Armeniërs voeren vaak ziekte aan voor langer verblijf in Nederland

Vertraging asielprocedures Aanvragen voor verlengd verblijf op medische grond zijn belangrijke oorzaak trage procedures.

Interieur tijdens de open dag in azc Amsterdam, de voormalige Bijlmerbajes.
Interieur tijdens de open dag in azc Amsterdam, de voormalige Bijlmerbajes. Koen van Weel/ANP

Van alle uitgeprocedeerde asielzoekers voeren Armeniërs het vaakst gezondheidsklachten aan om in Nederland te kunnen blijven. Deze groep staat de laatste vijf jaar bovenaan de lijst van nationaliteiten die een beroep doen op een wetsartikel dat uitzetting van uitgeprocedeerden verbiedt bij gezondheidsproblemen. Dat blijkt uit cijfers die NRC opvroeg bij het ministerie van Justitie en Veiligheid.

De vele aanvragen voor verlengd verblijf op medische gronden zijn een belangrijke oorzaak van vertragingen in de asiel- en uitzettingsprocedure. Jaarlijks worden tussen de ongeveer 1.400 en 2.000 aanvragen gedaan; ruwweg eenderde wordt door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) goedgekeurd.

Het kabinet laat onderzoek doen naar vertragende factoren in het asielproces. Armeniërs halen daarbij vaak het nieuws omdat ze lang doorprocederen. Voor een Armeens gezin werd drie maanden lang een doorlopende kerkdienst gehouden. De actie werd woensdag beëindigd na nieuwe coalitie-afspraken over het kinderpardon.

Vreemdelingenwet

Uitgeprocedeerden kunnen gemakkelijk een beroep doen op artikel 64 van de Vreemdelingenwet, omdat de drempel voor de aanvraag laag is. Een aanvraagformulier en verklaring van een arts volstaan. Kosten zijn er niet. De procedure wordt schriftelijk afgedaan en is vatbaar voor fraude. Met name psychische klachten zijn soms vaag.

Het wetsartikel beschermt uitgeprocedeerden die om gezondheidsredenen niet kunnen reizen. Ook als binnen drie maanden „een medische noodsituatie” dreigt, kan uitstel worden verleend. Daarvan is sprake als het uitblijven van behandeling leidt tot overlijden of invaliditeit.

Lees ook: In Nederland lééfden we, hier is het overleven

Succesvol beroep op het wetsartikel geeft zieke uitgeprocedeerden recht op een jaar extra verblijf in Nederland. Is men na een jaar nog steeds ziek en kan men niet in het land van herkomst behandeld worden, dan kan een verblijfsvergunning op medische gronden aangevraagd worden. Komt men daarvoor niet in aanmerking dan kan nogmaals beroep op het wetsartikel worden gedaan, als er nieuwe omstandigheden zijn.

Armeniërs doen vaak een beroep op artikel 64 omdat hun asielverzoeken vrijwel allemaal worden afgewezen. Armenië geldt als veilig land. Artikel 64 biedt een laatste strohalm. Voor bijvoorbeeld Syriërs speelt dit niet; het overgrote deel van hen kreeg een verblijfsvergunning door de oorlog in hun land.

Verder kampen veel Armeniërs met gezondheidsklachten. Yvonne Bussche, directeur van een ngo die uitgeprocedeerden bijstaat, publiceerde een rapport over Armeense uitgeprocedeerden. Ze zegt: „Veel Armeniërs raken in een negatieve spiraal na herhaalde afwijzingen. Ze willen heel graag blijven, een afwijzing komt dan extra hard aan. Dat veroorzaakt psychische problemen bij veel ouders. Die slaan vaak over op de kinderen.”

Misbruik

Daarnaast zijn er veel aanwijzingen voor misbruik. In het rapport van Bussche komen begeleiders van Armeniërs aan het woord die fraude suggereren. Een begeleider zegt: „Het lijkt wel alsof ziekte wordt ingezet als het spannend wordt. Wanneer er bijvoorbeeld tassen klaarstaan voor vertrek en alles is geregeld, is het al meermaals voorgekomen dat een van de ouders ineens een inzinking krijgt of ander fysiek of psychisch probleem laat zien en dan moet worden opgenomen.”

Een andere begeleider klaagt: „Bij veel Armeense gezinnen is sprake van chronische ziektes als diabetes, hoge bloeddruk of psychische ziekte. Het is moeilijk te controleren of dat ingezet wordt om in Nederland te kunnen blijven.” De laatste vijf jaar deden Armeniërs 1.960 keer een beroep op artikel 64. Afghanen 960 keer, Sierra Leoners 570 keer.

    • Sheila Kamerman
    • Kees Versteegh