Opinie

Europa moet eenheid vormen om het raketverdrag te redden

kernwapens

Commentaar

Wat gevreesd werd dat stond te gebeuren, is gebeurd. De Verenigde Staten hebben afgelopen vrijdag het belangrijke INF-ontwapeningsverdrag met Rusland opgezegd. Eveneens geheel volgens verwachting heeft Rusland een dag later hetzelfde gedaan. Het gaat om aankondigingen. Beide grootmachten hebben nu zes maanden de tijd om te voorkomen dat het verdrag daadwerkelijk ophoudt te bestaan.

Het is van het allergrootste belang dat zij hierin slagen. Vooralsnog wijst niets hierop en kan de wereld zich voorbereiden op een nieuwe, hopeloze en geldverslindende bewapeningswedloop. Geld dat zoveel beter gebruikt kan worden.

Het is verleidelijk te concluderen dat een hervatting van de Koude Oorlog aanstaande is. Hiervoor is het echter nog te vroeg waarbij komt dat het internationale krachtenveld te veel is veranderd vergeleken met 1987 toen de Amerikaanse president Ronald Reagan en zijn Russische ambtgenoot Michail Gorbatsjov het INF-akkoord sloten. Maar van een negatieve mijlpaal is zonder meer sprake.

Het INF-verdrag (Intermediate-Range Nuclear Forces) heeft ruim dertig jaar een stabiliserende invloed uitgeoefend op de veiligheidssituatie binnen de Europees-Atlantische zone. Grondraketten en kruisvluchtwapens met een bereik tussen de 500 en 5.500 kilometer werden verboden en grotendeels vernietigd. Voor Nederland betekende het INF-verdrag dat de omstreden 48 kruisraketten met nucleaire lading die het maatschappelijke en politieke debat begin jaren tachtig domineerden uiteindelijk toch niet in het Brabantse Woensdrecht werden geplaatst.

Positief aan het verdrag was tevens dat het de opmaat vormde voor verdere ontwapeningsgesprekken en -akkoorden. Het gevaar van de jongste ontwikkelingen is dat ook deze in gevaar komen nu Rusland en de Verenigde Staten zo tegenover elkaar staan. De Amerikaanse president Trump dweept met een variant op het Star Wars-ruimteprogramma en zijn Russische collega Poetin gebruikte zijn mededeling over het opzeggen van het INF-verdrag voor de aankondiging nog eens nieuwe raketten te bouwen.

Het zorgelijke is dat dit ‘wapengekletter’ letterlijk over de hoofden van de Europese landen heengaat. Het gaat om een verdrag tussen Washington en Moskou. Binnen het verband van de Navo kunnen de Europese landen in Washington weliswaar hun stem laten horen, maar gezien de ambivalente houding van de huidige, totaal onvoorspelbare Amerikaanse president is het maar de vraag in hoeverre nog werkelijk serieus naar Europa geluisterd zal worden.

Van het allergrootste belang is dus dat Europa gezamenlijk optrekt in een poging de komende cruciale maanden het INF-verdrag alsnog te redden. Wat dit betreft zijn de voortekenen vooralsnog weinig hoopgevend. Terwijl premier Mark Rutte (VVD) afgelopen vrijdag onmiddellijk steun uitsprak voor het Amerikaanse besluit liet het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken juist in een verklaring weten het door de Amerikanen opzeggen van het INF-verdrag te betreuren. Dat schiet dus niet op.

Eenheid in Europa op buitenland- en veiligheidterrein is noodzakelijk. Afhankelijkheid maakt kwetsbaar, stelde de Adviesraad Internationale Vraagstukken vorige week terecht in een rapport. Want het kan niet zo zijn dat Europa werkeloos toekijkt hoe Washington en Moskou komende tijd hun gevecht voeren om wie de grootste brandstapel heeft.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.