Première op snowboots

Sacha Polak op Sundance Als eerste Nederlandse film ooit werd ‘Dirty God’ van regisseur Sacha Polak geselecteerd voor het Amerikaanse Sundance Filmfestival. De makers konden er ook meteen op zoek naar Amerikaanse kopers. Dagboek uit Salt Lake City.

Sacha Polak (rechts) met Vicky Knight, die de hoofdrol speelt in ‘Dirty God’.
Sacha Polak (rechts) met Vicky Knight, die de hoofdrol speelt in ‘Dirty God’. Foto’s Sabeth Snijders

Donderdag 24 januari: Schiphol, 10:30

Met twee uur slaap achter de rug – maar ogenschijnlijk klaarwakker – staan regisseur Sacha Polak (1982) en de Britse actrice Vicky Knight (1995) voor de gate van hun vlucht naar Salt Lake City. Snel maken ze snapshots voor het Instagramaccount van hun film Dirty God. Gisteren opende het Film Festival van Rotterdam ermee, een enorme eer voor een Nederlandse film. Deze ochtend vertrekken ze naar de VS in de hoop een internationale zegetocht te starten. Op het Sundance Filmfestival willen ze een Amerikaanse koper vinden die Dirty God in de Amerikaanse bioscopen kan brengen, of op streamingdiensten als Netflix.

Dirty God is de eerste Nederlandse film ooit die geselecteerd is voor de internationale competitie van Sundance, het belangrijkste Amerikaanse festival voor onafhankelijke film. De film dingt met elf andere internationale speelfilms mee in de ‘World Cinema Dramatic Competition’. De programmeurs kozen Polaks eerste Engelstalige film uit meer dan vierduizend inzendingen. Zoals een Amerikaanse website schreef: „Je wordt gemakkelijker geselecteerd voor Harvard, dan voor Sundance.” De film gaat over een vrouw die probeert haar leven op de rails te krijgen nadat ze verminkt is door een zoutzuuraanval. Het is de eerste film voor hoofdrolspeelster Vicky Knight, die als kind zelf ernstige brandwonden opliep.

Van buitenaf lijkt Sundance vooral een oord waar liefhebbers en filmpers de nieuwste arthouse bekijken, bijeenkomsten bijwonen over trends en technieken, Hollywoodsterren spotten én prijzen worden uitgedeeld. Voor makers als Polak is het Sundance festival vooral dé plek waar Amerikaanse filmdistributeurs als Amazon op zoek gaan naar nieuwe films om uit brengen.

Terwijl de handbagage wordt weggestouwd, druppelen de eerste recensies binnen. Verspreid over het vliegtuig beginnen de veertien mensen uit de entourage van Polak – van medewerkers aan de film tot familieleden – druk te discussiëren. Vooral de mening van vakbladen Hollywood Reporter en Screen Daily doet ertoe: potentiële kopers, waaronder Amerikaanse filmdistributeurs als Amazon, laten zich graag leiden door deze vakbladen. De recensies bevatten wel enige kritiek maar zijn vooral positief en roemen Knights „fearless performance”. Het wachten is op de mening van het derde toonaangevende filmblad, Variety.

Donderdag 24 januari: Salt Lake City, 14:00

In het skioord Park City, net buiten Salt Lake City, worden deze week zo’n 112 documentaires en speelfilms vertoond. „Wie weet gaan er hier wel mensen protesteren tegen de titel”, zegt de Nederlandse producent Marleen Slot in het busje onderweg. Enkele Britse financiers hebben gewaarschuwd dat het Amerikaanse publiek mogelijk niet gediend is van de godslasterende titel, al helemaal niet in mormonenstad Salt Lake City. Het team hield voet bij stuk, de titel is een citaat waarin het hoofdpersonage samenvat hoe oneerlijk het voelt wat haar is overkomen. Ook op inhoud heeft Polak geen concessies gedaan aan het wat preutsere Amerikaanse publiek: net als haar eerdere films Hemel (2012) en Zurich (2015) bevat Dirty God enkele expliciete seksscènes. Bij haar pogingen weer enig gevoel van eigenwaarde te krijgen, neemt het verminkte hoofdpersonage bijvoorbeeld haar toevlucht tot webcamseks.

Park City
Sabeth Snijders
Hoofdrolspeelster Knight
Sabeth Snijders
Een vergadering met salesagenten.
Foto Sabeth Snijders

In Park City blijkt geen mormoon te bespeuren. Het oord houdt het midden tussen een luxe ski-resort en Disneyland, met pastelkleurige winkeltjes, hotels en enorme chalets langs de besneeuwde straten. In plaats van limousines rijden er SUV’s rond en bij premières worden snowboots gedragen in plaats van hakken. Polak vertelt dat ze al van een bevriende regisseur had gehoord dat het qua glamour wat zou kunnen tegenvallen, „maar hier zijn is wél enorm goed voor je film én carrière”.

De prijzen in het skidorp zijn dan wel weer afgestemd op bezoekers met filmsterrenbudget: voor een pastaatje betaal je 46 dollar. In het chalet waar de Dirty God-delegatie de komende dagen verblijft – met bizonkop boven de open haard én hottub op het terras – worden luchtmatrassen opgeblazen en (stapel)bedden verdeeld. Marleen Slot: „Het is hier zoals op het filmfestival van Cannes, zo duur dat je het in je eentje niet kunt betalen. Dan ga je dus met z’n allen chic kamperen.”

Vrijdag 25 januari: Park City, Chalet, 08:00

Een uur voor het bezoek van het salesteam, dat zal proberen de film te verkopen aan een Amerikaanse distributeur, tekent zich binnen het chalet een kleine cultuurkloof af in het internationale team. „Sacha, je stiefmoeder kwam net naar beneden in onderbroek en T-shirt alsof het normaal is”, roept hoofdrolspeelster Knight luid. „Dat is continentaal”, legt haar landgenoot uit, de Britse producent Elliott.

Eenmaal aangekomen, leggen de Engelse en Amerikaanse sales agents aan de – nu wel volledig geklede – groep uit dat je speelfilm verkopen in de VS „een beetje als daten” is.

Potentiële kopers komen kijken naar een speciale vertoning voor de filmindustrie of naar de première, waarna een spel begint waarbij kopers en verkoper voorzichtig elkaars enthousiasme aftasten. Een van de agenten, met een kopje koffie onder de bizonkop gezeten: „We gaan niet actief iedereen die bij een screening is geweest benaderen, je moet mensen wat tijd gunnen.” Hij verwacht dat in de eerste dagen na de première de verzoeken zullen binnendruppelen. Een van de unique selling points van de film is volgens de agenten hoofdrolspeelster Knight. Ze wordt niet alleen geprezen in de pers, maar kan ook goed praten over hoe het is om te leven met littekens.

De meeting duurt een uurtje, dan staat de visagist voor de deur die Knight en Polak zal klaarmaken voor een dag vol interviews en fotoshoots. Knight enthousiast: „Ik wil smokey eyes!” De rest van de delegatie besluit de hottub op het terras te proberen.

Vrijdag 25 januari: Park City, Main Street, 15:00

Sundance is ook het festival waar trends in de filmindustrie duidelijk worden. Opvallend blijft dit jaar de aandacht voor inclusiviteit en gendergelijkheid. Van de 61 regisseurs die een film vertonen in één van de vier competities, is 42 procent vrouw, 39 procent gekleurd en identificeert 23 procent zich als lid van de LHBTI-gemeenschap. Op het filmfestival van Venetië haalde afgelopen jaar één vrouwelijke regisseur de competitie, Cannes deed het met drie vrouwen niet veel beter.

Behalve naar de film, vragen journalisten in de eindeloze stroom interviews met Polak en Knight ook naar het aantal vrouwen in de Nederlandse filmindustrie. Daar kan Polak kort over zijn, dat is „best goed”.

Maar ze kan niet ontkennen dat haar film een uitzondering is in de internationale filmindustrie, met zowel een vrouwelijke producent, regisseur, hoofdrolspeler als co-scenarist. Heeft dat eigenlijk invloed gehad op het eindproduct? Polak: „Belangrijker dan werken met vrouwen is dat ik zo goed bevriend ben met Marleen, mijn producent. Op een set staan kan enorm eenzaam zijn. Je bent met een groep van dertig tot vijftig vreemden en hebt als regisseur eindverantwoordelijkheid. Dan is het enorm fijn als er tussen al die mensen één iemand zit die je goed kent.”

Hoofdrolspeelster Vicky Knight op een poster.
Foto Sabeth Snijders
Polak en Knight voor de gate op Schiphol.
Foto Sabeth Snijders
Knight wordt opgemaakt voor interviews.
Foto Sabeth Snijders
Hoofdrolspeelster Knight en regisseur Polak.
Foto Sabeth Snijders

De avond wordt afgesloten met een bezoek aan Burger King, Knights favoriete Sundance-eetplek, een filmpremière van het erotische dystopische drama Divine Love (Divino Amor) en een premièrefeestje bij een bevriend Braziliaans filmteam in een nabijgelegen chalet.

Zaterdag 26 januari: Park City, Chalet, 13:00

„Het was totale onzin”, roept Knight als ze op zaterdagmiddag de chalet binnenkomt. „Ik mocht niet eens een selfie met hem nemen.”

Samen met Polak en andere regisseurs had ze deze ochtend een exclusieve brunch met Robert Redford. Het festival in Park City wordt georganiseerd door het Sundance Institute, Redfords stichting die op uiteenlopende manieren onafhankelijke filmmakers ondersteunt. De naam is een verwijzing naar Redfords personage in Butch Cassidy and the Sundance Kid.

Maar de 82-jarige Redford heeft bij de opening al aangekondigd dat hij een stap terug wil doen als gezicht van het festival, en bij de brunch is hij na een korte speech meteen vertrokken.

Zaterdag 26 januari: Park City, Prospector Square Theatre, 16:20

In een stampvolle zaal, met geweldig geluid en een publiek dat luid meeleeft, beleeft Dirty God zijn internationale première. Voor het eerst wordt even duidelijk dat het festival naast een fysieke ook een emotionele uitputtingsslag is. Polak hapert soms terwijl ze na afloop antwoorden geeft die er tijdens eerdere interviews nog zonder aarzelen uitrolden. Knight is daarentegen even ad rem op het podium als ernaast en praat vlot over hoe ze voorafgaand aan de opnames een vertrouwensband met Polak opbouwde en er daardoor geen probleem mee had in de gewaagde masturbatiescènes haar lichaam te tonen. Vóór de film had ze een complexe relatie met haar lichaam vol littekens.

De geslaagde première wordt gevierd met een cocktailreceptie en een etentje in een van de overvolle cafés aan Mainstreet. Er zijn steaks, de Britse producent Elliott demonstreert zijn zangtalent en na de maaltijd zijn er speeches. Polak bedankt alle aanwezigen en zegt dat Knight een mooie toekomst als filmster tegemoet gaat. „Of als pornoster”, grapt de actrice.

Sacha’s broer neemt het woord en brengt hun vader in herinnering – documentairemaker Hans Polak. Hij overleed in 2016.

Zondag 27 januari: Park City, Park Avenue Theatre, 00:00

Polak heeft voor het eerst een rustdag genomen, na een premièrenacht met enkele exclusieve en enkele minder exclusieve feesten. Lang kan ze niet uitrusten want Sundance experimenteert dit jaar met middernachtscreenings en Dirty God is daar een van. Het Park Avenue Theatre waar de film vanavond wordt vertoond doet tijdens het jaar dienst als balzaal van een hotel. Dat is niet ongebruikelijk, er worden op Sundance ook films vertoond in een sportzaal en in een synagoge. Na een korte introductie van de film wacht het team backstage tot ze de vragen van het publiek kunnen beantwoorden. In de wachtruimte liggen laagcalorische snacks als gefrituurde sperziebonen, water en wat zakjes vitamine-C-poeder om het team op de been te houden.

Tijdens het wachten verschijnt de recensie van Variety online. Net als Hollywood Reporter en Screen Daily heeft het blad veel lof voor Dirty God. Het is uitzonderlijk dat de grote vakbladen alle drie positief zijn. Polak: „Voor de première was ik niet nerveus, maar van die recensies heb ik wel wakker gelegen.”

Om half twee gaan Polak, Knight en actrice Dana Marineci opnieuw de zaal in, die nog verrassend vol zit voor dit tijdstip. En dan komt voor het eerst deze week een vraag over de titel van de film, het is een verzoek om uitleg. Polak: „De titel vat voor mij het gevoel van ‘Waarom gebeurt dit mij weer?’ samen. Iedereen verdient af en toe wat ‘goede god’.”

Bij het verlaten van de zaal lijken de goden Vicky Knight in ieder geval gunstig gezind, ze krijgt een kaartje toegestopt van een producent die voor Sony werkt en die eens „koffie wil drinken”.

Maandag 28 januari: Salt Lake City, Broadway Cinema, 18:00

Na de eerste dagen wordt Sundance voor filmmakers rustiger. Tijdens het tweede deel van het festival zijn er nog steeds premières, screenings en panelgesprekken, maar belangrijke aankopen van films vinden vooral in het eerste weekend plaats. Toch noemt Polak de vertoning op maandag in de Broadway-bioscoop in Salt Lake City spannend; het is de eerste keer dat een regulier publiek de film ziet.

Ook hier zijn de reacties enthousiast. Er is wel een verschil met de eerdere vertoningen in het type vragen dat achteraf aan de makers wordt gesteld. Zo wil iemand weten of Knight in het echt ook zo veel rookt. Het team beantwoordt alle vragen geduldig.

De straat waar de chalet in Park City staat, Deer Valley Drive.
Foto Sabeth Snijders
Vicky Knight en Cem, de broer van Polak in een jacuzzi in Park City.
Foto Sabeth Snijders
Polak (tweede van links) en Knigt (tweede van rechts.)
Foto Sabeth Snijders

De delegatie benut de laatste dagen vooral om de skipistes in de buurt te verkennen. Polak kan niet mee de sneeuw in: de eerste aanvragen voor afspraken met distributeurs als Amazon zijn binnen. Een verkoopdeal is nog niet rond, maar de Amerikaanse sales agents zijn met verschillende partijen in gesprek.

In het chalet wordt opmerkelijk weinig gesproken over de prijs waar Dirty God zaterdag kans op maakt. Het team vliegt zelfs al donderdagochtend, dus ruim voor de prijsuitreiking, terug naar Nederland. Marleen Slot: „Ik heb zelf in jury’s gezeten en weet hoe subjectief die dingen zijn. Voor ons is het echt al een prijs om hier te zijn als eerste Nederlandse film.”

Vrijdagochtend 31 januari: Schiphol, 07:50

Terwijl in Sundance vandaag de laatste vertoning van Dirty God plaatsvindt, landt de delegatie op Schiphol. Er staat een auto te wachten om Polak en Slot naar Rotterdam te rijden waar ze deze middag een masterclass geven op het Film Festival van Rotterdam.