De beste tips voor een stedentrip naar Wenen

Reizen Vergeet de toeristische attracties, de beste tips voor een stedentrip komen van kenners. Wat is er te doen in Wenen? NRC-correspondent Caroline de Gruyter weet het.

Het Hundertwasserhaus.
Het Hundertwasserhaus.

Wenen is een van de fijnste steden in Europa. Het leven is er betaalbaar. Het openbaar vervoer is super. Het culturele aanbod is enorm – andere steden bezuinigen erop, maar het Weense cultuurbudget gaat elk jaar omhoog. Aan alles merk je dat deze stad, nu de hoofdstad van een klein ruraal land, honderden jaren het kloppende hart was van het Habsburgse Rijk. Honderd jaar geleden, bij de ineenstorting van het Rijk, woonden hier 2 miljoen mensen – Wenen was toen de zesde grootste stad ter wereld. Daarna volgden twee wereldoorlogen, met een burgeroorlog ertussen. Tijdens de Koude Oorlog lag Wenen veertig kilometer van het IJzeren Gordijn. Het was een backwater waar niemand meer veel te zoeken had, behalve spionnen. In 1989 woonden er nog 1 miljoen mensen. Sinds 1989 groeit de stad weer, vooral door migratie uit Midden- en Oost-Europa; de teller staat op 1,9 miljoen. In de metro hoor je ettelijke talen. Zo moet het in de Habsburgse tijd ook geweest zijn. Wie de stad en de politiek van Oostenrijk wil begrijpen en invoelen, begint dan ook met het Habsburgse spoor te volgen.

Kloppend hart

Toeristen overspoelen Habsburgse attracties als de Hofburg met de Sissi-appartementen en de Spaanse rijschool. Er zijn ook genoeg plekken waar minder mensen komen. Bezoek de Hermesvilla, die de keizer voor Sissi liet bouwen in de Lainzer Tiergarten. Of koop een kaartje voor de Staatsoper – prijzig, maar er zijn staplaatsen –, een van de beste opera’s ter wereld. Netjes aankleden: dit is Wenen, waar men verzot is op maskerades en verkleedpartijen. Eet daarna schnitzels bij Plachuttas Gasthaus zur Oper (Walfischgasse). Het Schönbrunn-paleis in Hietzing zit bomvol toeristen. Dus doe als de locals en bezoek het olympische zwembad achterin het park (tussen mei en september), óf het oude kinderverblijf, verbouwd tot ontbijt- en lunchtent Jausen Station (maart-oktober). Bestel Kaiserschmarren: pannenkoekbrokken met pruimencompôte. Wie een écht Weense ervaring wil opdoen, boekt een bal in de Hofburg. Dat kan online. Je moet in vol ornaat, de buffetten zijn vreselijk en de walsen te kitsch voor woorden. Maar heel Wenen doet eraan mee.

Winkelen

In Wenen is geld. Véél geld. De hele binnenstad wordt opgekocht door rijke Russen, Oekraïeners en Moldovaren. Alle dure merken hebben winkels rondom de Graben geopend. Interessanter is waar al dat spul tweedehands terecht komt. De insiders weten het: bij Bocca Lupo, waar de rijken hun (bal)jurkjes na één keer dragen naartoe brengen. Mannen kopen hier niets tweedehands maar kiezen stof uit bij Jungmann en laten er een Weens jasje van maken.

Gastronomie

Hier houden ze van goed eten. En van een glas. Wat opvalt is hoe bourgondisch deze (katholieke) stad is. Ga rond lunchtijd naar Zum Schwarzen Kameel – de bar, niet het restaurant – en eet boterhammetjes-met-Aufstrich. Bij Bräunerhof, de favoriete hangout van schrijver Thomas Bernhard, kom je voor de ambiance, niet voor de cuisine – hoewel de omeletten en dagschotels prima zijn. Ga voor echt traditionele kost naar Gasthaus Wolff.

Kunstaanbod

Wenen heeft geweldige musea, bijvoorbeeld in het MuseumsQuartier. Vooraf boeken hoeft niet – de Bruegel-tentoonstelling in 2018 was een uitzondering, en hopelijk blijft het daarbij. Het Albertinamuseum stelt, vanwege het driehonderdjarig bestaan van het prinsdom Liechtenstein, de vermaarde prinselijke collectie tentoon. Na de zomer is grafiek van Albrecht Dürer te zien, uit eigen collectie. Wie niet weet waar hij heen moet, kan sowieso altijd in het Albertina terecht. In de vaste collectie zitten schitterende Rembrandts en Schieles. Het Unteres Belvedère, nog een Habsburgs paleis, toont tot mei vrouwelijke kunstenaars van het Weense modernisme – de periode net na de Eerste Wereldoorlog. Naast de traditionele, conservatieve Habsburgse kant, belichaamt Wenen ook de reactie daarop. Reform-voeding, vroeg-moderne meubelen en keramiek van de Wiener Werkstätte, en later de bouwsels van Hundertwasser – het zijn allemaal pogingen om niet in het verleden te blijven hangen en wéér grote conflicten in te sukkelen.

Meer tips

De schitterende Art Nouveau-stations van Otto Wagner, van rond de eeuwwisseling, worden een voor een gerenoveerd.

Boekwinkel Shakespeare & Company, voor de beste collectie klassieke Habsburgse en Oostenrijkse auteurs in Engelse vertaling (van Josef Roth tot Elfriede Jelinek).

Heel Wenen zwemt ’s zomers in de Donau. Je kunt er gewoon met de metro heen. Strandtenten zijn er zelfs in de stad, bij Schwedenplatz, langs de kade van het Donaukanaal.

In september/oktober adverteren veel cafés met een glas ‘Sturm’. Dat is de eerste, troebele persing van wijn – het lijkt een beetje op licht-alcoholisch druivensap.

Museumtip: een heel museum gewijd aan boek en film The Third Man, gedraaid in de donkere dagen na de Tweede Wereldoorlog, toen Wenen door de geallieerden werd bestuurd en een nest vol spionnen was.