‘Facebook betaalde jongeren voor inzage telefoongebruik’

Sociale media Met de app Facebook Research gaat al het internetverkeer van de telefoon via servers van Facebook. „Het is niets meer dan marktonderzoek.”

Facebook wil weten welke apps jongeren gebruiken – en die dan overnemen.
Facebook wil weten welke apps jongeren gebruiken – en die dan overnemen. Foto Hollandse Hoogte

Facebook heeft sinds 2016 gebruikers benaderd en betaald om een app te installeren die vrijwel al het telefoongebruik kon inzien. Het techbedrijf benaderde gebruikers tussen 13 en 35 jaar oud, onder wie dus jongeren die officieel ouderlijke toestemming moesten vragen. Dat meldde de Amerikaanse nieuwssite TechCrunch woensdag.

Het gaat om de app Facebook Research, waarmee al het internetverkeer van de telefoon via servers van Facebook gaat. Zo kreeg het bedrijf inzage in onder meer de inhoud van berichten, foto’s, video’s, e-mails, internetgebruik, locatiebepaling en het gebruik van andere apps op de telefoon. Mensen die de app installeerden ontvingen een vergoeding van zo’n 20 dollar per maand, aldus TechCrunch. Ook kregen gebruikers een bonus als ze vrienden aanmeldden voor de app, die inmiddels niet meer voor iPhones te downloaden is. Op Android-toestellen blijft deze vooralsnog wel beschikbaar.

De BBC meldde woensdag dat deelnemers aan het onderzoek volgens de gebruikersvoorwaarden van de app geen informatie met derden mogen delen over het project. Ook zou de leeftijdscontrole van de app eenvoudig te omzeilen zijn.

Onstilbare datahonger

Critici zien in de app een nieuw voorbeeld van de ogenschijnlijk onstilbare datahonger van Facebook. Het bedrijf zegt echter dat het gaat om gebruikelijk marktonderzoek waarbij het gedrag van Facebook-gebruikers wordt geanalyseerd, en niet om het bespioneren van mensen. „Er is niets geheim aan de app. [...] Alle gebruikers die zich hiervoor hebben opgegeven is om toestemming gevraagd en zijn hiervoor betaald. Bovendien is minder dan 5 procent van de deelnemers minderjarig. Ieder van hen heeft voor ouderlijke toestemming getekend”, zegt een woordvoerder van Facebook Benelux desgevraagd.

De app aanmerken als „gewoon” marktonderzoek is opmerkelijk, zegt een woordvoerder van de Nederlandse privacy-organisatie Bits of Freedom. „Ik ken geen enkel marktonderzoek dat alles wat ik op mijn telefoon doe kan bijhouden. Bedrijven gebruiken hier doorgaans gewoon vragenlijsten voor.” Volgens Bits of Freedom valt de poging van het bedrijf binnen een bredere trend. „Facebook probeert wanhopig uit te zoeken wie zijn concurrenten zijn en welke andere communicatiediensten veel worden gebruikt door tieners.”

Een paar jaar geleden lanceerde Facebook al een soortgelijke app, Onavo Protect-VNP Security. De app zou extra bescherming van persoonlijke gegevens op telefoons bieden, maar onder meer de Consumentenbond waarschuwde gebruikers dat de app al het internetverkeer van apparaten analyseerde. Alle informatie werd met Facebook en advertentiepartners gedeeld. „In feite was het doel van Onavo om concurrerende apps op telefoons te kunnen identificeren. Als deze groot genoeg worden, wil Facebook de apps kunnen opkopen”, zegt de woordvoerder van Bits of Freedom.

De Onavo-app werd vorig jaar augustus uit Apple’s app-store gehaald, omdat het niet aan de regels van Apple voldeed voor het verzamelen van data. Na publicatie van TechCrunch meldde Facebook de app niet langer op iPhones aan te bieden. Het is niet bekend hoeveel gebruikers deze hebben gedownload, en of ook Facebookgebruikers in Nederland de gewraakte app gebruiken.

    • Cosette Molijn