Ophef over De Verleiders in DWDD, Matthijs zegt sorry

Zap Zelfs de minister kritiseerde het optreden van De Verleiders over privacy in De Wereld Draait Door. Matthijs van Nieuwkerk zegt nu dat hij is tekortgeschoten in “kritische verbazing”.

In De Wereld Draait Door komt Matthijs van Nieuwkerk terug op de kwestie van De Verleiders en de AIVD.
In De Wereld Draait Door komt Matthijs van Nieuwkerk terug op de kwestie van De Verleiders en de AIVD. BNNVARA

Als de minister van Binnenlandse Zaken televisiekritiek gaat bedrijven dan weet je dat er iets aan de hand is in het land (al zullen er ook mensen zijn die beredeneren dat er dan juist niets aan de hand is in het land). Dinsdag om tien uur twitterde Kajsa Ollongren (D66): „Met stijgende verbazing geluisterd naar de beweringen van deze acteurs bij #dwdd #factfree. Het werk van de @aivd is geen toneelstuk.”

Ze was niet de eerste die zich opwond over de vijf acteurs van De Verleiders die maandag reclame maakten voor hun toneelstuk #ikhebnietsteverbergen en dat deden door alarmerende berichten de studio in te slingeren. Over hoe de geheime dienst je als volksvijand registreert wanneer je in het verkeerde postcodegebied kunstmest koopt. Over hoe banken het beheer van onze rekeningen gaan overnemen. Over hoe contactloos betalen zeer onveilig zou zijn. En meer.

Allemaal onzin, vond techjournalist Daniël Verlaan (RTL). Hij wijdde nog dezelfde avond zestien tweets aan de feitelijke onjuistheden die hij had ontdekt. Dit was bangmakerij. Waarom had DWDD geen mensen aan tafel die iets van de materie wisten, vroeg hij zich af. Sterker: een van de acteurs verklaarde tevreden dat ze niet met deskundigen hadden gesproken „om onze objectiviteit niet in gevaar te brengen”. Over die opmerking zo meer.

Lees ook: AIVD bijt van zich af na claims in DWDD

Eerst de verdediging van het programma. Wat in het gekrakeel ten onder ging was het begin van het item, dat bestond uit een geestige dialoog uit de voorstelling. Die zat vol technologievrees en overdrijving, maar was overduidelijk toneel. Toneel dat een belangrijke maatschappelijke rol van kunst vervulde, namelijk dóórdenken, chargeren en kijken of je buiten de gebaande paden tot nieuwe inzichten kunt komen.

Kunst kan zaken op losse schroeven zetten en moet ook niet bang zijn om #factfree te zijn – en in het verlengde daarvan is het een grote verdienste van DWDD dat het die kunst onder de aandacht van een miljoenenpubliek brengt.

Toch ging er iets mis. Want George van Houts en zijn kompanen maakten vervolgens razendsnel de overstap naar de echte wereld, waar zij, zeer enthousiast over zichzelf, hun hersenspinsels als waarheid verkochten.

Daar komen we bij het zinnetje dat De Verleiders niet met deskundigen spreken om hun ‘objectiviteit’ niet in het geding te brengen. Dat is onzin, al is het maar omdat de heren hier niet hun objectiviteit aan het beschermen waren, maar hun subjectiviteit – hun recht om te filosoferen zonder te factchecken.

Spreidstand van het infotainment

Dat is op het toneel geen probleem, maar DWDD is geen toneelstukje – het is een talkshow met journalistieke principes. Matthijs van Nieuwkerk liet zijn theatergasten te makkelijk het journalistieke domein binnenwandelen, zonder dat hun het weerwerk werd geboden waar hun teksten om vroegen – met terechte kritiek als gevolg.

DWDD stuitte hier op de paradox van het infotainment, waar ook Pauw, Jinek en RTL Late Night last van hebben. Aan de amusementskant wil je de kijkers spektakel bieden en dan is het zonde om naast elke provocateur iemand met nuances en kanttekeningen te zetten – dat bederft de sfeer.

Maar daartegenover staat de noodzaak van relevante informatie, zeker als vijf mannen de noodklok luiden over een onrustbarend thema als privacy in een digitaliserende wereld. Die functie raakte maandag bij DWDD ondergesneeuwd, wat een etmaal later ook tot de redactie zelf doorgedrongen leek te zijn. Dinsdag zei Van Nieuwkerk dat hij was tekortgeschoten in „kritische verbazing” en kondigde hij aan dat de acteurs en de minister volgende maand in het programma zullen verschijnen.

Noot: dit artikel is een geactualiseerde versie van de extra tv-recensie van dinsdagmiddag.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.