Brieven

Brieven 2/2/2019

Brave burgers?

Wat een zure reactie van minister Slob om protestacties voor het klimaat te versmallen tot spijbelen en leerplicht. „Onderwijs is onderwijs”, stelt hij. Dat is nu juist het punt. Van een minister die zelf lange tijd werkzaam was als leraar maatschappijleer mag een bredere visie verwacht worden. Slob is een minister die op andere momenten uitdraagt dat scholen meer aan burgerschap moeten doen. Zijn eigen nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling (SLO) zegt daarover: „Burgerschapsvorming brengt kinderen de basiskennis, vaardigheden en houding bij die ze nodig hebben om nu en straks te kunnen meedoen in de samenleving. Het biedt kinderen kennismaking met begrippen als democratie, duurzame ontwikkeling en sociale verantwoordelijkheid. Het gaat er niet om dat ze brave burgers worden: democratisch burgerschap geeft ze juist recht op een afwijkende mening.” Practice what you preach, minister. En waardeer dat scholen leerlingen de gelegenheid bieden om ook buiten het schoolgebouw te leren.


directeur basisschool

Ambities geknakt

Uit een representatieve enquête onder vijfhonderd studenten blijkt dat stress vaak een verlammende werking heeft op hun dagelijkse functioneren. 60 procent ervaart regelmatig stress door hun studieschuld. Zo’n 40 procent van de studenten die lenen, spreekt van emotionele uitputting en 39 procent maakt zich zorgen over de financiële situatie. En terecht. Het is verbijsterend dat het kabinet Rutte II in 2015 de basisbeurs verving door een leenstelsel. Terwijl datzelfde kabinet Rutte ons land hoog op de wereldranglijst van beste onderwijs wil. Maar motivatie en ambitie worden de kop ingedrukt door het ontbreken van geld. Het volgen van een studie betekent het brengen van offers. De studielast en het noodzakelijke werken om rond te kunnen komen, demotiveert. Schulden stapelen zich op. De prestatiedruk wordt groter. Uitval ligt op de loer. Idealen worden de kop ingedrukt en dromen vervagen. Het herstel van de basisbeurs zou fair zijn. Omdat jonge mensen met ambitie niet genegeerd en tegengewerkt moeten worden, maar kansen dienen te krijgen en gezien moeten worden.


docent

Valse beloften

De reportage over de schrijnende werkloosheid in India (Werken bij Indiase Spoorwegen: 24 miljoen sollicitaties voor 90.000 banen, 31/01) illustreert de valse verkiezingsbeloften van de Hindoe-nationalist Modi en de problematiek waarmee wij in de geglobaliseerde samenleving te maken hebben. Modi is, zoals zo veel populisten elders in de wereld, naar boven gekomen op de golf van woede die zich meester maakte van een bevolking die genoeg had van de corrupte politieke elite en de economische ellende in het land.

Gezien de hoge werkloosheid onder Modi ligt het voor de hand te veronderstellen dat de verbittering van de bevolking zich binnenkort tegen de leider zelf zal richten. Of slaagt Modi erin de woede te kanaliseren, door deze bijvoorbeeld te richten tegen de moslim-minderheid in India? Als hij dat doet, steekt hij zowaar Poetin naar de kroon.

Twitter-Rembrandt

Taco Dibbits noemt Rembrandt de ‘eerste Instagrammer’ (Taco Dibbits: het Rembrandtjaar is geen truc, geen marketing, 31/01). Het zal wel goed bedoeld zijn. Maar in godsnaam, bespaar ons dit soort gruwelijkheden. Staat Rembrandt ook op Facebook, heeft hij ooit getwitterd? Binnenkort zullen tienduizenden in het Rijksmuseum een selfie met Rembrandt maken. Het vooruitzicht is al beklemmend genoeg.

Akelig Orwelliaans

Het is zorgwekkend dat fundamentalisme steeds populairder wordt, en niet alleen op religieus gebied. Eerst waren rokers de zondebokken van onze tijd; ze kregen de ene na de andere sarrende maatregel te verduren. Inmiddels zijn de vleeseters aan de beurt om door steeds radicaler wordende veganisten in het verdomhoekje te worden gezet. Zij zullen niet de laatste groep zijn die met de verstikkende moraal van de goede smaak te maken krijgen. Zelfs onze taal wordt in rap tempo ontdaan van alle woorden waar iemand eventueel aanstoot aan zou kunnen nemen. Met een akelig Orwelliaanse ‘newspeak’ tot gevolg, waarin alleen nog woorden met de juiste politiek-correcte lading mogen worden gebruikt. Kortom: de zeurpieten met de almaar langere tenen bepalen wat de ander nog mag doen en zeggen. Dit leidt helaas tot verdergaande polarisatie en verzuring van onze samenleving. Wat is er gebeurd met dat goeie ouwe adagium van leven en laten leven? En waar is die nuchtere Hollander gebleven die zichzelf niet zo verschrikkelijk serieus nam?

Politiek bouwval

Het manifest door Bernard-Henri Lévi en een dertigtal internationale schrijvers maakt de indruk van een bombastische, demagogische, naïeve en emotionele poging tot motivatie in een achterhoedegevecht. Losgezongen van de politieke realiteit. Uitvluchten zoekend in het verlies van de vroegere bondgenoten Amerika, Engeland en de vermeende bedreigingen uit Rusland. Schoorvoetend worden wat nalatigheden en laffe daden toegegeven. De liberale democratie was lui en lag te slapen. De realiteit: bij een groot deel van de burgers biedt de liberale democratie geen vertrouwen om oplossingen te vinden. De erfenis van Erasmus, Dante, Goethe en Comenius is door liberale democraten verworden tot louter een economisch systeem waarin welvaart en welzijn onevenredig verdeeld zijn. De leegloop bij de aanhang van de liberale democratie is niet vergroot door desertie maar door minachtend negeren, demoniseren en uitkotsen van degenen die incapabel beschouwd worden voor hun democratische rechten op te komen. De naïviteit druipt er vanaf bij de uitnodiging tot actie. Tot wie gericht?

Correcties en aanvullingen

Zaalhockey

In het artikel In Duitsland is het Hallenhockey een prestigieus spektakel (29/1, p. E10-11) stond dat Donja Zwinkels de eerste Nederlandse in de Final Four was. Dit is onjuist, Iris van der Beek deed in 1998 en 1999 mee.

Kinderpardon

In het artikel Piloten en stewardessen – u hoeft die kinderen niet uit te zetten (28/1, p. 19) wordt verwezen naar art. 64 lid 1 van de Vreemdelingenwet. Dat had art. 65 lid 1 moeten zijn.