‘Staat onterecht aansprakelijk gesteld voor Srebrenica’

Advocaat-generaal Hoge Raad De advocaat-generaal adviseert de Hoge Raad een uitspraak van het gerechtshof in 2017 ongedaan te maken.

De Nederlandse staat is in 2017 onterecht aansprakelijk gesteld voor de dood van ongeveer 350 moslimmannen die in 1995 omkwamen in Srebrenica, nadat ze op het Nederlandse kampement hadden gezeten. Dat stelt de advocaat-generaal vrijdag in zijn ‘conclusie’ aan de Hoge Raad. De Raad kan het advies volgen, of ervan afwijken als dat nodig wordt geacht. Het advies van de advocaat-generaal wordt als gezaghebbend gezien door de Hoge Raad.

Twee jaar geleden werd Nederland door het gerechtshof niet aansprakelijk gesteld voor de dood van álle bijna 8.400 mannen die bij de genocide in Srebrenica om het leven kwamen, zoals de nabestaanden destijds hadden geëist.

De advocaat-generaal vindt nu dat het gerechtshof in Den Haag in 2017 een „onbegrijpelijk oordeel” heeft gegeven door te beslissen dat de Nederlandse bataljons onrechtmatig handelden. Het hof zou te weinig rekening gehouden hebben met het feit dat de Dutchbat-militairen in een oorlogssituatie werkten en „onder grote druk en dreiging van wapengeweld” beslissingen moesten nemen.

Ook stelt de advocaat-generaal dat de Nederlanders destijds niet wisten dat de moslimmannen „met zekerheid de dood of een onmenselijke behandeling tegemoet gingen”. Daarom is er volgens de adviseur geen sprake van een onrechtmatige daad.

In 2017 oordeelde het hof dat de Nederlandse staat een schadevergoeding moest betalen aan de nabestaanden.

De staat ging in cassatie tegen de uitspraak van het hof. Het verweer luidt dat de Nederlandse bataljons niet konden weten van de genocide, omdat ze onder de vlag van de Verenigde Naties opereerden.

Tijdens de Joegoslavië-oorlog in de jaren 90 ontstonden moslimenclaves in het oosten van wat nu Bosnië en Herzegovina is, die beschermd werden door de VN. De bekendste safe haven was in de stad Srebrenica. In 1994 stuurde Nederland een bataljon van de Luchtmobiele Brigade (Dutchbat) naar het gebied om Srebrenica te beschermen. In 1995 viel het leger van de Serviërs die in Bosnië woonden, onder leiding van generaal Ratko Mladic, Srebrenica binnen. Het Bosnische leger vroeg Dutchbat om wapens, die de Nederlanders weigerden te geven. Mladic nam Srebrenica vervolgens in, waarna duizenden moslims op de vlucht sloegen. De groep van circa 350 wist de Nederlandse compound te bereiken.

Overste Thom Karremans, die de leiding had over Dutchbat, besprak met Mladic de mogelijkheid tot evacuatie van de vluchtelingen uit de compound. De Bosnische mannen en jongens werden onder toeziend oog van de Nederlanders gescheiden van de vrouwen en afgevoerd. Niet veel later bleken de mannen hierna vermoord te zijn door de Serviërs, net als duizenden anderen. Generaal Mladic kreeg in 2017 levenslang voor genocide.

Interview genocide-expertpagina 9
    • Floor Bouma