Centraal Museum koopt voor 5 miljoen schilderij Wtewael

Veiling Het lukte Boijmans niet om Rubens te kopen. Het Centraal Museum Utrecht wist wel een schilderij op koper van Wtewael te verwerven. Sinds 1933 stond het al op het verlanglijstje van het museum.

De ‘koninklijke’ tekening van Rubens mag dan voor 7,2 miljoen euro het land hebben ‘verlaten’, het schilderijtje De bruiloft van Cupido en Psyche van de Utrechtse schilder Joachim Wtewael (1566-1638) is juist weer – zoals dat tegenwoordig heet – ‘thuisgekomen’. Het Centraal Museum Utrecht kocht woensdag op de veiling bij Sotheby’s in New York, waar ook de Rubens van prinses Christina werd verkocht, voor bijna 5,2 miljoen euro het werk in olieverf op koper. Wtewael schilderde het tafereel rond 1602.

Het is een klein werk (15,5 x 20,5 centimeter), maar die worden juist het hoogst gewaardeerd binnen zijn oeuvre. De bruiloft werd te koop aangeboden door een Amerikaanse privéverzamelaar, die het eerder al voor 12 miljoen had proberen te verkopen. Frits Duparc, oud-directeur van het Mauritshuis, wist dat De bruiloft daar geveild zou gaan worden, en waarschuwde het Centraal Museum vooraf, dat al sinds 1933 de wens had dit werk te kopen.

„Het is een enorm bedrag – het is het waard, maar je moet het wel bij elkaar zien te krijgen. Dat lukte ons”, zegt senior conservator Liesbeth Helmus desgevraagd door de telefoon.

Triple-A-kwaliteit

„Als je een werk hebt dat van triple-A-kwaliteit is, dan krijg je uiteindelijk altijd mensen mee om het te betalen.” Behalve uit het eigen aankoopbudget, kon het museum leunen op de Vereniging Rembrandt, het Mondriaan Fonds, het Nationaal Aankoopfonds van het ministerie van OCW en enkele particulieren.

Lees ook: ‘Joachim Wtewael was een warmbloedig man’

Donderdag werd bekend dat het Nationaal Aankoopfonds ook bijna 1 miljoen euro apart had gezet voor Boijmans om de Rubens te kopen. Het Rotterdamse museum had eveneens de financiële steun van het Mondriaan Fonds en de Vereniging Rembrandt. Maar goed, de Rubens mocht dan ook van triple-A-kwaliteit zijn geweest, de internationale interesse was voor dat werk groter.

„Het is vrij snel gegaan en de concurrentie was niet heel groot”, legt Helmus uit. „Grote internationale musea hebben een schilderij op koper van Wtewael al in de collectie. In Nederland hebben het Rijksmuseum en het Mauritshuis er een. Wij nog niet.” Anders dan veel schilders uit de Gouden Eeuw, is Wtewaels werk voor specialisten. Hij wordt weliswaar gezien als de belangrijkste Nederlandse maniërist, toch is hij niet echt bekend, „veel mensen weten alleen al niet hoe je zijn naam moet uitspreken [spreek uit: Uutewaal]”, aldus Helmus.

Pijl op de hemel gericht

Wtewael was in zijn tijd bekend en geliefd. De kleine schilderijen op koper zijn minutieus, en de mythologische taferelen worden vaak met humor verbeeld. Wellustige goden vieren feest tijdens de bruiloft van Cupido en Psyche, die elkaar omhelzen. Het werk bestaat uit drie delen, die subtiel met elkaar zijn verweven. Om een voorbeeld te noemen: Mars omhelst Venus, terwijl zijn pijl naar de hemel is gericht, waar een ander verliefd stel is te zien.

Op onderstaand filmpje is te zien hoe Wtewael thema’s op het schilderij met elkaar weet te verbinden:

In de tijd van Wtewael werden sommige mythologische taferelen dermate seksueel beladen gevonden, dat ze werden gecensureerd of achter een ander schilderij verstopt. Hoewel de schilder nu minder bekend is dan in zijn eigen tijd, verwisselen de laatste jaren vooral de erotisch getinte schilderijtjes voor miljoenen van eigenaar. Daar was door Sotheby’s ook op ingezet, het idee was dat het schilderij tussen de 5 en 7 miljoen dollar zou opbrengen. Het schilderij is vanaf april te zien in het Centraal Museum Utrecht.