Parijs ziet geen andere keus dan Syriëgangers zelf op te halen

Frankrijk Nu de VS uit Syrië vertrekken, komen westerse jihadi’s er mogelijk vrij. Frankrijk overweegt ze actief te repatriëren.

Een kamp in Ain Issa, Syrië, waar ook IS-families met verschillende nationaliteiten wonen.
Een kamp in Ain Issa, Syrië, waar ook IS-families met verschillende nationaliteiten wonen. Foto Nicole Tung

Dat de Franse regering zich voorbereidt op de mogelijke terugkeer van jihadisten die nu vastzitten bij Koerdische groepen in Noordoost-Syrië is begrijpelijk: door het plotselinge besluit van president Trump om Amerikaanse troepen uit het gebied terug te trekken, ontstaat een nieuwe, uiterst instabiele veiligheidssituatie.

„De Amerikanen trekken zich terug uit Syrië. Er zitten op dit moment mensen in gevangenissen die daar vastgehouden worden omdat de Amerikanen er zijn”, zei minister van Binnenlandse Zaken Christophe Castaner dinsdag bij BFMTV. „Zij gaan vrijkomen en willen terug naar Frankrijk. Ik wil dat allen die terugkeren direct aan justitie worden overdragen.”

Volgens de zender zou het gaan om circa 130 voormalige strijders, die door Frankrijk al in de komende weken actief gerepatrieerd kunnen worden. Dit om te voorkomen dat ze ofwel op eigen houtje terugkeren en aanslagen kunnen voorbereiden ofwel in handen van het regime van Bashar al-Assad vallen. De groep Fransen maakt deel uit van de ongeveer 900 buitenlandse gevangenen die nu in twee Koerdische kampen verblijven. De Koerden vrezen dat bij een vertrek van de Amerikanen het Turkse leger hier de macht grijpt.

Maar het aantal van 130 te repatriëren Franse jihadisten werd een paar uur later door Castaner alweer ontkend. In het parlement zei hij dat nog geen definitief besluit is genomen. „Als er ter plaatse Fransen zijn die uitgezet moeten worden, dan weten we waar ze zijn, wie het zijn en dat als ze voet op Franse bodem zetten, ze ogenblikkelijk worden gearresteerd en berecht.” Maar, volgens weekblad L’Express, gaat het bij een groot deel van de groep waarover nu gesproken om kinderen.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt niettemin dat „alle opties onderzocht worden om te voorkomen dat potentieel gevaarlijke personen uitbreken en zich verspreiden” teneinde „de veiligheid van de Fransen te waarborgen”. Dat is, hoe omzichtig geformuleerd ook, een radicale koerswijziging.

Ondanks herhaalde verzoeken van de Koerden weigerde Frankrijk, zoals de meeste westerse landen, tot nu toe onderdanen te repatriëren. Strijders die zich in Irak of Syrië bevonden en daar uit naam van Islamitische Staat misdaden hadden begaan, moesten dáár berecht worden. „We organiseren uiteraard op geen enkele wijze de terugkeer van hen die de keus hebben gemaakt te gaan strijden tegen de coalitie”, zei premier Édouard Philippe eind 2017 nog stellig. Alleen voor kinderen is „van geval tot geval” bekeken of ze terug konden. Enkele „tientallen” (jonge) kinderen zouden, na toestemming van de moeder, sinds 2014 naar gastgezinnen, familie en opvanghuizen in Frankrijk gebracht zijn. Daar worden ze strikt in de gaten gehouden.

Formeel, zegt Buitenlandse Zaken, moeten de door Koerden gedomineerde Syrische Democratische Strijdkrachten in de regio Rojava nog besluiten hun gevangenen „uit te zetten naar Frankrijk”, waar ze berecht zullen worden. Waar ze tot die tijd ondergebracht worden, is onduidelijk. Nu al zitten in afgezonderde vleugels van Franse cellencomplexen ruim 500 mensen vast op verdenking van betrokkenheid bij terrorisme. Nog eens 250 Franse jihadisten zouden zich in Syrië en Irak nog altijd in vrijheid of bij IS bevinden.

Het zijn eerst Fransen, daarna jihadi’s

Maar Frankrijk heeft weinig andere keus, zegt specialist Jean-Charles Brisard van het Centre d’Analyse du Terrorisme tegen Le Figaro. „Het overbrengen van de jihadisten is de enige verantwoordelijke en levensvatbare oplossing om ervoor te zorgen dat ze geneutraliseerd worden en zich voor hun daden verantwoorden.” Frankrijk heeft bovendien een verantwoordelijkheid voor zijn onderdanen, zei Castaner. „Het zijn in de eerste plaats Fransen en daarna pas jihadisten.”

Die opmerking viel niet goed bij de rechtse oppositie. „Nee, meneer Castaner! Het zijn jihadisten, ze zouden niet meer Frans moeten zijn”, twitterde Marine Le Pen van de Rassemblement National (voorheen het Front National). Ze riep in herinnering dat president Macron, al toen hij onder François Hollande minister was, altijd tegen het intrekken van de nationaliteit van jihadisten was: een teken van zwakte, volgens haar.

Volgens Laurent Wauquiez van de conservatieve Republikeinen, is „maar één oplossing” mogelijk: „verbod op terugkeer van hen die vertrokken zijn voor de jihad”. Een partijgenoot van hem, Pierre-Henri Dumont, pleitte voor het „liquideren” van Syriëgangers om te voorkomen dat ze in Frankrijk schade aanrichten.

Lees ook: België wil kinderen wel terug, maar geen IS-ouders

„We doden ze ter plaatse met gerichte aanslagen, zoals dat altijd is gebeurd”, zei hij, verwijzend naar berichten dat Hollande hooggeplaatste Fransen bij IS door Iraakse troepen heeft laten uitschakelen.

Onder de door Koerden vastgehouden jihadisten zit volgens Le Monde onder anderen de 35-jarige Adrien Guihal, die lang de „Franse stem” van IS was. In juni 2016 eiste hij namens de terreurorganisatie de aanslag op tegen een politieagent en diens partner in het plaatsje Magnanville en een maand later de aanslag met een vrachtwagen op de boulevard in Nice.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.