Braziliaans mijnbouwbedrijf wist voor dambreuk al van risico’s

Vorig week vrijdag brak een dam van mijnbouwbedrijf Vale door in het zuidoosten van Brazilië. Het dodenaantal is opgelopen naar 110.

Een vrouw uit Brumadinho bidt voor de slachtoffers en nabestaanden van de ramp van afgelopen week.
Een vrouw uit Brumadinho bidt voor de slachtoffers en nabestaanden van de ramp van afgelopen week. Foto Mauro Pimentel / AFP

De Braziliaanse mijnbouwgigant Vale, eigenaar van de dam die vorig week vrijdag doorbrak in het zuidoosten van Brazilië, wist wat de gevolgen zouden zijn voor het getroffen gebied als de damwand het zou begeven. Dat blijkt uit een intern rapport van het bedrijf dat is ingezien door de lokale krant Folha de S.Paulo.

Door de damdoorbraak werd het dorpje Brumadinho vorige week vrijdag overspoeld met vervuild water, roodbruine modder en afvalstoffen. Het ging om de dam van een reservoir bij de Corrego do Feijao-ijzerertsmijn van Vale SA, het grootste mijnbouwbedrijf ter wereld.

Het dodenaantal als gevolg van de damdoorbraak loopt nog steeds op. Inmiddels zijn er 110 lichamen gevonden, dinsdag waren dat er nog 65. Er worden nog 238 mensen vermist, melden internationale persbureaus. De Braziliaanse autoriteiten gaan ervan uit dat veel vermisten al overleden zijn. Van de 110 lichamen die zijn gevonden, zijn er 71 geïdentificeerd. Er wordt nog altijd gezocht naar overlevenden, maar de zoekacties worden bemoeilijkt door de grote modderstroom.

Risicoanalyse

In het interne rapport van 18 april 2018 schetst Vale volgens de Braziliaanse krant de waarschijnlijke impact van een instorting van de dam. Uit deze risicoanalyse blijkt dat het mijnrestaurant, waar veel mensen afgelopen week zijn omgekomen, getroffen zou worden door vervuilde modder bij een doorbraak. Ook andere gebieden waar veel mensen zijn gestorven liepen een risico, blijkt uit het rapport.

Vale ging ervan uit dat sirenes de arbeiders zouden waarschuwen bij een eventuele doorbraak van de dam. Dat is echter niet gebeurd omdat de sirenes zijn vernield door de modderstroom voordat het alarm af kon gaan, zegt Vale. Twee Vale-medewerkers die verantwoordelijk waren voor de veiligheid in geval van nood, kwamen om het leven bij de dambreuk. In de risicoanalyse werd voorspeld dat de modderstroom een reikwijdte zou hebben van 65 kilometer.

Vijf arrestaties

Dinsdag arresteerden de Braziliaanse autoriteiten vijf mensen in verband met de ramp. Het gaat om drie hoge functionarissen van mijnbouwgigant Vale, die worden beschuldigd van moord, milieumisdrijven en valsheid in geschrifte. Ook zijn twee ingenieurs gearresteerd van het Duitse inspectiebureau TÜV Süd, dat als laatste een controle bij de dam heeft uitgevoerd.

Reddingswerkers zijn bezig met een zoekactie naar vermisten als gevolg van de damdoorbraak in het zuidoosten van Brazilië. Foto Mauro Pimentel/AFP

De ramp leidt tot grote woede in Brazilië. Veel Brazilianen vragen zich af of Vale de veiligheid wel serieus neemt. Het bedrijf heeft ter compensatie een bedrag van 26.600 dollar per overledene aangeboden aan de nabestaanden. Ook zegt Vale er alles aan te gaan doen om dammen veiliger te maken in de toekomst. Daarnaast probeert het te voorkomen dat er vervuilde modder de nabijgelegen rivier instroomt.

Milieuwetten afzwakken

Het is niet de eerste keer dat er een dam van Vale doorbreekt in Brazilië. In 2015 gebeurde het ook al eens: toen kwamen er negentien mensen om het leven en stroomden er allerlei zware metalen de oceaan in.

De deze maand aangetreden extreemrechtse president Jair Bolsonaro heeft beloofd om wetten te ontwerpen om de veiligheid van de mijnbouw te verbeteren. Maar diezelfde president heeft eerder juist gezegd dat hij de winning van bodemschatten wil stimuleren en milieuwetten wil afzwakken. Eerder deze week erkende de minister van regionale ontwikkeling Gustavo Canuto dat er meer dan drieduizend dammen zijn in Brazilië die een hoog risico vormen.