Oude bomen schoolplein moeten wijken: ‘En hier ís al zo weinig groen’

Talk of the Town De veertig jaar oude esdoorns op het plein van de Ten Kateschool in Oud-West worden vervangen. Niet iedereen is het daarmee eens.

Deel van de binnentuin van de Ten Kateschool in Oud-West, vóór de bouwactiviteiten.
Deel van de binnentuin van de Ten Kateschool in Oud-West, vóór de bouwactiviteiten. Foto Astrid Offenberg

De bomen staan er gehavend bij op het schoolplein van de voormalige Ten Kateschool in Oud-West. Ze zijn zo gesnoeid dat de ruim veertig jaar oude esdoorns hun vorm zijn kwijtgeraakt. Beeldhouwer Nel Bannier kijkt vanuit haar atelier aan de Wenslauerstraat uit op de eens prachtige tuin. Zij en een aantal buurtbewoners voeren actie de bomen te behouden. „Zo gaat dat, eerst worden bomen beschadigd en daarna vraagt de projectontwikkelaar kapvergunning aan ‘wegens overlast en herinrichting van de binnentuin’.” Volgens een rapport van Tarzan Boomspecialisten, opgesteld op verzoek van de buurt, werden er bomen geveld zonder vergunning.

Projectontwikkelaar is Stedelijke Ontwikkel Maatschappij (SOM). Een woordvoerder deelt desgevraagd mee dat „veel buurtbewoners juist blij zijn dat het oude groen vervangen wordt door duurzaam groen”. SOM investeert tienduizenden euro’s in nieuw groen dat, na renovatie van de school, als binnentuin wordt gerealiseerd. „We doen dit ten gunste van de kwaliteit van de omgeving.”

Foto Ralph Stuyver

Hoogendoorn Boomadvies komt tot een andere conclusie over de staat van het groen, aldus SOM: „Het blijkt dat de bomen niet duurzaam behouden kunnen blijven, ze nemen onevenredig veel licht weg en groeien door de funderingen”. Op grond hiervan heeft SOM, als huidige eigenaar van het perceel, op 9 januari een kapvergunning aangevraagd voor zeven bomen, mede omdat de „groenwaarde van weinig betekenis is”. Daar denken de omwonenden anders over, waardoor zich al jarenlang een fel gevoerd conflict tussen bewoners, SOM en stadsdeel West aftekent.

Oase van groen

In de jaren zeventig kwam de Ten Kateschool, gebouwd in 1914, leeg te staan en werden de klaslokalen legaal verhuurd. Er vestigden zich kunstenaars; zij veranderden het schoolplein in een oase van groen met appelbomen, vlinder- en vlierstruiken, kers, esdoorn, sering en boswilg.

„Als buurt vechten we tegen de kaalslag van het Ten Kateschoolplein”, zegt Bannier. „Voor ons is groen van levensbelang.” Volgens een woordvoerder van stadsdeel West gaat de gemeente echter „zeer zorgvuldig om met dit soort aanvragen, aangezien groen een schaars goed is in Amsterdam en ook zeker in stadsdeel West”. Hoewel het stadsdeel beseft dat omwonenden zich zorgen maken over het groen op het schoolplein betreft het hier geen openbare ruimte, het is particulier bezit. Wel stelt de gemeente dat, als de kapvergunning wordt verleend, de eigenaar verplicht is tot herplanting. De gemeente is ingelicht door de projectontwikkelaar dat deze „een nieuwe tuin wil aanleggen en volwassen bomen wil terugplaatsen”.

Verstening van de tuinen

Ralph Stuyver, expert van Bureau Binnentuinen, het bureau dat de bewoners hierbij adviseert, bevestigt dit, maar wil nog wel iets kwijt over de vervanging van het huidige groen: „De bewering dat de groenkwaliteit nu zogenaamd laag is komt door toedoen van SOM. Voordat zij er huishielden was die veel hoger en goed.” SOM bestrijdt dit: zij zijn pas sinds 2017 eigenaar van het perceel en ontdekten voor aankoop dat er gekapt en gerooid was.

Dit zijn belangrijke hoge bomen. Binnentuinen in Oud-West zijn de laatste tien jaar extra verhard,

Ralph Stuyver Bureau Binnentuinen, Amsterdam

Stuyver stelt dat de huidige bomen nog altijd waardevol kunnen zijn. „Dit zijn belangrijke hoge en grote bomen in deze buurt en daarom dient het stadsdeel een zorgvuldige belangenafweging te maken.” Stuyver deed onderzoek naar het verstenen en dichtslibben van de binnentuinen in Oud-West en kwam tot de conclusie dat „de laatste tien jaar de tuinen extra zijn verhard, tot wel 57 procent”. Bannier: „Oud-West is een van de dichtstbevolkte wijken van ons land met zo’n halve vierkante meter groen per bewoner.”

SOM zegt daar iets aan te willen doen en voert overleg met de buurtbewoners om tot een „groen tuinontwerp en herplanting te komen, met onder meer laurieren en beuken, plus groene erfafscheidingen”.

Binnen zes weken volgt het concept-standpunt van de gemeente, dat daarna „met belanghebbenden wordt afgestemd voordat een definitief besluit wordt genomen”, aldus Stuyver.