Het Duitse mobiele netwerk zit vol gaten

Geen bereik Het lukt technologieland Duitsland maar niet het hele land bereikbaar te krijgen. „Aanvankelijk dacht men: de markt lost het wel op.”

Autobahn A24 in Brandenburg. Het probleem van de slechte dekking bestaat op talloze plekken in landelijk Duitsland, waaronder in Brandenburg. Ook op snelwegen en spoorverbindingen.
Autobahn A24 in Brandenburg. Het probleem van de slechte dekking bestaat op talloze plekken in landelijk Duitsland, waaronder in Brandenburg. Ook op snelwegen en spoorverbindingen. Foto Erik-Jan Ouwerkerk

Pas als je op je telefoon kijkt merk je dat autosloperij Scholz, idyllisch gelegen op een heuvel in het noordwesten van Brandenburg, in een gat ligt. „Geen bereik. Nooit gehad ook”, zegt Ralf Scholz gelaten, in zijn kantoortje dat omringd is door honderden afgedankte auto’s en autowrakken, stapels wielen, banden, deuren en andere onderdelen.

Zijn sloperij annex bergingsbedrijf ligt in wat in Duitsland een Funkloch heet – een van de vele ‘ontvangstgaten’ in het net voor mobiel bellen en internet, witte plekken zonder bereik.

Mobiel kunnen bellen is in Duitsland in 2019 nog altijd niet overal vanzelfsprekend. „Beschamend”, zegt Scholz – en veel Duitsers, onder wie de minister van Economische Zaken, Peter Altmaier, zijn het met hem eens. Altmaier heeft zijn medewerkers opgedragen om geen buitenlandse collega’s meer met hem door te verbinden als hij in de auto zit. Te vaak vallen de gesprekken weg wanneer de ministeriële auto door een Funkloch rijdt. Voor technologieland Duitsland is dat geen reclame.

De Duitse auto-industrie probeert om te schakelen en in te zetten op elektrisch rijden. Maar: De Duitse diesels blijven verslavend

Basisbehoefte

Scholz loopt door het slechte bereik al jaren klanten mis. Een automobilist die in dit landelijke gebied net oostelijk van de Elbe op de verkeerde plek met pech langs de weg komt te staan, heeft niets aan zijn mobieltje als hij de takelwagen van Scholz te hulp wil roepen. „En mensen die hier op de sloperij een onderdeel komen uitzoeken willen vaak snel even een foto doorsturen voor ruggespraak met thuis. Maar dat kan hier dus niet.”

„Mobiel bereik is een basisbehoefte. Al jaren geleden heb ik dit probleem aangekaart bij de lokale politiek. Voor de verkiezingen van 2017 kwam hier zelfs een lid van het deelstaatparlement met zijn medewerkers langs, op een Funkloch-tournee door Brandenburg. „Lekker rustig hier, zeiden ze, eindelijk even een uurtje geen telefoon”, herinnert Scholz zich hoofdschuddend.

„Toen ik in Rusland was kon ik daar overal bellen en mobiel internetten, ook in het bos. In Polen net zo. Waarom kan dat hier niet?”

Zendmasten zijn niet lonend

Het probleem van de slechte dekking bestaat op talloze plekken in landelijk Duitsland, ook op snelwegen en spoorverbindingen. Al jaren beloven politici dat ze het probleem zullen aanpakken. De regering-Merkel sprak vorig jaar af dat ze samen met de telecomaanbieders en de deelstaten een strategie zou ontwikkelen – maar dat blijkt niet zo eenvoudig.

„Aanvankelijk dacht men in Duitsland: de markt lost het wel op”, zegt Anke Domscheit-Berg, lid van de Bondsdag voor Die Linke en digitaal specialist. „Dat was een misvatting.”

In dunbevolkte gebieden is het vaak niet lonend om zendmasten te bouwen, klagen de aanbieders. En ook als één van de grote drie (Vodafone, Deutsche Telekom, O2) bij een dorp toch een zendmast heeft gebouwd, dan hebben mensen met een abonnement bij een van de twee andere aanbieders daar niets aan.

Invoering van ‘nationale roaming’ zou in zulke gebieden een oplossing kunnen bieden. Daarbij kunnen klanten ook bellen via de zendmasten van aanbieders bij wie ze geen abonnement hebben, zoals roaming ook functioneert voor wie op reis is in het buitenland.

Maar de grote aanbieders voelen daar niet voor. Ze vrezen dat kleine concurrenten dan niets zullen investeren maar wel met aanbiedingen gaan stunten in de steden, waar ze kunnen meeliften op de infrastructuur die de grote providers hebben gebouwd en betaald.

Ook via een andere weg kunnen de Funklöcher aangepakt worden. Net als in Nederland en andere landen maken de providers zich in Duitsland op voor de aanleg van mobiele netwerken van een nieuwe, vijfde generatie: 5G. Dit jaar zal Duitsland vergunningen veilen – en om te kunnen meebieden moeten de aanbieders aan bepaalde voorwaarden voldoen.

Toen ik in Rusland was kon ik overal bellen, ook in het bos. Waarom hier niet?

Ralf Scholz, eigenaar sloperij

Zo moeten ze beloven dat eind 2022 langs snelwegen alle ‘witte plekken’ zijn weggewerkt en mobiele gebruikers kunnen rekenen op 100 megabit per seconde. Voor intensief gebruikte spoorwegen moet tegen die tijd hetzelfde zijn bereikt, en ook voor 98 procent van de huishoudens in iedere deelstaat. Iedere grote provider moet daartoe 500 extra zendmasten bouwen in gebieden die nu nog buiten hun netwerk vallen.

Toch is Domscheit-Berg niet tevreden. 5G zal aanvankelijk duur zijn en slechts op kleine schaal worden uitgerold. „De meeste mensen hebben daar niets aan. Die willen kunnen bellen en internetten met de oude, goedkopere netwerken. Maar helaas zal dat ook de komende jaren nog niet overal in Duitsland mogelijk zijn. En de providers worden niet verplicht om akkoord te gaan met ‘nationale roaming’.”

De staat zou aan de providers veel hogere eisen kunnen stellen, vindt ze. „Maar de overheid heeft een belangenconflict als aandeelhouder van Deutsche Telekom” (31,9 procent). Deutsche Telekom vindt de voorwaarden die aan de aanbieders gesteld worden juist veel te streng, en probeert bij de rechter af te dwingen dat ze versoepeld worden.

Twee kilometer rijden bij brand

„Van mijn kiezers hoor ik voortdurend klachten over het slechte bereik”, zegt Domscheit-Berg. „En het is geen luxeprobleem. Het is slecht voor de economie én voor het persoonlijk leven van mensen. Niet ver van mijn eigen kieskring in Brandenburg stond in december het huis van een boswachter vol rook door een schoorsteenbrand. Omdat zijn huis in een Funkloch staat moest hij eerst twee kilometer rijden voor hij de brandweer kon bellen.”

Voor de bewoners van het Duitse platteland heeft het parlementslid haar hoop gevestigd op de gemeenten. Die kunnen subsidie krijgen als ze zelf een op het glasvezelnet aangesloten zendmast neerzetten en die openstellen voor alle telecomaanbieders. „Alleen weet bijna niemand dat. De overheid zou een grote campagne moeten voeren om daar bekendheid aan te geven.”

Autosloper Ralf Scholz, die zijn bedrijf kort na de val van de Muur begon, in 1991, verwacht niets meer van de overheid. „Aanvankelijk dachten we: met een paar jaar is het opgelost. Maar de politiek doet niets voor ons, ook al stroomt het belastinggeld binnen. Het enige wat we terugkrijgen zijn beloftes. Maar daar kunnen we niet van leven. De vooruitgang dendert voort – maar hier niet.”