Opinie

Scholieren, staak! voor een leefbaar klimaat

klimaat Greta Thunberg (15) overtuigt : een scholierenstaking – in Nederland op 7 februari – is nodig om de klimaatcrisis te helpen afwenden.

Jovanna van den Berg, (12 jaar, rechts) en Madelief Smit (11) staken van school voor het klimaat.
Jovanna van den Berg, (12 jaar, rechts) en Madelief Smit (11) staken van school voor het klimaat. Bram Petraeus

Volgens Greta Thunberg kun je de klimaatcrisis niet aan politici overlaten. Na de zomervakantie van 2018 ging ze daarom in staking voor een beter klimaat. Wekenlang zat ze in haar eentje voor het Zweedse parlement om te eisen dat de politici er eindelijk werk van maken. Ik vond dat dapper, maar ook vreemd en een beetje naïef. Dacht ze nou echt dat ze als 15-jarige het verschil kon maken?

Maar ze heeft me overtuigd: scholierenstakingen zijn nodig om de klimaatcrisis af te wenden. Haar staking werd wereldnieuws. Als kersverse beroemdheid hield ze overal in de wereld waar politici bijeenkomen indrukwekkende toespraken. En ze krijgt navolging: ook in andere landen – België, Duitsland, Australië – gingen tienduizenden scholieren in staking. Als politici niet willen zien hoe groot de klimaatcrisis is, moet je wel.

Greta’s vastberadenheid en intelligentie doen mij denken aan David Henry Thoreau, een Amerikaanse filosoof die in 1849 schreef dat burgers verplicht zijn om ongehoorzaam te zijn als hun overheid onrecht veroorzaakt.

Als protest tegen de slavernij stopte hij met het betalen van belasting. Afschaffing van de slavernij stond toen al jaren op de politieke agenda, maar er werden alleen kleine stapjes in de goede richting gezet. Een wet uit 1807 verbood bijvoorbeeld de import van slaven. Maar pas in 1865 werd de slavernij officieel afgeschaft, meerdere ‘slavengeneraties’ later dus.

Snellere zeespiegelstijging

Ook nu is duidelijk wat het ‘goede’ is. Het klimaatpanel van de Verenigde Naties (IPCC) zegt dat we alles moeten doen om te voorkomen dat de aarde verder opwarmt. Iedere actie, ieder beetje opwarming, ieder jaar en iedere keuze doet ertoe. De wereldwijde jaarlijkse uitstoot van CO2 moet in 2030 gehalveerd zijn. Elke vertraging bij het nemen van maatregelen zorgt voor snellere achteruitgang van de biodiversiteit, meer problemen bij de voedselproductie, het verder afsterven van koralen en een snellere zeespiegelstijging.

Lees ook: Ook in Nederland staken scholieren voor het klimaat

En ook nu versterkt de overheid onrecht door haar handelen. Er moest zelfs een rechter aan te pas komen om de staat te dwingen om de CO2-uitstoot in 2020 met minstens een kwart te verminderen ten opzichte van 1990. Bij dat vonnis (in 2015) was dat nog haalbaar, maar nu blijkt dat de overheid sindsdien niets extra’s heeft gedaan om minder CO2 uit te stoten. En – verrassing! – nu blijkt ook dat Nederland het doel bij lange na niet zal halen. Het ontbrak aan politieke wil. Ik ben al meer dan tien jaar klimaatonderzoeker, en het ontbreekt altijd aan politieke wil om de klimaatcrisis af te wenden.

Nederland haalt ook de doelen die met andere Europese landen zijn afgesproken niet, zoals het aandeel van duurzame energie, die wordt opgewekt met windmolens of zonnepanelen. Dat blijft veel te laag.

Rotzooi doorschuiven

Mooie woorden genoeg. Klimaatminister Wiebes zegt keer op keer dat hij het doel wil halen dat de rechter heeft opgelegd. Ook premier Rutte zegt dat „het doel is om het doel te halen”, omdat „je niet de rotzooi van deze generatie wil doorschuiven naar je kinderen en kleinkinderen”. Maar tegelijkertijd noemt Klaas Dijkhoff, de VVD-fractieleider, zijn collega’s die voor het klimaat opkomen „drammers”. Greta Thunberg zegt dan: als politici niet meer naar wetenschappers luisteren, waarom moet je dan nog naar school om te leren?

Lees ook: Jeugd wil actie voor het klimaat voor het te laat is

Minister Slob (Onderwijs) voorziet problemen voor scholieren die niet genoeg lessen volgen als ze gaan staken. Maar voor de toekomst van scholieren is een leefbaar klimaat belangrijker dan die paar lessen scheikunde of Duits.

Als volwassenen zich niet inzetten voor de toekomst van hun kinderen, dan moeten die kinderen dat zelf doen. Dus, beste scholieren, doe mee aan de landelijke staking op 7 februari op het Malieveld in Den Haag. Als je daarvoor je ouders, leraren of schooldirecteur moet overtuigen zijn hier wat argumenten: Je bent geïnspireerd door het idee burgerlijke ongehoorzaamheid. Je leert op school dat wetenschappelijk onderzoek belangrijk is. Je vindt de toekomst van jou en de planeet belangrijk. Je bent maatschappelijk betrokken. Je bent in politiek geïnteresseerd.

Nog één ding: Thoreau moest wel de gevangenis in toen hij geen belasting betaalde. Maar dat had hij ervoor over. Voor jullie staking geldt: kom massaal en houd het vreedzaam, dan kan niemand je wat maken. Een beetje ongehoorzaamheid brengt misschien eindelijk verandering.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.