De senaat wil voor zichzelf vooral niet te streng zijn

Nevenfuncties De Eerste Kamer sprak dinsdag over de eigen integriteit. Maar aan harde maatregelen wil vrijwel niemand zich branden.

De zaal van de Eerste Kamer
De zaal van de Eerste Kamer Foto Bart Maat/ANP

Ja, allemaal vinden ze integriteit van groot belang, daarover zijn de leden van de Eerste Kamer het roerend eens. Maar regels, een toezichthouder, sancties, allemaal om belangenverstrengeling te voorkomen? Dat vinden de meesten ook weer niet nodig, bleek dinsdag, toen de senaat de eigen integriteit bespreekt. Tot onvrede van anderen, zoals Tiny Kox (SP), tijdens het debat: „Het is tijd dat we in deze kamer van reflectie aan zelfreflectie doen.”

Het is de crux van de Eerste Kamer: de ervaring die het instituut haar legitimiteit verleent, maakt de leden ook kwetsbaar voor vermenging van politieke en persoonlijke belangen – of de schijn daarvan. De 75 senatoren delen samen 439 nevenfuncties, becijferde het journalistieke onderzoeksplatform Follow the Money vorig jaar.

Van buitenaf klinkt daarop al langer kritiek. De Europese integriteitswaakhond Greco dringt al vijf jaar aan op strengere regels en meer transparantie. Maar pas vorig jaar kwam de discussie onder senatoren zelf goed op gang.

Lees ook: Mag een senator Shell-commissaris zijn?

Vorige maand stelde de commissie-Remkes voor het toezicht op nevenfuncties, inkomsten en geschenken te verbeteren. Zoals bij gemeenten en provincies, waar raadsleden zelden het woord voeren op thema’s waarbij ze zelf betrokken zijn.

Een eigen gedragscode hebben de meeste partijen, met uitzondering van de PVV, al. Maar een Kamerbrede gedragscode, mét sancties? Daarvoor toonden de senatoren dinsdag huiver. Hans Engels (D66) zei te vrezen dat de Eerste Kamer „politiseert” als senatoren sancties kunnen krijgen opgelegd.

Bij CDA en VVD waren de bezwaren fundamenteler. Al die nevenfuncties, vond Elco Brinkman (CDA), zijn juist goed, als bewijs van de kennis van de senatoren: „We willen toch ook allemaal graag behandeld worden door een arts die ons lichaam van binnen en van buiten kent, en niet alleen uit boeken?”

VVD-fractievoorzitter Annemarie Jorritsma liet zich eerder in de Volkskrant al kritisch uit over de suggestie dat senatoren niet langer over voorstellen stemmen waarbij ze zelf betrokken waren. „Dan kunnen we alleen nog baby’s en mensen die nog nooit iets hebben gedaan Eerste Kamerlid maken.”

Sancties konden op weinig steun rekenen. Een gedragscode iets meer, net als de komst van een vertrouwenspersoon. Of dat verschil maakt? De Tweede Kamer heeft al zo’n vertrouwenspersoon. Dat leverde de afgelopen tijd nul meldingen op.

    • Rik Rutten