Gemeente Tilburg beschermde werknemers te weinig tegen chroom-6

Volgens een onderzoekscommissie is het in Tilburg “flink misgegaan” en is er veel “leed veroorzaakt”. Een andere betrokken instantie, NedTrain, was op de hoogte van de gezondheidsrisico’s maar deelde die informatie niet.

Commissievoorzitter Peter van der Velden presenteerde vandaag het harde eindrapport over de chroom-6 zaak in op een Tilburgse treinwerkplaats aan een van de slachtoffers.
Commissievoorzitter Peter van der Velden presenteerde vandaag het harde eindrapport over de chroom-6 zaak in op een Tilburgse treinwerkplaats aan een van de slachtoffers. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

De gemeente Tilburg heeft tekortgeschoten in het beschermen van ruim 800 mensen die op een werkplaats van NedTrain werkten. Ze werden daar blootgesteld aan het giftige chroom-6. Alle werknemers die tussen 2004 en 2012 bij NedTrain werkten, hebben recht op compensatie.

Dat meldt de Onafhankelijke Onderzoekscommissie Tilburg Chroom-6 donderdag in haar eindrapport. De commissie had het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gevraagd onderzoek te doen naar de zaak.

Volgens de commissie is het “flink misgegaan” en is er veel “leed veroorzaakt”. De commissie schrijft dat werknemers door de blootstelling aan chroom-6 mogelijk ziek zijn geworden, of ze lopen het risico om nog ziek te worden. De gemeente Tilburg, NedTrain en het Spoorwegmuseum hadden dit kunnen voorkomen, maar hebben hun verantwoordelijkheden “verwaarloosd”, aldus de commissie.

De gemeente hield zich niet aan de Arbowet. “De noodzakelijke beschermingsmaatregelen op het gebied van veiligheid en gezondheid bleken gebrekkig en ontoereikend.” Tilburg was niet op de hoogte van de aanwezigheid van chroom-6 in de verf, maar heeft dat ook niet laten onderzoeken. De gemeente heeft in donderdag in reactie op het rapport excuses gemaakt en beloofd met een schadevergoedingsregeling te komen.

Geen keuze

De werknemers moesten onder meer oude verflagen van treinen verwijderen. De verf bevatte chroom‐6 en dat kwam bij het schuren van de treinen, die voor het Spoorwegmuseum bedoeld waren, vrij. De commissie rekent het de gemeente aan dat deze werknemers veelal niet vrijwillig op de werkplaats werkten. De meeste werknemers zaten in de bijstand en moesten op de werkplaats werken als voorwaarde voor het krijgen van een uitkering. “Dreiging van korting of stopzetting van de uitkering hing ze boven het hoofd”, aldus de commissie. De werknemers waren niet op de hoogte van de risico’s.

NedTrain was als enige op de hoogte van de gezondheidsrisico’s van de verf, maar deelde deze informatie niet. “Schokkend”, aldus de commissie. Ook is het bedrijf niet in actie gekomen nadat medewerkers hadden gewaarschuwd dat de arbeidsomstandigheden “onder de maat waren”.

De commissie heeft ook kritiek op de arbeidsinspectie omdat die alleen reageerde op incidenten. “Hoewel volgens de letter van de wet goed gehandeld, verwacht de Commissie juist van de inspectie een bredere blik”, zei de voorzitter tijdens de presentatie van het advies.

Conclusies RIVM

Volgens het RIVM is chroom-6 pas gevaarlijk wanneer de laag die de giftige stof bevat, wordt bewerkt of verwijderd door bijvoorbeeld schuren, krabben of stralen. Op de werkplaats van NedTrain hebben mensen de stof waarschijnlijk vooral binnengekregen via inademing, al valt niet uit te sluiten dat mensen de stof ook via de huid of de mond hebben binnengekregen. Hoeveel chroom-6 ze hebben binnengekregen is niet te achterhalen omdat het te lang geleden is. Daarom heeft het RIVM gekeken naar de dagelijks taken en een risico-inschatting gemaakt.

Er zijn medewerkers met gezondheidsklachten, stelt het RIVM vast. Dit kan het gevolg zijn van blootstelling aan chroom-6, maar het kan volgens het instituut ook een andere oorzaak hebben. “We hebben niet kunnen vaststellen of deze klachten in deze groep vaker voorkomen dan gemiddeld genomen kan worden verwacht.” Chroom-6 kan onder andere longkanker, neuskanker en chronische longziekten zoals COPD veroorzaken.

In november 2018 werd bekend dat justitie een strafrechtelijk onderzoek is begonnen naar de blootstelling aan chroom-6 bij NedTrain. Het Openbaar Ministerie onderzoekt “of er gehandeld is in strijd met voorschriften op het gebied van arbeidsomstandigheden en milieu” en of er een partij strafrechtelijk verantwoordelijk kan worden gehouden.

    • Belia Heilbron