Bezweek de Amerikaanse centrale bank onder druk van Trump?

Vier vragen De Amerikaanse centrale bank kondigt een pauze aan bij de verhoging van de rente. Normaal wil het monetaire beleid in de VS maar niet worden.

Een assemblagefabriek van Fiat Chrysler in Michigan. De werkloosheid in de VS is nog steeds zeer laag.
Een assemblagefabriek van Fiat Chrysler in Michigan. De werkloosheid in de VS is nog steeds zeer laag. Foto Rebecca Cook/ Reuters

Het was nogal een draai die de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank, woensdag maakte. De voorzitter van de Fed, Jerome Powell, kondigde na een vergadering van zijn bestuur een pauze aan in het pad van renteverhogingen dat eind 2015 werd ingezet. De Fed wil eerst „geduldig” wachten hoe de economie, waarin de risico’s zich nu ophopen, het verder gaat doen, zei Powell. Een verwijzing naar verdere renteverhogingen, die in december nog in een verklaring van de Fed stond, werd geschrapt.

Voor onbepaalde tijd blijft het belangrijkste rentetarief van de Fed nu staan op de bandbreedte tussen de 2,25 en 2,5 procent. Dat is historisch gezien een heel laag percentage, hoewel de rente van de Europese Centrale Bank, nóg lager ligt (onder de nul).

De Fed deed woensdag nog meer. De centrale bank zinspeelde op vertraging, of zelfs stopzetting, van de afbouw van de enorme balans die de Fed opbouwde na de crisis. De Fed kocht grootschalig staatsleningen en hypotheekkrediet op om de marktrentes te drukken. Die balans, nu ruim 4.000 miljard dollar, wordt sinds vorig jaar weer een beetje afgebouwd – maar nu zegt de Fed dat zij hierover opnieuw wil nadenken.

Het moet president Donald Trump als muziek in de oren klinken. Hij heeft de Fed fel aangevallen vanwege het beleid van hogere rentes: de economie zou daar onder lijden.

  1. Gaat het opeens zo slecht met de Amerikaanse economie?

    Vooralsnog valt dat wel mee. Door de recente gedeeltelijke sluiting van de federale overheid (‘shutdown’) zijn de groeicijfers over het vierde kwartaal van 2018 nog niet binnen. Maar zelfs als de groei wat lager zou uitvallen dan in het derde kwartaal (3,4 procent op jaarbasis) draait de economie nog steeds goed. De werkloosheid is zeer laag: 3,9 procent. Vertrouwenscijfers voor de industrie waren deze maand boven verwachting goed.

    Maar, zei Powell, er is ook een „tegenstroom” van minder gunstige verwachtingen. In het buitenland gaat het slechter, vooral in China en in Europa. Er is „grote onzekerheid” over de Brexit, over de handelsoorlog en over de economische effecten van de shutdown. Door de onzekerheid kunnen burgers en bedrijven minder goed aan krediet komen, zei Powell. Toch is zijn ommezwaai opmerkelijk: dit speelde in december allemaal ook al.


  2. Bezweek Powell onder de druk van Trump?

    Tijdens de persconferentie werd die vraag gesteld. Niet verbazend, gezien de ongekend harde kritiek van de president op de Fed, die officieel onafhankelijk is. „Het enige probleem” voor de economie is de Fed, twitterde Trump bijvoorbeeld vlak voor Kerst. Powell ontkende iedere vorm van politieke druk bij het Fed-besluit. „Politieke overwegingen” bestaan niet voor de Fed, zei hij. „Integriteitsfouten” maakt het bestuur niet.

    Indirect speelt de politiek wel mee in de bestuurskamer van de Fed. Powell noemde zelf de shutdown en de handelsoorlog. Allebei creaties van Trump. En allebei factoren die bijdragen aan lagere groeiverwachtingen en ook aan onzekerheid op de financiële markten. De markten hebben recent heftige bewegingen laten zien, waarschijnlijk een extra reden voor de Fed om pas op de plaats te maken.

  3. Wordt het monetair beleid ooit weer normaal?

    „Normalisering” is het woord dat de Fed zelf gebruikt voor het beleid van renteverhogingen en afbouw van de balans. Normaal is de situatie nog lang niet, als je bedenkt dat rentes van zo’n 5 procent voor de crisis normaal waren en dat de balans toen amper een kwart van de huidige omvang had. In de eurozone is de situatie nog ‘abnormaler’: de ECB is nog niet eens begonnen met renteverhogingen, laat staan met de afbouw van de balans. Of het nu echt over en uit is met de normalisering hangt er vanaf: is de pauze die Powell heeft aangekondigd kortstondig, of is deze het begin van een nieuwe fase? Analisten hebben uiteenlopende verwachtingen. ABN Amro verwacht geen enkele renteverhoging van de Fed meer dit jaar, ING houdt rekening met tóch een renteverhoging in juni, als de arbeidsmarkt het tenminste goed blijft doen. Als de Fed langer in de pauzestand blijft, zal de ECB waarschijnlijk ook langer wachten met de eerste rentestap.

    Lees ook: ECB zakt weg in moeras van lage rentes
  4. Wat betekent de nieuwe lijn van de Fed voor de markten?

    Hét verhaal van de financiële markten van na de crisis duurt zo maar voort. De centrale banken houden de rentes, op de korte en de lange termijn, laag. Beleggers, hongerig naar rendement, wijken uit van obligaties (die door de lage rente weinig opbrengen) naar aandelen of andere beleggingen, zoals onroerend goed. Dit drijft de aandelen- en vastgoedprijzen op. Niet voor niets steeg de S&P 500-index direct na de Fed-vergadering met 1,5 procent. De Dow Jones-index schoot door de 25.000 punten heen. „Geweldig nieuws”, twitterde Trump meteen. Het klonk bijna als een complimentje aan Powell.

    • Mark Beunderman