Jetten: geef JSF geen optie kernbommen af te werpen

Joint Strike Fighter

De D66-voorman neemt met zijn uitspraken sterk positie in de discussie over de kerntaak van de Joint Strike Fighter (JSF).

Rob Jetten in de Tweede Kamer.
Rob Jetten in de Tweede Kamer. Foto David van Dam

Regeringspartij D66 is ertegen dat de F-35, het gevechtsvliegtuig dat de F-16 opvolgt, de mogelijkheid krijgt kernbommen af te werpen. Dat heeft fractievoorzitter Rob Jetten zaterdagavond gezegd in het radioprogramma Met het oog op morgen. De Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) pleit in een afgelopen week verschenen rapport juist voor het voortzetten van de nucleaire taak van de jachtvliegtuigen van de Nederlandse krijgsmacht.

Met zijn uitspraak kiest Jetten stevig positie in een kwestie die binnen de Nederlandse samenleving en in de binnenlandse politiek zeer gevoelig ligt. Eind 2013 nam de Tweede Kamer met de kleinst mogelijke meerderheid (76 stemmen) een motie van de SP aan waarin werd uitgesproken dat „de vervanger van de F-16 geen nucleaire taak mag hebben”. De motie werd toen door D66 gesteund. Ook de ChristenUnie, die tegenwoordig in de regeringscoalitie zit, sprak zich destijds uit voor het beëindigen van de kerntaak. De huidige andere coalitiepartners, VVD en CDA, waren vijf jaar geleden tegen.

Ondanks de toegenomen spanning en gewijzigde omstandigheden blijft D66 ook nu tegen. Volgens D66-leider Jetten moet Nederland zich als klein land binnen de NAVO richten op andere taken dan nucleaire en kan zich verder sterk maken voor Europese defensiesamenwerking.

Motie destijds niet uitgevoerd

Het toenmalige kabinet legde de aanvaarde motie naast zich neer. Het kabinet erkende bij monde van de ministers Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) en Jeanine Hennis (Defensie, VVD) dat er gestreefd moest worden naar het afstoten van de kerntaken, maar vond dat dit alleen kon in samenwerking met NAVO-partners. Zij beloofden zich te zullen inzetten om de verschillen van mening hierover binnen de NAVO te overbruggen. Dit is nog niet gelukt.

In zijn brede advies over de rol van kernwapens in de gewijzigde geopolitieke omstandigheden stelt de AIV dat het vooral om politieke redenen „ongewenst” is volledig terug te vallen op niet in Europa gestationeerde, Amerikaanse nucleaire wapens. „Door mogelijke deelname aan nucleaire operaties met hun jachtvliegtuigen, tonen Europese regeringen een extra verantwoordelijkheid, die de geloofwaardigheid van de NAVO-defensie versterkt.” Vandaar dat de F-35, net als de F-16, een nucleaire taak zou moeten krijgen. Het kabinet heeft hierover nog geen besluit genomen.

Afgelopen week is in de VS het eerste operationele gevechtstoestel aan Nederland overgedragen. In totaal heeft de Nederlandse krijgsmacht 37 toestellen aangeschaft die geleidelijk aan worden geleverd. In 2024 moet de vloot compleet zijn.