Muziek, flipperkasten en een katheder aan het sterfbed

Haalt uw klaroen van zolder want het is weer Poëzieweek, de jaarlijkse goedmaker voor die grimmige januarimaand. Niet alleen zult u de komende dagen vanuit diverse kanten (radio, tv, het riool) overspoeld worden met gedichten, ook krijgt iedereen die in de boekhandel voor minstens 12 euro 50 aan poëzie koopt gratis het Poëziegeschenk. Er zijn slechtere remedies denkbaar tegen de winterdip.

Dit jaar is het geschreven door Tom Lanoye en in bovenstaand gedicht wordt het thema van deze Poëzieweek, vrijheid, uitgebreid belicht. Centraal staat de vraag waarmee het sterfbed het beste wordt getooid.

Met muziek, flipperkasten, of toch met een katheder? Het maakt niet uit, zolang op de dood maar muziek, actie en taal volgen. Vrijheid is hier de absentie van stilte. Weg met sleetse rituelen als bloemenleggen of kaarsjes branden, vier dat leven. Bij dit gedicht ontaardt het einde in een confetti van klanken en het ondermijnen van het gangbare, voor mij de essentie van de dichtkunst. Een bacchanaal aan betekenisbotsingen. Om de dood die in iedere cel sluimert te maskeren, misschien zelfs even te vergeten.

De engelenbak, 3.

het liefst zag ik mijn laatste bed bekroond met een jukebox

waaruit de liedjes galmen die mijn jeugd van zin voorzagen

of nee: de flipperbak waaraan ik de grootste liefde in mijn
bestaan heb laten winnen totdat ik niets meer winnen kon
tenzij zijn hart zijn hand zijn geduld zijn kloten zijn kont
                                                                (dark knight zo heette
                                                                denk ik het gevaarte —
                                                                so many an extra ball!)

wat ook mag op mijn kuil (geen must) is een spreekgestoelte
waarop wildvreemden naar hartenlust hun rede komen voederen
hun voeten mogen vegen aan de vrede het verleden of de wraak
desnoods in talen die niet eens bestaan
                                     als ze maar zinderen

als ze maar zingen zonder vals respect voor belegen lijken
als ze de achterbakse stilte maar ontwijden die ik haat

Tom Lanoye, Vrij-wij?, CPNB 2019.

    • Ellen Deckwitz