Goed begin van Noord/Zuidlijn vraagt om meer

Noord/Zuidlijn Het eerste half jaar van de metro zorgt voor tevredenheid. Dus klinkt de roep om doortrekken naar Schiphol steeds luider.

Station Noorderpark.
Station Noorderpark. Foto Olivier Middendorp

Hoite Detmar, tot voor kort directeur Noord/ Zuidlijn van de gemeente Amsterdam, twijfelt er niet aan. Het beoogde aantal reizigers in 2030 – 121.000 per dag – zal worden gehaald. „Veel eerder dan we vooraf hadden gedacht zelfs.”

Wanneer dan? „Dat kan ik niet voorspellen. Dat hangt af van de economische ontwikkelingen en wat de komende jaren met de rest van het ov-netwerk gebeurt.” Ook vervoersbedrijf GVB voorziet dat de prognose zal worden ingehaald. Een woordvoerder: „Dat het eerder gaat lukken is heel waarschijnlijk.”

De Noord/Zuidlijn doet het goed, blijkt uit de cijfers van het eerste half jaar na de opening op 22 juli 2018. In de periode 3 september tot en met 21 december, tijdens de standaarddienstregeling, reisden doordeweeks gemiddeld 93.300 mensen per dag met de metro. Op zaterdag waren het er gemiddeld 80.000, op zondag 60.000. Op de recorddag in november waren het er 114.000. Belangrijke kanttekening: het GVB telt het aantal check-ins. Een forens die heen en terug reist telt als twee reizigers.

Zoals verwacht heeft de Noord/Zuidlijn een verschuiving veroorzaakt in het Amsterdamse openbaar vervoer. Het aantal reizigers steeg van 791.000 naar 824.000 per dag, een stijging van 4,2%. Daarvan namen 354.000 mensen de metro, een toename van 34 procent. Het aantal tramreizigers daalde met 11 procent naar 316.000, het aantal busreizigers met 10 procent – een minder grote daling dan verwacht – naar 154.000. Het ‘marktaandeel’ van de metro is nu 42 procent, dat van de tram 40 procent. De bus staat op 18 procent.

Kinderziekte

Ook los van de passagiersaantallen zorgt de Noord/Zuidlijn voor tevredenheid. Het duurde even (15 jaar) en het kostte wat (3,1 miljard), maar het resultaat is efficiënt vervoer dwars door de stad. Reizigers waarderen de lijn met het cijfer 8,6. Grote storingen bleven uit in het eerste half jaar. Sinds 8 december is een kinderziekte opgelost en tonen de perronborden de wachttijd tot de volgende metro in plaats van dat de metro elke zes minuten komt.

De enige domper is het vooruitzicht dat de visuele rust op de stations vanaf juli zal worden verstoord door negentig digitale reclameschermen. Te hopen valt dat de kunstwerken op de stations hierbij ontzien zullen worden.

Bij zo’n voorspoedige introductie ligt het voor de hand om vooruit te kijken. Dat deed de nieuwe bestuursvoorzitter van Schiphol, Dick Benschop, in zijn nieuwjaarstoespraak op 7 januari. Net als zijn voorganger sprak Benschop de wens uit voor een betere verbinding tussen luchthaven en stadscentrum. Dat kan door de Noord/Zuidlijn door te trekken van station Zuid naar Schiphol. Letterlijk zei hij: „De vraag moet niet zijn of er ooit een Noord/Zuidlijn nodig is, maar hoe snel wij deze kunnen realiseren. Het moeilijkste gedeelte is al gedaan tenslotte.”

Benschop maakte handig gebruik van het debat over de klimaateffecten van luchtvaart. Met een metro kunnen stoptreinen in de krappe Schipholtunnel plaatsmaken voor internationale treinen die een aantal Europese vluchten kunnen vervangen. Toch is niet iedereen overtuigd van het nut van het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol. Coalitiepartij GroenLinks wil liever investeren in betere tramlijnen aan de westkant van de stad, verkeersdeskundigen denken dat de stad meer gebaat is bij goede verbindingen voor woonwijken IJburg en Haven-Stad.

Drie vragen

Het gaat om twee nieuwe metrolijnen die in samenhang moeten worden bekeken, zegt Detmar, nu bezig met nieuwe plannen bij de gemeentelijke dienst Metro en Tram. Naast het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol (en Hoofddorp) kijkt de dienst naar „het sluiten van de kleine ring”, het doortrekken van de metro van station Isolatorweg in het Westelijk Havengebied naar Amsterdam Centraal.

Lees alles over de N/Z-lijn in ons dossier

Zeven partijen zijn betrokken bij het onderzoek: de gemeenten Amsterdam en Haarlemmermeer, de Vervoerregio Amsterdam, Schiphol, KLM, ProRail en NS. Detmar: „Samen hebben we in december besloten dat we deze lijnen dit jaar met voorrang onderzoeken. Wat is het oplossend vermogen? Is het realiseerbaar? Is het financierbaar? Dat zijn de vragen die we moeten beantwoorden.”

Over het meest waarschijnlijke tracé tussen station Zuid en Schiphol wil Detmar niet spreken. Grofweg zijn er drie opties: aan de noord-of zuidzijde langs A10 en A4, of noordelijk door Sloten en Badhoevedorp. Detmar: „Er zijn nog meer varianten denkbaar. Dat moeten we nog in kaart brengen.” Een tracé via Buitenveldert en Amstelveen sluit hij uit. En hoe staat het met het plan voor station Sixhaven aan de noordoever van het IJ, als extra stop op de huidige N/Z-lijn? Detmar: „Volgend jaar neemt de gemeenteraad daar een besluit over.”

    • Mark Duursma
    • Sarah Ouwerkerk