Rechtspraak

D66, SP: laat rechters voortaan hun eigen bestuurders kiezen

Het plan moet de kloof tussen rechters en het bestuur van de rechtspraak verkleinen. Ook willen de twee partijen dat er meer geld vrijkomt voor innovatie in de rechtspraak.

D66 en SP willen dat rechters hun eigen gerechtsbestuurders gaan kiezen. De bestuurders van de tien rechtbanken en vier gerechtshoven worden nu aangesteld door de Raad van de Rechtspraak, de organisatie van de rechterlijke macht in Nederland. De leden van deze raad worden op hun beurt benoemd door de minister van Justitie.

De Kamer debatteert deze donderdag over de rechtspraak. D66 en SP zullen samen het voorstel doen om de 2.500 rechters hun eigen bestuurders te laten kiezen. Ook willen de twee partijen dat er meer geld vrijkomt voor innovatie in de rechtspraak.

Financiering veranderen

Daarnaast stellen de twee partijen voor om de manier waarop de rechtspraak wordt gefinancierd te veranderen. Nu krijgt de rechtspraak geld op basis van het aantal rechtszaken dat wordt afgedaan, de ‘output-financiering’. Mede doordat het aantal zaken de laatste jaren terugloopt, komt de rechtspraak geld tekort – vorig jaar zo’n 40 miljoen euro. Daardoor dreigen er bezuinigingen op de rechtspraak. D66 en SP stellen voor om innovatie binnen de rechtspraak en vaste lasten zoals onderhoud aan gebouwen, voortaan apart te financieren.

Lees ook: Rechters willen niet opdraaien voor mislukte digitalisering

Veel van de voorstellen van D66 en SP komen overeen met een ‘toekomstvisie’ die een groep kritische rechters – de zogenoemde ‘Tegenlicht-groep’ – afgelopen najaar schreef. Zij baseerden zich mede op een enquête onder de helft van de rechters, waaruit bleek dat velen van hen een kloof met de gerechtsbestuurders voelen.

D66’er Maarten Groothuizen: „Met dit plan moeten problemen waar rechters tegenaan lopen op de werkvloer beter doorkomen bij het bestuur.” SP-Kamerlid Michiel van Nispen neemt het grotendeels mislukte digitaliseringsproject KEI als voorbeeld: „Er is toen niet genoeg geluisterd naar rechters, terwijl veel van hun kritieken terecht bleken.”

De Raad voor de Rechtspraak wil juist een verdere centralisering van macht bij de Raad. Dat zou het bestuur over de rechtspraak effectiever maken. Dit voorjaar onderhandelen de Raad voor de Rechtspraak en het ministerie van Justitie en Veiligheid over de financiering voor de komende drie jaar. De Raad heeft al eerder laten weten minder afhankelijk te willen worden van het aantal rechtszaken.

Momenteel loopt er nog een onderzoek hoe de rechtspraak financieel verder moet. Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) – politiek en financieel verantwoordelijk voor de rechtspraak – wil dat de rechtspraak zelf met voorstellen komt om haar financiën op orde te krijgen.