Van Veldhoven: grondaankopen ProRail niet verantwoord

ProRail kocht stukken grond terug voor 33 miljoen die NS jaren eerder voor het symbolische bedrag van tweemaal één euro had verkocht.

NS bood de grond eerst aan ProRail aan voor miljoenen euro's. Die besloot daarop het niet over te nemen.
NS bood de grond eerst aan ProRail aan voor miljoenen euro's. Die besloot daarop het niet over te nemen. Foto via ANP

Bij twee grondaankopen van ProRail in 2017 en 2018 is publiek geld op onverantwoorde manier besteed. Dat schrijft staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat, D66) donderdag in een brief aan de Tweede Kamer. In totaal was met de deals 33 miljoen euro gemoeid.

Het gaat om twee transacties waarbij ProRail grond terugkocht die de toenmalige eigenaar - en ProRail-partner - NS in 2010 en 2014 had verkocht. NS had voor verkoop de grond aan ProRail aangeboden voor miljoenen euro’s, maar die achtte de stroken niet belangrijk.

Later verkocht NS een stuk van 645 hectare en 1.300 kleine lapjes grond via een besloten inschrijving aan private partijen voor tweemaal het symbolische bedrag van één euro. In een van de gevallen kreeg de koper er zelfs 6,7 miljoen euro bij om de grond te onderhouden.

In 2017 en 2018 bleek de grond toch van belang. ProRail had het nodig voor de aanleg van bruggen en het plaatsen van zelfmoordpreventiehekken. Er ontstond een conflict met de vastgoedondernemers die de lappen hadden gekocht, waardoor het noodzakelijk bleek voor ProRail om de stukken voor miljoenenbedragen terug te kopen.

Lees ook: NS-rapport gronddeals blijft geheim

Beter overleg tussen NS en ProRail

Volgens Van Veldhoven zorgde dit niet alleen voor “aanzienlijke kostentoenames”, maar ook “vertragingen” en “noodzakelijke wijzigingen van aanlegprojecten”. De staatssecretaris constateert “samen met NS en ProRail dat een meer integrale afweging had moeten worden gemaakt bij de grondaankopen”.

Van Veldhoven zegt dat ProRail voortaan grondiger moet analyseren of stukken grond mogelijk nodig zijn, zowel voor toekomstige projecten als onderhoud of werkzaamheden aan het spoor. NS en ProRail zullen volgens de staatssecretaris “hun samenwerking verder verbeteren en hun werkwijze rondom grondverkopen en aankopen in een convenant vastleggen”.

Woensdag werd bekend dat NS weigert een onderzoek over de zaak aan de Tweede Kamer en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat te verstrekken omdat het een “intern rapport” betreft. Adviesbureau PwC zocht uit of personeel van NS wellicht tegen betaling vertrouwelijke informatie heeft gelekt bij de verkoop van de lappen grond.