Rutte III eenzamer dan ooit na afgeblazen klimaatdebat

Heeft de coalitie kostbaar vertrouwen verspeeld door de kopstukken niet naar het klimaatdebat te sturen? In de VVD rommelt het nog over de verruiming van het kinderpardon, maar heerst juist enthousiasme over Rob Jetten. En ook de opperpolderaar weet het even niet meer.

WAAR IS DIJKHOFF?: Het was een opmerkelijke dag voor de coalitiepartijen: het compromis over de verruiming van het kinderpardon doorstond gisteren zonder kleerscheuren het Kamerdebat. Maar daarna kregen VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie een tik op de vingers van de coalitie omdat de fractievoorzitters niet bij het debat over het Klimaatakkoord aanwezig waren. Sybrand Buma (CDA) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) stonden in eerste instantie wel op de sprekerslijst, maar werden uiteindelijk ook vervangen door de klimaatwoordvoerders. De hele oppositie, van Geert Wilders tot Jesse Klaver, reageerde verontwaardigd en legde het debat stil. Vandaag wordt een nieuw debat aangevraagd, waar de fractievoorzitters wel aanwezig zouden moeten zijn. Een uitzonderlijk schouwspel, de Tweede Kamer die eist dat een ander Kamerlid bij een debat is. Menno de Bruyne, woordvoerder van de SGP-fractie en het historisch geweten van de Tweede Kamer, had het nog nooit meegemaakt. Formeel kan het niet: de Kamer kan wel afdwingen dat een bewindspersoon bij het debat is, maar een Kamerlid hoeft zich niet te verantwoorden voor de Kamer.

EENZAME COALITIE: De coalitie eindigde de dag door het afgebroken klimaatdebat vooral eenzamer dan daarvoor, analyseren de Haagse NRC-verslaggevers Guus Valk en Petra de Koning. Dat kan een probleem opleveren, want Rutte III moet na de Provinciale Statenverkiezingen hoogstwaarschijnlijk op zoek naar steun van andere partijen in de Eerste Kamer. Juist mogelijke samenwerkingspartners waren extra kritisch op de afwezigheid van Dijkhoff en Buma. ”De coalitie heeft de ernst van de situatie niet door”, stelt Jesse Klaver. Lodewijk Asscher noemde met name Dijkhoff ”laf”. De oppositie stoort zich al langer aan het gedrag van de coalitiepartijen: Mark Rutte beloofde bij het aantreden van het kabinet dat de deur ”op een ruime kier” staat voor de oppositie, maar die merkt daar weinig van. De oppositie ruikt nog meer onraad: het CDA wil het klimaatdebat pas hervatten als de de analyses van planbureaus PBL en CPB er zijn. Die komen op 13 maart. En een debat na 13 maart is al snel een debat na 20 maart: de dag van de verkiezingen voor de Provinciale Staten en (indirect) de Eerste Kamer.

ONVREDE BIJ VVD: Het compromis van de verruiming van het kinderpardon doorstond het Kamerdebat weliswaar, er wordt nog gemord. De spanningen in de coalitie zijn hoog opgelopen - het was ”nog veel spannender dan de buitenwereld heeft gezien”, stellen direct betrokkenen. Het wantrouwen en de ergernis bleken zo hoog opgelopen dat partijen “rekeningen begonnen te vereffenen”. Uiteindelijk was het Rob Jetten die de impasse doorbrak, en voorstelde om met een definitieve afspraak te komen. De VVD stemde in, maar wilde dan wel van alles “oprapen” – zoals de afschaffing van het kinderpardon. Toch heerst er onvrede onder VVD-Kamerleden. De Telegraaf citeert meerdere Kamerleden die geen blad voor de mond nemen. “Dit is zeker niet ideaal”, zo klinkt de zachtste kritiek. ”We zijn gewoon verneukt door het CDA”, stelt een wat meer uitgesproken collega. De VVD-fractie stemde uiteindelijk in ”omdat er simpelweg geen andere opties waren”. Een positieve noot: ”Rob Jetten is veel minder theatraal dan zijn voorganger. Dat scheelt enorm veel tijd.

KLOMPENDANS: Er waren al twee testvliegtuigen, maar sinds woensdag kunnen Nederlandse piloten vliegen met échte JSF’s, gemaakt om te vechten. Dat moet nog in de VS. Gisteren was de ‘roll out’ van het eerste gevechtsvliegtuig uit een hangar in Texas. De Nederlandse delegatie (onder wie Maxime Verhagen) vloog dj’s in - we gaan hier geen klompendans opvoeren, hadden de Nederlanders volgens de Volkskrant tegen elkaar gezegd. De eerste toestellen komen in oktober naar Leeuwarden. Het enthousiasme is toegenomen (de JSF werd eerst ”het varken” genoemd, maar heeft nu ”de panter” als koosnaam), maar zonder mankementen is het vliegtuig nog niet. De Amerikaanse rekenkamer ontdekte bij een laatste onderzoek nog honderden tekortkomingen. Er zijn bijvoorbeeld nog steeds problemen met het onderhoudssysteem, schrijft het AD. Het toestel zou tijdens de vlucht de monteurs al op de hoogte kunnen stellen van onderhoudstaken, maar de verbinding is te gevoelig voor hackers.

OPPERPOLDERAAR: Het poldermodel liep al een flinke tik op toen het pensioenoverleg na jarenlang praten klapte zonder akkoord. En nu krijgt zelfs ”opperpolderaar” Hans Alders de partijen niet op één lijn als het gaat om de groei van Schiphol. Alders wilde voorstellen om in de drie jaar na 2020 een groei van 10.000 vluchten toe te staan, maar de bewoners waren “verbijsterd” dat hun vraag om een groeistop aan de kant werd geschoven. Daarna haakten ook de luchtvaartsector, lagere overheden, milieubeweging, bedrijfsleven en het Rijk af. De KLM zet nu alles in op de Haagse lobby. ”We waren bereid tot een compromis, maar nu gaat de inzet omhoog”, zegt René de Groot, operationeel directeur van KLM. Minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur moet nu met de oplossing komen. Coalitiepartijen D66 en ChristenUnie vinden dat zij nu moet uitzoeken waar draagvlak voor is. Hoe meer herrie in de polder, hoe meer werk voor de politiek“, constateert NRC-redacteur Mark Duursma.

KONINKIJKE ROUTE: Het ligt gevoelig: mag een lid van het Koninklijk Familie, rijk geworden dankzij Nederland, zomaar een kunstwerk verkopen aan de hoogste bieder? Prinses Christina verkocht afgelopen week een schets van Rubens voor ruim 6 miljoen dollar, en daarmee verdween het werk waarschijnlijk uit Nederland. “Niet bepaald de koninklijke route”, aldus Sjarel Ex, directeur van het Rotterdamse museum Boijmans van Beuningen. Mark Rutte vindt het een privézaak, maar het kabinet stelde bijna een miljoen euro beschikbaar om de Rubens-schets van prinses Christina te kopen. Het museum Boijmans van Beuningen, Vereniging Rembrandt en Mondriaan Fonds boden gezamenlijk op het werk, stelt het AD, en kregen daarvoor 992.000 euro uit het Nationaal Aankoopfonds van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Met de eigen inleg van de drie partijen was het bedrag net niet genoeg om de schets daadwerkelijk aan te kopen: de partijen boden bijna tot het laatst mee, maar uiteindelijk ging een anonieme, bellende koper er met het werk vandoor.

QUOTE VAN DE DAG:

“Ook in de kabinetten Rutte IV en Rutte V zal het asielbeleid hoofdpijndossier zijn”

BNR-columnist Jaap Jansen denkt niet dat de coalitie er in slaagt de asielprocedures te verkorten

    • Wouter van Loon