‘Als je niet meer kunt eten, wil je verandering’

Reportage Venezuela staat op scherp. In een woonflat in Caracas, ooit gebouwd op initiatief van Hugo Chávez, geloven velen niet meer in zijn opvolger, Nicolás Maduro. Anderen vrezen juist de bemoeienis van de VS, die de zelfbenoemde interimpresident Juan Guaidó steunen.

Douglas Añez en zijn vriend Carlos Diaz.
Douglas Añez en zijn vriend Carlos Diaz. Oscar B.Castillo /

Tussen de tralies voor de piepkleine raampjes van het aardekleurige wooncomplex, met op de muur de handtekening van oud-president Hugo Chávez, hangen broeken, beha’s en slipjes. Douglas Añez (25) schuift de kleren opzij en kijkt vanaf de zevende etage naar de groep demonstranten op straat. „Fuera Trump!”, gillen de demonstranten. „Weg met Trump!” Het zijn overwegend werknemers van staatsoliebedrijf PDVSA. Ze zwaaien met rode vlaggen. Eerder deze week kondigden de VS sancties aan tegen het oliebedrijf, om president Nicolás Maduro verder onder druk te zetten en tot aftreden te dwingen.

Lees ook: ABC-eilanden zetten zich schrap vanwege crisis in Venezuela

Sinds parlementsvoorzitter en oppositieleider Juan Guaidó zichzelf op 23 januari uitriep tot interim-president van Venezuela – en onmiddellijk erkend werd door de VS, is de crisis hoog opgelopen. Het Zuid-Amerikaanse land staat op scherp. Hoewel Guaidó de meeste steun krijgt van het Westen en van de Venezolaanse bevolking, die ook dit weekend weer de straat op gaat om te protesteren, laat president Maduro zich niet zo snel uit het veld slaan. China, Rusland, Turkije en veel linkse Latijns-Amerikaanse landen staan achter hem, en hij heeft nog altijd de steun van het leger.

Douglas Añez (25), activist uit Caracas: „Ik wil af van Maduro.” Foto Oscar B.Castillo

Onder de ogen van Chávez

Añez doet het raam dicht en gaat op de bank zitten. „Ik wil af van Maduro. Ik steun Guaidó.” De jonge activist woont met zijn moeder, zusje en stiefvader in een van de huizen van de zogeheten Grandes Misiones Vivienda, de ‘grote huisvestingsmissies’, een omvangrijk woningproject van de in 2013 overleden revolutionaire leider Hugo Chávez. Toen de oliedollars nog binnenstroomden en Venezuela, met de grootste aantoonbare oliereserves ter wereld, een welvarend land was, bouwde de socialistische regering zo’n 2,5 miljoen woningen voor de armen. Chávez wilde Venezuela omvormen tot een socialistische heilstaat, deelde huizen uit aan de armen en bouwde ziekenhuizen en gratis scholen.

Añez woonde in de sloppenwijk Catia totdat het huisje in 2010 werd weggevaagd bij enorme overstromingen. Honderden sloppenwijkbewoners raakten alles kwijt. Door heel Caracas en in de rest van het land zijn sindsdien enorme wooncomplexen gebouwd voorzien van Chávez’ handtekening en zijn ‘ogen’: die zijn groot op de gebouwen geschilderd, alsof hij vanaf alle richtingen de bewoners in de gaten houdt, zelfs nu nog, zes jaar na zijn dood.

„We kregen de sleutel vier dagen voor de verkiezingen van 2012”, zegt Añez. „Natuurlijk heb ik toen op Chávez gestemd. Hij gaf ons een huis!” Het appartement, met drie kleine slaapkamers, een woonkamer met keukenblok en een kleine douche, is een luxe vergeleken bij waar de familie eerder woonde. „Voorheen woonden hier alleen maar chavista’s – aanhangers van de regering. Ik was een van hen. Maar als je niet meer kunt eten, wil je verandering. Steeds meer mensen in het complex zijn tegen de regering.”

Met deze huizen heeft Chávez ons afhankelijk gemaakt

Scheuren in de trappen

Na Chávez’ overlijden stortten de olieprijzen in en belandde Venezuela onder opvolger Maduro in een crisis waarvan het einde nog niet in zicht is: de hyperinflatie kan dit jaar oplopen tot 10 miljoen procent, het land kampt met gigantische tekorten aan medicijnen en voedsel, en drie miljoen Venezolanen zijn al gevlucht. Toen Añez laatst na een demonstratie tegen Maduro de lift in stapte met een T-shirt aan van de oppositie, werd er om hem heen gefluisterd. „Mijn moeder werd boos. Ze is bang dat we het huis kwijtraken. Soms organiseren regeringsfunctionarissen die hier ook wonen politieke bijeenkomsten. „Natuurlijk houden ze ons in de gaten,” zegt hij. „Zeker in deze gespannen tijden.”

Ooit waren deze misiones het paradepaardje van Chávez. Maar door de crisis is onderhoud een luxe geworden. Een rondleiding door het complex van elf verdiepingen, waar verdeeld over twee grote woontorens honderd gezinnen wonen, voert langs loshangende stopcontacten, afgebladderde muren en scheuren in de trappen. Ambtenaar Carlos Diaz (35), die naast Añez woont, heeft al een week geen stromend water en regelmatig stroomuitval. „Ik ben teleurgesteld in Maduro”, zegt hij, „want hij komt niet met oplossingen. Ik heb drie baantjes en nog kom ik niet uit.”

Toch heeft Diaz bij de verkiezingen in mei op Maduro gestemd, die hij in de huidige crisis als president beschouwt, en niet Guaidó. „Hoe slecht Maduro ook is, hij is de opvolger van Chávez, aan wie we veel te danken hebben. Trump probeert ons Venezolanen uit elkaar te drijven. Het gaat hem niet om ons, maar om onze rijkdommen, onze olie en goud. Chávez heeft ons jarenlang voor Amerika gewaarschuwd. Nu blijkt hij gelijk te hebben.”

Een van de gebouwen van de Grandes Misiones Vivienda. Foto Oscar B.Castillo

De twee buurmannen zijn het politiek helemaal niet met elkaar eens, maar ze zijn beste vrienden en doen samen veel sociaal werk in de buurt. Een paar keer per week geven ze voetbaltraining aan ruim zestig kinderen uit de woontorens. „Ik wil de kinderen zelfstandigheid aanleren”, zegt Añez. „Met deze huizen heeft Chávez ons afhankelijk gemaakt. Maar na veel moeite, en verplichte bezoeken aan politieke bijeenkomsten, hebben we onze eigendomspapieren kunnen kopen voor een klein bedrag. Nu voel ik me vrij. Niemand kan mijn stem nog kopen.”

De oliedollars stromen niet meer binnen. Venezuela produceert steeds minder, en veel van de olie gaat rechtstreeks naar China en Rusland als aflossing voor de miljarden aan schulden. Toch beloofde Maduro recentelijk nog eens drie miljoen volkswoningen te bouwen, die hij wil financieren met de digitale cryptomunt Petro.

„Ik gun iedereen een woning”, zegt Diaz, voor wie Chávez, wiens afbeelding binnenkort ook op de binnenplaats tussen de schommels en klimrekken wordt geschilderd, een held blijft. „Door hem heb ik geleerd dat ik als arme sloeber evenveel waard ben als een rijke Venezolaan. Deze woning is daar een symbool van.”

Hoe de oplopende politieke crisis in hun land eindigt, weten de buurmannen niet. „Wij zijn het totaal oneens, maar we praten toch met elkaar. Misschien moeten Maduro en Guaidó dat ook doen?”

Haastig maken ze zich klaar voor de voetbaltraining.

    • Nina Jurna