Wat een portret van Romano van der Dussen

Zap Hij zat twaalf jaar onschuldig in een Spaanse cel. Maar dat is niet het enige verhaal van Romano van der Dussen, blijkt uit een documentaire over hem.

Romano van der Dussen met Elena Lindemans in ‘Ik heb het niet gedaan’.
Romano van der Dussen met Elena Lindemans in ‘Ik heb het niet gedaan’.

Soms denk je dat je een verhaal wel kent. Zoals dat van Romano van der Dussen, de Nederlander die twaalf jaar in een Spaanse cel zat wegens verkrachting. Vorig jaar bleek hij onschuldig: een dna-spoor leidde naar een Engelse serieverkrachter en moordenaar. Nu wil hij een schadevergoeding. Op het oog een ernstige, maar niet ingewikkelde zaak.

Dacht ik. Tot hij vorige week te gast was bij Jinek om te praten over de aan hem gewijde film Ik heb het niet gedaan. Ik zag geen bevrijde man, maar een doodnerveuze en wantrouwige kerel die met de documentairemaker, Elena Lindemans, in de clinch had gelegen over het verzwijgen van dingen. De man die te gast was als onschuldig veroordeelde, leek zich te gedragen als een schuldige.

Maandag zond BNNVARA Ik heb het niet gedaan uit. Het blijkt een verbijsterende film. Lindemans (Vrouw slaat man) mocht van Van der Dussen overal bij zijn. Zo zagen we het moment waarop hij voor het eerst in vijftien jaar zijn vader zag. Tijdens de gevangenschap overleed de moeder van Van der Dussen. Als hij met een kopje koffie bij zijn vader in de kamer zit, vist die een kleine paarse envelop uit een la: „Dit is de as van je moeder. Die is voor jou.”

Van der Dussen was ‘geen lieverdje’ zegt hij. Hij schetst een beeld van kindertehuizen, misbruik, steeds minder kleine diefstallen, fraude – maar alles ligt nu achter hem. Gelukkig is hij nog niet, wel arm. Dat komt ook doordat de schadevergoeding voor zijn onterechte gevangenschap op zich laat wachten. Op straat in Spanje probeert Van der Dussen het boek dat hij met een ghostwriter schreef aan de man te brengen. Op de bar in zijn stamcafé staat een aalmoezenblikje voor hem.

Het verhaal is pijnlijk en gecompliceerd. Van der Dussen werd niet alleen veroordeeld voor verkrachting, maar ook voor twee aanrandingen op dezelfde avond – en die heeft de Engelse verkrachter niet bekend. De Spaanse overheid weigert die zaken te heropenen, terwijl Van der Dussen wil dat zijn hele naam wordt gezuiverd.

Lees ook: ‘Ze vonden me te onrustig als receptionist’, interview Van der Dussen (NRC, 28 oktober 2016)

Vlam

Op tweederde vat de documentaire plotseling vlam. Een Spaanse advocaat verwijst tijdens het filmen naar een eerdere zaak met Van der Dussen. Lindemans vraagt om opheldering, maar een kwade Van der Dussen wil niets zeggen. Dan zou niemand hem nog geloven, zegt hij boos. Lindemans, scherp: „Dan ging het dus om geweld tegen een vrouw.”

Op eigen kracht ontdekt ze dat Van der Dussen al eerder was beschuldigd van de verkrachting van een prostituee. Daarna blijken er verwante zaken te zijn. Het slaan van een Spaanse vriendin met een bierflesje op het hoofd; geweld met een stofzuigerslang.

De dubbelheid van Van der Dussen wordt verklaarbaar. Deze man is zonder twijfel onschuldig veroordeeld, maar wellicht zijn er zaken waarin hij wel schuldig was, maar niet is veroordeeld. Zijn vader en een Nederlandse jeugdvriend zeggen niet precies te weten waartoe Romano in staat is.

In een lange monoloog zegt Van der Dussen, zweetplekken onder de oksels, dat hij zo zijn best doet om niet in oude fouten te vervallen, dat hij ook zomaar met een ‘AK cuarenta y siete’ (het getal rolt er in soepel Spaans uit) op straat in het rond zou kunnen schieten. Op dat moment balt alles zich samen in Romano van der Dussen: slachtofferschap en daderschap, schuld en onschuld, wilskracht en gevaar, tragiek en paniek – en dat alles met een ongewisse afloop.

Eigenlijk weet je aan het eind nog steeds niet wie Romano van der Dussen is. Je vermoedt dat hij dat zelf óók niet precies weet. Wat een portret.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.

    • Arjen Fortuin