Voorlichting en onderzoek moet toenemend gebruik zware pijnstillers remmen

Het aantal mensen dat pijnstillers als oxycodon en fentanyl gebruikt, nam in tien jaar tijd fors toe. Betere voorlichting en meer onderzoek moet het groeiende gebruik remmen.

Het aantal patiënten die gebruik maakte van oxycodon vervijfvoudigde bijna in tien jaar tijd.
Het aantal patiënten die gebruik maakte van oxycodon vervijfvoudigde bijna in tien jaar tijd. Foto Koen Suyk / ANP

Minister Bruno Bruins (Medische Zorg, VVD) wil het toenemende gebruik van zware pijnstillers in Nederland terugdringen. Met betere voorlichting over de risico’s van de zogenoemde opioïden en meer wetenschappelijk onderzoek, geeft Bruins gehoor aan de zorgen over het sterk gestegen aantal gebruikers. Onder die opioïden vallen onder meer verslavende middelen als oxycodon en fentanyl. Bruins lichtte de plannen vrijdag toe in een brief aan de Tweede Kamer.

In tien jaar tijd is het aantal gebruikers van de opioïden gestegen van bijna 330.000 tot 730.000. Vooral de sterke toename van oxycodon, dat bijna vervijfvoudigde, is opvallend. Het aantal mensen dat fentanyl gebruikte nam van 65.000 in 2008 toe naar 111.000 in 2018.

Bruins wijst in de brief naar de Verenigde Staten waar, in tegenstelling tot Nederland, de verslaving van zo’n 2,5 miljoen mensen aan deze middelen een groot maatschappelijk probleem is. Door tijdig in te grijpen moet die situatie in Nederland worden voorkomen.

Een door Bruins aangesteld panel van deskundigen heeft vorig jaar de oorzaken van het toenemende gebruik onderzocht. Onder meer de vergrijzing en de toegenomen maatschappelijke aandacht voor pijnbestrijding hebben hier aan bijgedragen. Ook worden de middelen relatief snel voorgeschreven, volgens de minister, zonder dat alternatieven overwogen zijn. Bovendien maken mensen veel gebruik van herhaalrecepten, waardoor zij langer pijnstillers blijven slikken.

Afgelopen zomer meldde het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (VNIC) dat in tien jaar tijd het aantal overdoseringen met oxycodon meer dan verzesvoudigd is. De zware pijnstillers die alleen op recept verkrijgbaar zijn werden vroeger alleen voorgeschreven aan terminale kankerpatiënten. Tegenwoordig gebeurt dat ook bij minder ernstige klachten zoals botbreuken, meldde het VNIC.

Het langdurig gebruik van de zware pijnstillers kan leiden tot verslaving en vergiftiging. Bij een overdosis kunnen mensen ademhalingsproblemen krijgen of zelfs in coma raken.

Voorlichting

Door zowel patiënten als artsen beter voor te lichten over de risico’s, hoopt Bruins dat er minder snel naar de opioïden wordt gegrepen. Daarbij moeten ook duidelijke afspraken worden gemaakt over herhaalrecepten, moet er begeleiding zijn voor patiënten die het medicijngebruik willen afbouwen, en moeten er meer alternatieven voor de huidige middelen komen.

Daarnaast moet er meer plaats komt voor fundamenteel wetenschappelijk onderzoek naar de rol van de opioïden bij pijnbestrijding. Ook vraagt Bruins instanties om signalen over verslaving en drugsgebruik van de opioïden te melden in het landelijk Drugs Informatie en Monitorings Systeem.