. Deze twee partijen, die voortkomen uit de strijdende kampen in de burgeroorlog (1980-’92), regeerden de afgelopen dertig jaar. Eerst had rechts twintig jaar de macht, de afgelopen tien jaar de ex-guerrillero’s van het FMLN. De twee partijen domineren nog wel de volksvertegenwoordiging, waarvoor pas in 2021 gestemd zal worden.

Bukele begon zijn politieke carrière voor het FMLN en was tussen 2015 en 2018 burgemeester van hoofdstad San Salvador. Hij brak met de partij toen die hem niet als presidentskandidaat bleek te willen. Hij begon zijn eigen partij Nuevas Ideas en ging een coalitie aan met de GANA-partij. Deze rechtse partij is omstreden wegens corruptie, maar Bukele had haar nodig om mee te kunnen doen aan de verkiezingen: zijn registratie werd geblokkeerd door de andere partijen.

Anti-corruptie

Een van Bukeles slogans luidt: ‘laat ze het gestolene teruggeven’. Hij belooft onder meer een commissie onder buitenlands toezicht die onderzoek moet doen naar alle corruptie. Dit naar voorbeeld van de VN-Commissie tegen Corruptie en Straffeloosheid in buurland Guatemala, die op dit moment door de regering wordt ontmanteld omdat ze voortvarend de banden tussen boven- en onderwereld blootlegt.

Naast corruptie kampt El Salvador met zeer hoge moordcijfers en bendegeweld. Tezamen met de grote inkomensongelijkheid en armoede leidt dit al jaren tot een gestage uittocht van Salvadoranen richting de VS. Bukele wil die emigratie verminderen door meer te investeren in onder meer infrastructurele projecten, al blijft hij vaag van welk geld.

Zijn winst komt op een moment dat het in de regio politiek roerig is. In Guatemala dreigt een sluipende staatsgreep door president Jimmy Morales, een voormalige tv-komiek die beloofde schoon schip te maken, maar zelf corrupt bleek. In Honduras liet de rechtse Juan Orlando Hernandez zich eind 2017 op omstreden wijze herkiezen. En in Nicaragua slaat de oude sandinist Ortega sinds april volksprotesten neer.

Bukele is op alle drie de buurleiders kritisch. Ook wil hij de huidige steun van El Salvador aan de Venezolaanse leider Maduro intrekken.

Aanhangers van Bukele na zijn verkiezing: