Arrestaties na dambreuk bij Braziliaanse ijzermijn

Mijnbouw Justitie in Brazilië komt in actie tegen mijnbouwreus Vale na een dambreuk die honderden mensen bedolf onder vervuilde modder.

De Braziliaanse deelstaat Minas Gerais heeft maandag drie hoge functionarissen gearresteerd van het mijnbouwbedrijf Vale op beschuldiging van moord, milieumisdrijven en valsheid in geschrifte. Ook twee ingenieurs die op contractbasis voor het bedrijf werkten zijn in São Paulo vastgezet.

In de regio groeit de verontwaardiging na de mijnramp die vrijdag plaatsvond. Een dam van een mijnreservoir van de Corrego do Feijao-ijzerertsmijn brak toen, waardoor niet alleen het café van de mijnbouwers, maar ook het nabijgelegen dorp Brumadinho verdween onder een stroom van zwaar vervuilde, roodbruine modder.

Volgens reddingswerkers worden nog steeds 288 mensen vermist, 65 doden waren maandag geborgen. Er wordt nog gezocht naar lichamen.

Vale is de grootste ijzerertsproducent ter wereld. Volgens financieel directeur Luciano Siani doet het bedrijf wat het kan om de gevolgen van de ramp te verzachten. Het heeft nabestaanden een bedrag van 26.600 dollar per overledene aangeboden. Ook heeft het investeringen toegezegd om dammen in de toekomst veiliger te maken, en het probeert met een membraan te voorkomen dat de vervuilde modder de nabijgelegen rivier de Paraopeba kan instromen. Sinds vrijdag verloor Vale 18 miljard aan beurswaarde.

Volgens de president-directeur van Vale, Fabio Schvartsman, treft het bedrijf geen blaam. Hij zei zondag in een interview op de Braziliaanse tv dat het bedrijf steeds de wet gevolgd had. „Ik ben geen mijntechnicus”, zei hij. „Ik heb het advies van de technici gevolgd en u kunt zien wat er is gebeurd. Het werkte niet. We zitten 100 procent binnen alle maatstaven en dat heeft niet het gewenste effect gehad.”

De openbaar aanklager van Minas Gerais ziet dat anders en schreef in de aanklacht: „Het is niet geloofwaardig dat dammen van deze omvang, beheerd door een van de grootste mijnbouwbedrijven ter wereld, opeens zouden breken zonder enige indicatie van kwetsbaarheid”.

De omwonenden, die hebben moeten toezien hoe hun geliefden dood uit de modder werden gehaald, hebben alle vertrouwen in het voormalige staatsbedrijf verloren.

Zeker doordat in 2015 óók al eens een dam doorbrak in het nabij gelegen dorp Mariana. Hierbij vielen 19 doden en zware metalen stroomden uiteindelijk de oceaan in. In 2016 kwamen Vale en mede-eigenaar Billiton tot een schikking van 1,5 miljard dollar met de Braziliaanse overheid.

De ramp komt op een moment dat de deze maand aangetreden president Jair Bolsonaro de exploratie van bodemschatten stimuleren en investeerders lokken door milieuwetten af te zwakken. Op een persconferentie maandag erkende de minister van regionale ontwikkeling Gustavo Canuto maandag dat bij de overheid ongeveer 20.000 dammen bekend zijn (mijndammen, hydro-elektrische dammen, industrieel gebruik). Hiervan zouden er 3.386 een hoog risico vormen, wat betekent dat ze nu voorrang krijgen bij toezichtswerk dat de overheid wil uitvoeren.

Voor verdere maatregelen ziet de regering, nog altijd aandeelhouder van Vale, voorlopig geen aanleiding. Volgens de stafchef van president Bolsonaro, Onyx Lorenzoni, past de overheid terughoudendheid „in een economische sector die zeer relevant is voor ons land”.