Werken bij Indiase Spoorwegen: 24 miljoen sollicitaties voor 90.000 banen

Werkgelegenheid De economie groeit in India hard, maar nog steeds minder hard dan het aantal jongeren. Zo kan het gebeuren dat hoogopgeleiden massaal solliciteren voor een baan bij de Indiase Spoorwegen – als schoonmaker of assistent-machinist.

Werknemers van de Indiase Spoorwegen maken een treinwagon schoon bij een station in de stad Bangalore.
Werknemers van de Indiase Spoorwegen maken een treinwagon schoon bij een station in de stad Bangalore. Foto Manjunath Kiran/AFP

Verstopt in een zijstraat in het zuiden van Delhi, in een gebouw behangen met posters vol afkortingen, worden dromen verkocht voor 8.000 roepies. Zo’n honderd euro. De ouders van Neeraj, een vriendelijke jongen van 26 die vanwege zijn plaats in het kastesysteem geen achternaam heeft, hadden het er graag voor over.

De droom van hun zoon: een baan bij de Indiase Spoorwegen. En dus bracht Neeraj de afgelopen maand zijn dagen door in een klaslokaaltje zonder ramen. Samen met nog zo’n twintig anderen, vooral jongens, werd hij hier klaargestoomd voor de volgende ronde van wat ook wel is omschreven als de grootste wervingsprocedure in de geschiedenis van India.

De concurrentie is moordend en vooral: talrijk.

In februari kondigden de Indiase Spoorwegen aan dat ze na jaren van relatieve stilte weer mensen gingen aannemen. En niet zo’n beetje ook. Minimaal 90.000 functies zouden er vrijkomen, van sjouwer en schoonmaker tot assistent-machinist. Maar de 24 miljoen sollicitaties die daarop binnenkwamen, waren zelfs voor Indiase begrippen astronomisch. De afgelopen maanden waren de eerste sollicitatierondes, voor sommige functies wordt nu nog de juiste kandidaat gezocht.

Neeraj, die zijn verlegenheid compenseert met een opgetrokken capuchon, heeft nog geluk. Hij solliciteerde voor assistent-machinist, een categorie die een technisch diploma vereist. Veruit de meesten mikten op een van de simpele baantjes, waarvoor een middelbareschooldiploma voldoende is. Onder hen waren masterstudenten en promovendi.

Waarom zelfs degenen met een universitair diploma massaal solliciteren op een functie die niet meer behelst dan het zeulen met koffers? Vraag het in de talloze coachingscentra waar ze zich voorbereiden, of bij de aangewezen locaties waar ze zich door de volgende verplichte test heen worstelen, en overal klinkt hetzelfde antwoord: het is veilig.

„Je kunt niet zomaar worden ontslagen.”

„Je krijgt een goed salaris.”

„Een pensioen.”

„Je bent verzekerd.”

Het verhaal van de miljoenen sollicitanten bij Indiase Spoorwegen is er dan ook een van een zoektocht naar zekerheid in een land waar de economie razendsnel groeit, maar niet zo hard als het aantal jonge en in toenemende mate opgeleide Indiërs. Die willen niet zomaar een baan, ze willen een échte baan. Met een schriftelijk contract, een normaal salaris en alles wat daarbij komt kijken.

Is de banenmotor gestokt?

Daarvan zijn er bij lange na niet genoeg. Volgens de laatste officiële cijfers ontvangt nog geen 20 procent van de om en nabij de half miljard werkende Indiërs een vast loon. De bulk werkt informeel, een enkeling op contractbasis, zonder enige vorm van zekerheid. Aan het eind van de maand heeft het merendeel niet meer dan 10.000 roepies verdiend: 125 euro.

De hoopvollen die straks bij de spoorwegen aan de slag gaan als sjouwer of poortwachter, banen onderin de hiërarchie, verdienen al snel het dubbele.

Voor de oppositie, die zich opmaakt voor zwaarbevochten verkiezingen dit voorjaar, zijn de miljoenen sollicitanten bij de Indiase Spoorwegen daarmee het symbool geworden van premier Narendra Modi’s gebroken beloftes. Was het immers niet Modi die in 2014 de jeugd in het land bezwoer dat hij als premier van India een banenmachine zou maken?

De regering claimt dat zij wel degelijk voor miljoenen banen heeft gezorgd, iets dat moeilijk valt te controleren aangezien er sinds 2016 geen officiële cijfers meer over de Indiase arbeidsmarkt zijn gepubliceerd. Die zijn er wel, ze worden alleen niet openbaar gemaakt. Donderdag lekten ze alsnog uit. Daaruit blijkt dat de werkloosheid in 45 jaar niet zo hoog is geweest, vooral onder jongeren.

De massale jacht op overheidsbanen vertelt een ander verhaal. Want hoewel ongeëvenaard in aantallen is de situatie bij de Spoorwegen niet uniek.

Toen bij de politie van Uttar Pradesh, een deelstaat in het noorden van India, afgelopen zomer 62 vacatures vrijkwamen voor een functie die nog het meest doet denken aan die van postbode, reageerden ruim 90.000 mensen, het gros hoogopgeleid. De belangrijkste eis: kandidaten moesten kunnen fietsen.

Tot een vervolg is het nog niet gekomen. Volgens het hoofd van de betreffende afdeling worden de vacatures mogelijk opnieuw opengegooid, maar dan met een universitaire opleiding als bijkomende vereiste. „Dan is de concurrentie ten minste eerlijk.”

Tekst gaat door onder de foto’s. Drukte bij een examencentrum, waar sollicitanten een test moeten doen om in aanmerking te komen voor een baan bij de Indiase Spoorwegen:

De romantiek van het spoor

Toegegeven, ook Amitabha Khare was verrast. Khare, een allerhartelijkste zestiger, werkte meer dan 35 jaar bij de Indiase Spoorwegen, op het laatst als hoofd werving. Miljoenen aan sollicitaties, het was eerder voorgekomen, zegt hij. Maar 24 miljoen? Zijn ogen glinsteren vanachter een dun montuur. „Hoeveel inwoners heeft Nederland ook alweer?”

Khare, gekleed in een dik vest boven een nette pantalon, ontvangt in zijn lichte woning op de zevende verdieping. Locatie: een aangeharkte wijk in Delhi waar alle buren voor de overheid werken. „Dit appartement is van de spoorwegen”, zegt hij trots. Nog zo’n fijne bijkomstigheid. Helaas voor het gezin niet meer voor lang. Khare ging onlangs met pensioen en dus moeten ze verhuizen.

Maar niet voordat hij afzwaaide met de grootste klus uit zijn carrière. De logistiek alleen al bezorgde hem slapeloze nachten. Door heel het land moesten geschikte locaties worden gevonden voor de computertesten die alle kandidaten zouden doen. Met vragen over historische data, geografie, wiskunde. Ook voor wie als sjouwer aan de slag wil.

„Een sjouwer blijft niet voor altijd een sjouwer”, legt Khare uit. „Misschien wordt hij op een gegeven moment wel kaartjesverkoper. Dan moet-ie kunnen rekenen.”

Vraag de voormalig spoorwegenman wat hij denkt dat al die miljoenen jongeren bewoog te solliciteren, en hij begint over romantiek. Over het Indiase spoor als een „symbool voor macht en vooruitgang” dat iedere uithoek van het subcontinent verbindt.

In India, geobsedeerd met rangen en standen, geeft een baan bij de overheid een bepaalde status, zegt Khare. „Zeker in het rurale noorden.” Dat verklaart volgens hem ook deels waarom veruit de meeste sollicitanten uit staten als Uttar Pradesh, Bihar en Rajasthan komen. Weer die lach: „Het maakt je een betere huwelijkskandidaat.”

De spoorwegen zijn daarbij notoir om alle extra’s: niet alleen werknemers reizen gratis of met korting en kunnen terecht in een van de ziekenhuizen van het spoorbedrijf, dat geldt ook voor hun familieleden. Een zorgverzekering is in India voor de meesten onbetaalbaar.

Familieleden wachten op sollicitanten die een examen maakten om in aanmerking te komen voor een baan bij de Indiase Spoorwegen. Foto Eva Oude Elferink

Ook aan het werk in Idia: de traditionele maaltijdbezorgers. Deze dabbawalla’s brengen de lunch altijd op tijd

‘Ik wil gewoon een overheidsbaan’

Langs een weg in een voorstad van Delhi, waarop vrachtwagens luid toeterend voorbij scheuren, denkt de 22-jarige Ankur Virbhun even na. Voor hoeveel overheidsbanen hij inmiddels heeft gesolliciteerd? Het leger, twee keer. Niet gelukt. De spoorwegpolitie, die procedure loopt nog. De politie van Uttar Pradesh, ook daarvoor is hij nog in de running.

En morgen heeft hij een tweede test voor de baan van assistent-machinist. Virbhun, die een wetenschapsmasteropleiding deed en ondanks de winterkou teenslippers draagt, moet er zelf om lachen. Hij wil gewoon een overheidsbaan, zegt hij. Zijn vader werkt in de luchtmacht, zijn zus op een overheidsschool. Die zekerheid wil hij ook. „Net als iedereen.”

Tot het zover is, maakt Virbhun er het beste van. Om de hoek van een examencentrum dat deze dagen door de spoorwegen wordt gebruikt, ontfermt hij zich voor twintig roepies over de tassen en telefoons die kandidaten niet mee naar binnen mogen nemen. Voor een paar honderd roepies geeft hij ook coaching, zegt hij. Aan leeftijdsgenoten die net als hij zo’n baan willen binnenslepen.

Dat hem dat zelf nog niet is gelukt, ziet Virbhun niet als een bezwaar. Hij heeft inmiddels genoeg testen gemaakt om te weten wat voor vragen ze kunnen verwachten. Bovendien: zo oefent hij zelf ook meteen.

En Neeraj? Die heeft zijn tweede test er inmiddels op zitten. „Het ging goed”, zegt hij opgelucht over de telefoon. De volgende ronde, een psychologische test, heeft hij vast gehaald. Voor het geval dat toch niet zo is, heeft de twintiger onlangs ook op een andere functie bij de spoorwegen gesolliciteerd. Er is immers nog een klok die mee tikt: Neeraj wil graag trouwen.

Met medewerking van Tripta Narang.