Vooral angst houdt coalitie nu bijeen

Kinderpardon Rutte III overleefde een bijna-crisis naar aanleiding va het kinderpardon. Het was nog veel spannender dan de buitenwereld heeft gezien, zeggen direct betrokkenen. De „kibbelcoalitie” blijft helemaal alleen staan.

Debat kinderpardon in de Tweede Kamer. Staatssecretaris Mark Harbers van Justitie en Veiligheid (VVD) voor het debat.
Debat kinderpardon in de Tweede Kamer. Staatssecretaris Mark Harbers van Justitie en Veiligheid (VVD) voor het debat. Foto David van Dam

De coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie heeft aan de rand gestaan van een crisis naar aanleiding van het kinderpardon. Het was spannend, nog veel spannender dan de buitenwereld heeft gezien, zeggen direct betrokkenen.

Maar er was ook iets wat de vier regeringspartijen bond: angst. En niet zonder reden.

Behalve de ChristenUnie staan ze in de peilingen op fors verlies, aan verkiezingen hebben ze nu niks. Wat meespeelt: in de CDA-achterban wordt gemopperd over het leiderschap van Buma, de VVD is beducht voor koppen in De Telegraaf, die de stemming onder veel kiezers bepaalt (woensdag was de kop: ‘VVD door de knieën’). D66-fractievoorzitter Rob Jetten heeft tijd nodig om zijn leiderschap te bewijzen. Gert-Jan Segers (ChristenUnie) wil met het motto ‘wij nemen wel verantwoordelijkheid’ de Provinciale Statenverkiezingen ingaan. Maar wie hoort die boodschap als er zoveel gedoe is in de coalitie?

En zo was er woensdag opvallende eensgezindheid in het Kamerdebat. De vier partijen verdedigden een compromis dat na anderhalve week moeizaam onderhandelen tot stand was gekomen. Zo’n 700 kinderen maken daardoor grote kans op een verblijfsvergunning. Maar uiteindelijk verdwijnt het kinderpardon.

Dubbelspel

De onderhandelaars speelden telkens dubbelspel: ze begrepen dat ze, als ze Rutte III wilden redden, andere partijen wat moesten gunnen. Sybrand Buma (CDA) had het zelfs openlijk zo gezegd: ik sta op 9 februari voor het partijcongres. Buma’s gezag als leider stond op het spel.

Tegelijkertijd waren het wantrouwen en de ergernis zo hoog opgelopen dat partijen, zoals een betrokkene het noemt, „rekeningen begonnen te vereffenen”. De draai van het CDA over het kinderpardon (eerst tegen, toen voor) was mede ingegeven door een interview dat Klaas Dijkhoff (VVD) een week eerder in De Telegraaf had gegeven over het klimaatakkoord. Dijkhoff had zelfs gezegd dat het kabinet erover kon vallen. Dat zat Buma hoog.

Daarna was de ChristenUnie gekomen met de eis van een uitzetstop voor gezinnen die misschien onder een ruimer kinderpardon vielen. Opnieuw stond Dijkhoff onder druk.

Buma, Jetten en Segers wantrouwden Dijkhoff. Maar ze maakten zich ook zorgen: wilde hij nog wel zijn best doen voor de coalitie? De VVD stond het afgelopen jaar vaak alleen of trok aan het kortste eind: bij de dividendbelasting, bij het aftreden van Halbe Zijlstra. Straks is de meerderheid in de Eerste Kamer weg, wat moet Rutte III dan nog?

Natuurlijk gaat het kinderpardon over kinderen, zeggen betrokkenen, maar oud zeer en strategische overwegingen spelen ook altijd mee.

De VVD zei de hele vorige week en ook nog in het weekend ‘nee’ tegen een uitzetstop en een ruimer kinderpardon. Het was Rob Jetten die maandag de impasse doorbrak: waarom zouden de partijen niet nú met een definitieve afspraak komen? Niet iets tijdelijks bedenken, maar daadkracht tonen. Bij de VVD was doorgedrongen wat er voor Buma op het spel stond. De partij zag af van het ‘nee’. Of: ging door de knieën. Maar dan wel, in de ogen van de partij zelf, om van alles ‘op te rapen’ – zoals de afschaffing van het kinderpardon.

Lees ook: Zonder Dijkhoff praat de Kamer niet over het klimaat

Volgens sommigen is de coalitie er „sterker” uit gekomen. Maar misschien ook nóg eenzamer. Op woensdagmiddag zou er een Kamerdebat zijn over het klimaatakkoord en vooral over het interview van Dijkhoff. Maar die kwam niet, de VVD stuurde de klimaatwoordvoerder. Dat deden ook CDA, D66 en CU. PvdA-leider Lodewijk Asscher legde het debat stil, met steun van de hele oppositie. De „kibbelcoalitie” stond helemaal alleen.

Klimaat en asiel pagina 4-5

    • Guus Valk
    • Petra de Koning