Door het vervuilde water worden veel kinderen ziek. Bij het consultatiebureau zegt mevrouw Dina: "Normaal zien we tachtig kinderen op een dag, maar tijdens het regenseizoen komen er wel 120 binnen."

Foto Cynthia Boll

Fotoserie over ‘zinkende stad’ Jakarta wint Zilveren Camera

Cynthia Boll laat met haar fotoserie Sinking Cities, Jakarta een miljoenenstad zien die gebukt gaat onder wateroverlast. De problemen worden veroorzaakt door de stijging van de zeespiegel, maar vooral als gevolg van de bodemdaling tot wel 25 centimeter per jaar. Door de journalistieke relevantie en veelzijdigheid van de serie en omdat blijkt dat ze betrokken is bij het onderwerp won Boll deze vrijdag de hoofdprijs van de Zilveren Camera, de belangrijkse fotojournalistieke prijs van Nederland.

Zilveren Camera 2018: ‘Sinking Cities, Jakarta’ van Cynthia Boll


Om kwaliteit gaat het niet, zegt juryvoorzitter Marc Prüst. Alle genomineerden (alle eerste prijzen van de subcategorieën) zijn van “enorm hoge” kwaliteit. De vraag is: waar stáát de Zilveren Camera voor, de belangrijkste Nederlandse prijs voor fotojournalistiek, die dit jaar zijn zeventigjarig bestaan viert. Bij de uitreiking in Hilversum was de koning aanwezig.

De keuze viel uiteindelijk op een verhaal over “het welzijn van de wereld”. Cynthia Boll won de Zilveren Camera 2018 met haar serie Sinking Cities, Jakarta. Boll laat een miljoenenstad zien die veel wateroverlast kent: als gevolg van de stijgende zeespiegel, maar vooral doordat de bodem daalt, tot wel 25 centimeter per jaar.

Boll toont onder meer een vrouw in haar stoel met haar blote voeten in het wassende water, een koranschool waar de hoge waterstand van een jaar eerder een verkleuring op de muur heeft achtergelaten, spelende kinderen in het vervuilde water. “De fotografie vertelt het verhaal”, zegt Prüst. “Onafhankelijk van bijschriften.” De betrokkenheid van Boll bij haar onderwerp speelde mee: ze schoot haar serie in een periode van vier jaar, in de periode 2015-2018.

Lees ook: Wat Jakarta nodig heeft, is een eigen Afsluitdijk

Bij de nieuwsfotografie was de spoeling dunner dan bij de documentairefotografie, vertelt Prüst, maar de kwaliteit niet minder, benadrukt hij. Dat er minder nieuwsfoto’s werden ingestuurd kan te maken hebben met de acties van honderden fotojournalisten vorige week: “Tarieven zijn te laag, waardoor te weinig fotografen achter dit soort verhalen aangaan.” Hij ziet een verschuiving naar “diepere, bredere verhalen, waarvoor ook meer fondsen en platforms beschikbaar zijn: tentoonstellingen, fotoboeken”. En de Zilveren Camera, dus.

De foto’s van winnaars en genomineerden zijn tot en met 31 maart te zien in Museum Hilversum. Voor de publieksprijs, een nieuwkomer dit jaar, kan nog tot en met 24 maart worden gestemd.

Zeespiegelstijging wordt gewoonlijk toegeschreven aan klimaatverandering. Minder bekend is het probleem van bodemdaling. Die is voornamelijk het gevolg van het grondwater dat wordt opgepompt voor de snelgroeiende economie van de tien miljoen inwoners tellende stad. Daardoor verandert Jakarta in een soort omgekeerd aquarium. De zee is niet meer het laagste punt. De stad vertrouwt nog op een oude zeewering die de inwoners moet beschermen tegen het zeewater, maar door bodemdaling zinkt deze muur snel weg.
Jakarta zinkt. En snel: per jaar zakt de hoofdstad van Indonesië 10 tot 25 centimeter. Als geen actie wordt ondernomen, zal de miljoenenstad over twintig jaar voor een derde permanent onder water staan.
Door het vervuilde water worden veel kinderen ziek. Bij het consultatiebureau zegt mevrouw Dina: “Normaal zien we tachtig kinderen op een dag, maar tijdens het regenseizoen komen er wel 120 binnen.”
Op de muur van de koranschool in de buurt Muara Baru is nog te zien hoe hoog het water tijdens de overstroming van vorig jaar kwam.
Als er een overstroming dreigt in de laaggelegen buurt Muara Baru, brengen bewoners hun bezittingen naar boven. Mevrouw Sarmini wacht hier op haar man om haar te helpen met de laatste spullen.
In het regenseizoen staat het grootste deel van de wijk Kampung Aquarium permanent onder water. Scholen zijn dan dagen dicht en de kinderen spelen thuis in het vervuilde water. Bij overstromingen veranderen de straten in een open riool.

Prijs voor Storytelling: ‘De Migrant’ van Anaïs Lopez


De Prijs voor Storytelling werd dit jaar voor de tweede keer uitgereikt. Het bekroont “maatschappelijk relevante verhalen die het experiment aangaan in zowel de verbeelding als de vorm”. De winnaar krijgt 5.000 euro. Winnaar Anaïs López maakte volgens de jury “het best zichtbaar wat storytelling allemaal kan bevatten”: “Het is een ontroerend klein gehouden verhaal dat met behulp van multimediale technieken op metaforische wijze complexe hedendaagse thema’s weet te verbinden.” De andere twee genomineerden waren Paulien Oltheten met La Defense The Venturing Gaze en Sydney Rahimtoola met I forgot how to speak Spanish.

Paul Peters Fotoprijs: ‘Sold’ van Ernst Coppejans


De Paul Peters Fotoprijs voor “sociaal geëngageerde fotografie” gaat dit jaar naar Ernst Coppejans met zijn serie Sold, een serie portretten van slachtoffers van mensenhandel. De jury vond aan de serie “eigenlijk alles goed”: “Esthetiek en inhoud vallen samen. De zorgvuldige belichting, de stilte van de composities en de afwisselende oplossingen voor de noodzakelijke anonimiteit leveren tezamen een schrijnende schoonheid op waardoor je naar de foto’s blijft kijken.” Ook Christiaan de Groot was genomineerd met Het gezinsleven met een metabole ziekte en Peter de Krom met zijn serie Vrij zijn over vrijetijdsbesteding, die elke zaterdag is te zien in de Leven-bijlage van NRC.

    • Menno Sedee