Recensie

Recensie Boeken

De eendagsodyssee van een rouwende jongen

Jeugdboek Bij David Almond lopen realiteit en droom vaak door elkaar. In het filmische en zintuiglijke De kleur van de zon verrast en fascineert de tocht van een tiener op een Noord-Engelse zomerdag tot het einde toe.

    • Mirjam Noorduijn

David Almond (1951) mag dan ooit als jeugdboekenauteur zijn gelabeld, zijn werk is voor iedereen, zo zei hij ooit in een interview in deze krant. Wat de in Noordoost-Engeland geboren en getogen schrijver vertelde, is dat zijn auteurschap eigenlijk een rechtstreeks gevolg was van het overlijden van zijn vader en zijn babyzusje tijdens zijn kinderjaren. Het verzinnen van verhalen hielp hem in zijn jeugdige zoektocht naar antwoorden op de grote levensvragen.

In De kleur van de zon, Almonds nieuwe boek, draait het om die persoonlijke zoektocht. Niet voor niets noemt de veelgeprezen schrijver zijn verhaal over de opgroeiende Davie wiens vader recent is overleden, zijn ‘meest autobiografische roman’. Dat maakt het boek weinig eigentijds, en – ook door de karakteristieke Noord-Engelse plattelandssetting – dus weinig herkenbaar voor Nederlandse tieners, toch de doelgroep waarop de uitgever mikt. Maar laat dat ze niet belemmeren. Het wereldbeeld dat een schrijver oproept, overtuigt uiteindelijk door zijn beeldende kracht en universele thematiek. En daarmee zit het bij Almond wel goed. Bovendien, als je dertien bent en wilt ontdekken, zal je grenzen moeten verkennen, of nog beter, overschrijden.

Het dooie gat

Davie wil in ieder geval niets liever dan dat: weglopen uit ‘het dooie gat waar hij al vanaf zijn geboorte woont’, waar ‘nooit iets verandert.’ Maar wanneer de in rouw gevangen jongen op een zinderende zomerdag, middenin de vakantie waarin de tijd lijkt stil te staan, met zijn rugzak en tekenspullen erop uittrekt, komt hij aanvankelijk niet verder dan het hart van het uitgestorven stadje, waar hij zomaar ergens verveeld neerzijgt.

Almond schrijft filmisch en zintuiglijk. Je voelt de brandende zon. Je hoort ver weg iemand zingen. En als Davie begint met tekenen, laat je je, samen met hem, moeiteloos meevoeren door de verbeelding.

Totdat de kreupele Wilf Pew uit het niets opduikt, een schimmige zwerver die Davie ordonneert dat hij ondanks zijn verdriet wat van het leven moet maken, en die qua toon en gevoel voor humor doet denken aan de smoezelige engel uit Almonds debuut De schaduw van Skellig (1998). En even later zijn maat Gosh Todd, die Davie influistert dat Jimmy Killen is vermoord. Gosh heeft het lijk gezien. En hij vermoedt wie de moordenaar is.

Mystieke landschap

Denk niet dat het verhaal dan een whodunnit wordt. Aangekomen bij de plek des onheils besluit Davie alle commotie snel te ontvluchten. Hij trekt de nabij gelegen heuvels in waarna een persoonlijke queeste volgt, die wordt gekleurd door Davies ontmoetingen met diverse excentrieke stadsgenoten. Deze mensen brengt Almond stuk voor stuk in beeldende taal tot leven. Daarbij laat hij knap in het midden of ze echt zijn, of het product van Davies verbeelding die wordt gevoed door de bedwelmende hitte. Paddy Kelly, de jonge priester die geen priester meer wil zijn nu hij weet dat ‘God gewoon een verhaal is dat we onszelf graag wijsmaken’; Oliver Henderson, een kennis van zijn vader die door de oorlog ‘een killer’ is geworden; en Zorro Craig, Jimmy Killens vermeende moordenaar. Allemaal hebben ze een verhaal en zetten ze Davie aan het denken over leven en dood, en schijn en wezen. Het meest ontroerend is de magische ontmoeting met zijn vader, die Davie zegt dat alles vast goed zal komen.

Jammer is dat Almond soms te expliciet benoemt hoe dromen en herinneringen en dat wat verloren is gegaan door taal in een nieuw vorm kan worden teruggevonden. Zo ontkracht Almond de suggestieve spanning door Davies eendaagse avontuur te beschrijven als ‘een verhaal waarvan elke stap een woord is dat hem [Davie] verder het onbekende binnenvoert’. Dat in verhalen (de verbeelding) alles kan, zolang je maar vrij en grenzeloos denkt, is dat niet juist wat (jonge) lezers zelf moeten ontdekken? Neemt niet weg dat deze odyssee door het mystieke landschap van Almonds jeugd fascineert tot het verrassende einde toe.