‘Facebook betaalde gebruikers voor vrijgeven telefoongebruik’

Met de app ‘Facebook Research’ loopt al het internetverkeer van de telefoon via servers van Facebook. Volgens het bedrijf gaat het om gebruikelijk marktonderzoek.

Met de app 'Facebook Research' kreeg het bedrijf toegang tot de inhoud van berichten, e-mails en gebruik over andere geïnstalleerde apps op de telefoon.
Met de app 'Facebook Research' kreeg het bedrijf toegang tot de inhoud van berichten, e-mails en gebruik over andere geïnstalleerde apps op de telefoon. Foto Luong Thai Linh/EPA

Facebook heeft sinds 2016 gebruikers benaderd en betaald om een app te installeren die vrijwel al het telefoongebruik kon inzien. Het techbedrijf benaderde gebruikers tussen de 13 en 35 jaar oud, onder wie jongeren die officieel ouderlijke toestemming moesten vragen. Dat schrijft de Amerikaanse technieuwssite TechCrunch woensdag.

Het gaat om de app ‘Facebook Research’, waarmee al het internetverkeer van de telefoon via servers van Facebook gaat. Zo kreeg het bedrijf inzage in onder meer de inhoud van berichten, foto’s, video’s, e-mails, internetgebruik, locatiebepaling en het gebruik van andere apps op de telefoon.

Mensen die de app installeerden ontvingen een vergoeding van zo’n 20 dollar per maand, aldus TechCrunch. Ook kregen gebruikers een bonus als ze vrienden aanmeldden voor de app.

Na publicatie van TechCrunch maakte Facebook bekend de app niet langer op op iPhones te zullen aanbieden. Op Android-toestellen blijft deze vooralsnog wel beschikbaar. Het is niet bekend hoeveel gebruikers deze hebben gedownload en of er ook Nederlanders gebruikmaken van de app.

‘Gebruikelijk marktonderzoek’

De BBC meldt dat deelnemers aan het onderzoek volgens de gebruikersvoorwaarden van de app geen informatie met derden mogen delen over het project. Ook zou de leeftijdscontrole van de app eenvoudig te omzeilen zijn.

Facebook laat weten dat het om gebruikelijk marktonderzoek gaat waarbij het gedrag van Facebook-gebruikers wordt geanalyseerd, en niet om het bespioneren van gebruikers. “Er is niets geheim aan de app. [...] Alle gebruikers die zich hier voor op hebben gegeven zijn om toestemming gevraagd en zijn hiervoor betaald. Bovendien is minder dan 5 procent van de deelnemers minderjarig. Ieder van hen heeft voor ouderlijke toestemming getekend”, aldus een woordvoerder van Facebook Benelux tegen NRC.

Lees ook: De juristen van Facebook zijn druk met schandalen en toezichthouders

Concurrentie opkopen

De app als gewoon marktonderzoek aangeven is opmerkelijk, zegt een woordvoerder van privacywaakhond Bits of Freedom. “Ik ken geen enkel marktonderzoek dat alles wat ik op mijn telefoon doe kan bijhouden. Bedrijven gebruiken hier doorgaans gewoon vragenlijsten voor.” Volgens Bits of Freedom valt de poging van het sociale mediabedrijf binnen een bredere trend. “Facebook probeert wanhopig uit te zoeken wie zijn concurrenten zijn en welke andere communicatiediensten veel worden gebruikt door tieners.”

Een paar jaar geleden lanceerde Facebook een soortgelijke app, Onavo Protect-VNP Security. De app zou extra bescherming van persoonlijke gegevens op telefoons bieden, maar onder meer de Consumentenbond waarschuwde gebruikers dat de app al het internetverkeer van apparaten analyseerde. Alle informatie werd met Facebook en advertentiepartners gedeeld. “In feite was het doel van Onavo om concurrerende apps op telefoons te kunnen identificeren. Als deze groot genoeg worden, wil Facebook de apps namelijk op kunnen kopen”, aldus Bits of Freedom.

De Onavo-app werd vorig jaar augustus uit de App Store van iPhones gehaald, omdat het niet aan de regels van Apple voldeed voor het verzamelen van data.