Wél duidelijk: de nieuwe bondscoach van de handbalsters is een man

Handbal De Deense Helle Thomsen (48) is per 1 februari officieel geen bondscoach meer van het Nederlandse vrouwenhandbalteam. Haar abrupte afscheid roept veel vragen op, vooral bij de speelsters.

Mathieu Cugnot

Door de telefoon vanuit Noorwegen wordt haar toon steeds dwingender, maar de boodschap verandert niet. Little things, daar ging het om, écht. In toenemende mate, tot die ‘kleine dingen’ bij elkaar opgeteld één grote last werden en Helle Thomsen zich een paar weken terug gedwongen voelde haar vertrek als bondscoach van het Nederlands vrouwenhandbalteam aan te kondigen. Alsof ze een granaat had geworpen: speelsters in shock, bondsofficials verbijsterd. Hoe heeft dit kunnen gebeuren? Maar vooral: hoe nu verder, anderhalf jaar voor de Olympische Spelen?

Thomsens mededeling dateert van eind december, onmiddellijk na de kerstdagen, die de speelsters nog hadden doorgebracht in de veronderstelling dat zij met hun gewaardeerde Deense bondscoach aan het traject ‘Tokio 2020’ zouden beginnen. Het EK in Frankrijk was net met de hoogst haalbare derde plaats afgesloten en iedereen blikte vol goede moed vooruit.

Groot gesloopt

Op één na: sterspeelster Nycke Groot. Zij twijfelde vanwege haar wankele fysieke en mentale gesteldheid. Veertien jaar tophandbal hadden Groot gesloopt. Maar Tokio lonkte en met Thomsen heeft ze een sterke band. Haar aangekondigde vertrek gaf Groot het laatste zetje; exit de routine van 141 interlands en 439 doelpunten.

Voor Groot en de vijf maanden daarvoor gestopte cirkelspeelster Yvette Broch hadden de achtergebleven speelsters volop begrip, maar het afscheid van Thomsen wekte vooral woede en onbegrip. Aanvoerster Danick Snelder is „erg verdrietig om Helles vertrek geweest”. Zij vertolkt het gevoel van de spelersgroep, die de schuld volledig bij het Nederlands Handbal Verbond (NHV) legt. Hoe krijgen bondsofficials het voor elkaar een goed functionerende, succesvolle coach – een derde plaats bij het EK zonder een hoogwaardige cirkelspeelster is een topprestatie – zodanig te bruuskeren dat ze vertrekt, is de vraag die kwelt. Eén speelster verklaart, anoniem, dat de bezem eens door het NHV moet. Het breed gedragen sentiment van de selectie is: de professionaliteit op het bondsbureau loopt niet parallel met het hoge niveau van de nationale ploeg.

Het abrupte afscheid van Thomsen roept vragen op. Ze had met het NHV toch een principe-akkoord tot en met de Spelen van Tokio? Achtereenvolgens zilver op het EK, brons op het WK en brons op het EK geeft toch geen sportieve aanleiding tot vertrek? Er waren weliswaar ergernissen, maar toch niet van dien aard om op te stappen? Gelet op haar olympische ambities en haar goede relatie met de speelsters is het afscheid toch moeilijk uit te leggen?

Wel vijftig voorbeelden

Dat is de buitenkant, vertelt Thomsen vanuit het Noorse Molde, waar ze clubcoach is. Intern was er altijd wat. Telkens als ze naar Nederland kwam voor trainingsweken, bakkeleide ze met technisch directeur Paul van Gestel over zaken die ze goed geregeld wilde zien. Kleine dingen, zoals ze zegt, maar wel veel. „Ik kan wel vijftig voorbeelden noemen, of honderd zo je wilt, maar dat doe ik niet, omdat dan iets kleins groot wordt gemaakt. Bovendien wil ik niet natrappen.”

Ze noemt één (bekend) voorbeeld: haar contractverlenging. Thomsen vroeg Van Gestel voor het EK om te praten, de technisch directeur hield zich aan de afspraak om dat na het toernooi te doen. De coach zag zijn probleem niet, de technisch directeur niet het hare. Thomsen: „Als je mij echt als coach wilt, doe je toch niet moeilijk over het moment? Then, you really make the deal. Ik ken mezelf, een opeenhoping van kleine ergernissen leidt op een goed moment tot een explosie en dat wilde ik voorkomen. Telkens als we in Nederland bij elkaar kwamen, waren er irritaties. Ik bereikte een punt dat het niet leuk meer was. Ik dacht: dit is niet de manier waarop ik wil werken. Als een speelster zich voortdurend aan mijn werkwijze ergert, zal ze nooit het beste uit zichzelf halen, zo moet je het zien. Als je het over veel doelen oneens bent, is het het beste dat de bond een andere coach zoekt. Hoezeer het me ook spijt, want ik ben van Nederland en het Nederlands team gaan houden.”

Toenemende onvrede

De coach en de technisch directeur, ze verstonden elkaar wel, maar begrepen elkaar niet. Thomsen is twee jaar geleden binnengehaald door Van Gestels voorganger Sjors Röttger. Van Gestel zegt nooit iets van toenemende onvrede bij de bondscoach te hebben waargenomen en beweert hooglijk verbaasd te zijn over haar plotse vertrek. Niet gehonoreerde verzoeken? Welke dan? Van Gestel: „Misschien heeft het aan de communicatie gelegen, heb ik haar Engels niet goed begrepen. Ik weet niet op welk gebrek aan faciliteiten zij doelt. Tijdens de EK-voorbereiding is de hal op Papendal door andere bonden een week vrijgemaakt en is er speciaal een nieuwe vloer aangelegd. Hoezo niet aan haar wensen tegemoet gekomen?”

Danick Snelder, en met haar de andere internationals, heeft zich inmiddels over haar teleurstelling heengezet. „De situatie is niet te veranderen. Van belang is nu dat er zo snel mogelijk een opvolger voor Helle komt om onze kansen op ‘Tokio’ in tact te houden.” Wat niet wegneemt dat ze na een gesprek met Thomsen begrip voor haar stap heeft gekregen. En haar knelpunten aanvoelt. Snelder, die het EK miste wegens een rugblessure, moest bijvoorbeeld in Frankrijk een kaartje kopen om een wedstrijd van Nederland te kunnen bijwonen. Een detail, en ze maakte er ook geen punt van, maar zo’n „klein ding” is volgens haar kenmerkend voor de miscommunicatie binnen de bond.

Zestien kandidaten

Het Nederlandse vrouwenteam is gewild. Het adieu van Thomsen was amper wereldkundig gemaakt of de open sollicitaties stroomden binnen. Uit zestien kandidaten heeft het NHV een shortlist van drie namen gemaakt. Inmiddels zijn de gesprekken begonnen. De nieuwe coach wordt een man, dat staat vast. En een buitenlander, want Van Gestel meent dat een internationaal hoogwaardige coach in Nederland niet beschikbaar is. „De nieuwe man moet bij de selectie passen en het vertrouwen van de spelersraad hebben”, somt de technisch directeur twee basisvoorwaarden op. De nieuwe naam wordt een clubcoach, zoveel is ook zeker. Van Gestel: „Omdat een fulltimer ons te kostbaar is. Bovendien vinden wij het een pre dat de bondscoach buiten het interlandseizoen op hoog niveau actief blijft. Maanden van stilstand is niet goed.”

Resteert nog één pijnpuntje. De bondsofficials die je over de kwestie-Thomsen spreekt, suggereren dat haar vertrek mogelijk te maken heeft met de slechte prestatie van Denemarken op het EK. De achtste plaats is ver beneden de waardigheid van het sterke handballand, waarvan het mannenteam een week geleden nog wereldkampioen werd. ‘Het zou mij niet verbazen als Thomsen bij Denemarken tekent’, hoor je in bondskringen fluisteren.

Thomsen, geconfronteerd met die geruchten over een mogelijke overstap naar het Deense nationale team, noemt het „complete onzin, nonsens”. „Ik heb geen contacten, niet met een club, niet met een nationale ploeg, met he-le-maal niemand. Als dat de reden van mijn afscheid zou zijn geweest, had ik dat eerlijk verteld.”

Correctie 4 februari 2019: in een eerdere versie van dit stuk stond dat Denemarken Europees kampioen werd. Dat had wereldkampioen moeten zijn. Hierboven is dit aangepast.