Recensie

Recensie Media

Niet echt enge horrorsatire over zielloos kunstmilieu

Film Regisseur Dan Gilroy (Nightcrawler) levert met Velvet Buzzsaw een vermakelijke horrorfilm af waarin de parodie de suspense ondergraaft.

Jake Gyllenhaal als hautaine hedonist Morf Vandewalt
Jake Gyllenhaal als hautaine hedonist Morf Vandewalt Beeld Netflix

Zou Beatrix Ruf Velvet Buzzsaw hebben overleefd? Vast wel, want wat je de gewezen directeur van het Stedelijk Museum ook wil verwijten, het verbleekt tot pekelzondes in dit artistieke moeras van cynisme, hebzucht en belangenverstrengeling.

Velvet Buzzsaw, een horrorsatire op de lege, poenige kunstwereld van Los Angeles, is vrijdag te zien op Netflix, na een eerder première op het Sundance Filmfestival. Het begint op de Miami Beach Basel Art Fair, waar kunstadviseurs paranoïde speuren en hosselen om het ‘next big thing’ weg te snaaien voor een miljardairpaleis of warenhuis. Kunst is een belegging, niet bedoeld voor de ogen van het klootjesvolk. Tenzij je, zoals kunstadviseur Gretchen (Toni Colette), via een prestigieus museum je acquisities in waarde wil laten stijgen.

In Miami Beach maken we kennis met de machtige criticus Morf Vandewalt (Jake Gyllenhaal), een hautaine hedonist die zichzelf wijsmaakt dat hij leeft voor schoonheid. Zelfs op een begrafenis sneert hij over melige orgelmuziek en de kleur van de doodskist. „Hoe noem je dat, zelfvoldaan oranje?” Morf maakt en breekt kunstenaars; voor zijn nieuwe vriendin Josephina (Zawe Ashton) torpedeert hij achteloos de expositie van haar trouweloze ex. En schrijft Morf iemand de stratosfeer in dan eist hij wel een paar doeken voor zijn privécollectie. De snauwende galeriehouder Rhodora (Rene Russo), een gewezen punker, geeft weinig om kunst, maar des te meer om de strijd met haar concurrent, de zielloze pr-machine Jon (Tom Sturridge).

Morbide doeken

Het is een Robert Altman-achtig groepsportret, maar regisseur Dan Gilroy neemt het geweten- en zielloze kunstmilieu van Los Angeles in Velvet Buzzsaw niet al te serieus en laat de dans rond het gouden kalf met zichtbaar genoegen ontsporen in een bloedbad. De ambitieuze Josephina (Zawe Ashton) vindt namelijk het ontzielde lichaam van bovenbuurman Vetril Dease. Hij blijkt al dertig jaar in stilte fascinerende, morbide doeken te schilderen, geïnspireerd door zijn verknipte verleden. Dease gaf voor zijn dood opdracht alles te vernietigen, Josephina steekt daar een stokje voor, waarna Rhodora’s galerie het verborgen, eenzame genie tot een goudmijn omtovert. Morf schrijft de catalogus en een biografie in ruil voor een greep uit zijn oeuvre. Bij de inventarisatie blijkt dat Dease met eigen bloed verfde.

Bezielde en bezeten kunst is een horrorcliché: het creepy portret wiens ogen je door de kamer volgen, een macabere wereld aan gene zijde van het canvas, standbeelden die tot leven komen. Zulke tropes staan hier in dienst van een satire die het acteursduo van Dan Gilroys meesterwerk Nightcrawler (2014) herenigt. Rene Russo speelde daar een televisiebaas die voor kijkcijfers de walgelijke beelden afneemt van cameraman Jake Gyllenhaal. Hij jaagt in nachtelijk Los Angeles op bloedige ongelukken en misdaden: een hologige psychopaat die met kreten uit zelfhulpboeken elk wangedrag goedpraat.

Failliete beeldenhandel

Zo trefzeker, koortsachtig en intens als Nightcrawler is Velvet Buzzsaw niet, wel draait het opnieuw om moreel failliete beeldenhandel. Gilroy lijkt niet werkelijk uit op griezelen, zijn parodie ondergraaft de suspense: je gunt zijn cartooneske gluipers hun voortijdige eind graag. Het moordwapen is de dubieuze spektakelkunst die ze promoten: galeriegraffiti, een bronzen glimsculptuur, ervaringskunstwerk ‘Sphere’, een fraaie visuele vondst.

De aftiteling, waarin geblokkeerd kunstenaar Piers (John Malkovich) patronen in het strand tekent die door de vloed worden weggevaagd, suggereert iets van een boodschap. L’art pour l’art, kunst als bezielde expressie, niet als handel. Als commentaar op de kunstwereld graaft dat niet diep, zoals de satire niet echt scherp is en de horror niet echt eng. Toch is Velvet Buzzsaw heel vermakelijk, al vermoed je dat Dan Gilroy op meer hoopte.

Correctie 1 februari 2019: In een eerdere versie van dit artikel werd Beatrix Ruf Beatrice Ruff genoemd. Dat is hierboven aangepast.